Vrijdag 22/10/2021

NieuwsCoronavirus

In het EK vaccinatie scoort België aan de lopende band. Maar wat met de rest van Europa?

Mensen wachten op hun prik in een vaccinatiecentrum. Beeld Vertommen
Mensen wachten op hun prik in een vaccinatiecentrum.Beeld Vertommen

Zeven op de tien mensen gevaccineerd tegen eind juli? De Europese Unie lijkt goed op weg om dat streefdoel te halen. Maar tussen de landen dreigt wel een aanzienlijke vaccinatiekloof te ontstaan. Moeten we ons daar zorgen over maken?

De vaccinatietrein in Europa zit op kruissnelheid. In totaal heeft de Europese Unie al 400 miljoen vaccins ontvangen. Zestig procent van de bevolking in de EU heeft al een prik gehad, dus zijn we goed op weg om tegen eind deze maand het streefdoel van 70 procent gevaccineerden te halen. Al zijn er binnen de Europese Unie wel grote verschillen.

België mag dan wel uit het Europees Kampioenschap voetbal gekegeld zijn, in het EK vaccineren scoren we aan de lopende band. Na een voorzichtige start raakte de campagne in de lente in een stroomversnelling. Vandaag heeft 78 procent van de volwassen bevolking al een eerste prik gekregen, 44 procent is volledig gevaccineerd.

Een heel ander verhaal zien we bij landen als Roemenië en Bulgarije. Daar kreeg respectievelijk nog maar 30 procent en 20 procent van de bevolking een eerste prik. Niet omdat er niet genoeg vaccins geleverd worden, maar omdat er te weinig mensen zich aanbieden. Zo liggen in Bulgarije, volgens de Eurobarometer het Europese land met de laagste vaccinatiebereidheid, bijna twee op de drie vaccins ongebruikt in de koelkast.

Franse vaccinscepsis

Dichter bij huis sputtert de vaccinatietrein in Frankrijk. Slechts de helft van onze zuiderburen kreeg al een eerste prik. Nog erger: het reservoir aan gemotiveerden om een prik te halen, lijkt uitgeput. In zowat alle vaccinatiecentra raken er heel wat plekken vandaag niet gevuld.

Een complete verrassing is dat niet. Dat de Fransen niet staan te springen voor een coronavaccin, bleek al bij de vaccinaties van het zorgpersoneel. Slechts 55 procent van het personeel in ziekenhuizen en verpleeghuizen heeft al een eerste prik gehad.

Meerdere schandalen hebben Fransen sceptisch gemaakt tegenover vaccinaties. In de jaren 90 was er een groot hiv-schandaal: ruim duizend mensen raakten er via bloedtransfusies besmet met het aidsvirus. Toch is de huidige vaccinscepsis vooral een recent fenomeen, leert een analyse uit Trouw. In de winter van 2009-2010 bestelde de Franse regering voor honderden miljoenen euro’s vaccins tegen de H1N1-griep, een epidemie die uiteindelijk weinig dodelijk bleek te zijn.

Datzelfde jaar volgde een groot schandaal rond het geneesmiddel Mediator, een middel tegen diabetes dat dodelijk bleek voor naar schatting 2.000 patiënten. Dat de toenmalige minister van Gezondheid, Roselyne Bachelot, adviseurs had die banden onderhielden met de farmaceutische industrie, voedde alleen maar de gedachte dat politici en ‘big pharma' onder één hoedje speelden. Een ideale biotoop voor complotdenkers, wier theorieën gretig de ronde doen op sociale media – en ook de Franstalige gemeenschap in ons land bereiken.

null Beeld RV
Beeld RV

Handen in het haar

Aan het begin van de zomervakantie zit de Franse regering met de handen in het haar. Een vijfde van de 80-plussers en liefst een vierde van de zestigers kreeg er nog geen vaccin. Samen met de grote groep die nog maar één spuit kreeg, betekent dat er heel wat mensen zijn die onbeschermd zijn tegen de deltavariant. Die wordt ook in Frankrijk binnenkort de dominante variant. Bovendien kan la douce France ’s zomers op heel wat toeristen rekenen, die veelal in groepjes komen en dus vlotjes het virus aan elkaar doorgeven.

Is het dan wel veilig om deze zomer een reisje te boeken naar Frankrijk, waar slechts de helft al een eerste prik kreeg? “Vaccins zorgen er niet alleen voor dat je persoonlijk beschermd bent tegen ernstige covid, ze helpen ook om een dam tegen het virus aan te leggen”, zegt biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven/UHasselt). “Die bescherming valt deels weg in gebieden met een lage vaccinatiegraad, zoals Frankrijk. In het zuiden van Frankrijk zie je nu al gebieden waar ze weer strengere maatregelen invoeren. De vaccinatiegraad is er gewoon te laag om opflakkeringen tegen te gaan.”

Zeker voor ouderen of mensen met een lagere immuniteit blijft er bovendien een kans dat het vaccin een ernstige covidinfectie met de deltavariant niet tegenhoudt. Zo werden er in een woon-zorgcentrum in Nijvel 55 besmettingen en twaalf overlijdens bij de dubbel geprikte bewoners vastgesteld. “Het is dus aan mensen zelf om te bepalen of het veilig is om deze zomer te reizen naar een gebied waar het virus nog volop kan circuleren, of te beslissen dat een andere bestemming meer aangewezen is.”

‘Mensen moeten zelf beslissen’

Hoe snel het kan gaan, toont Mallorca. Al minstens 2.000 Spanjaarden werden er na een concert en enkele straatfeesten besmet met het coronavirus. Experts kijken dan ook met enige bezorgdheid naar de invloed die reizen deze zomer zullen hebben. “We weten al lang dat superverspreiders een belangrijke motor zijn in deze pandemie”, zegt Molenberghs. “De mensen die nu reizen, zijn vooral jongeren die nog niet gevaccineerd zijn. Daarbij komt dat een aantal zuiderse landen een erg tolerant, om niet te zeggen onverantwoord beleid hebben. Ongetwijfeld gaat dat ertoe leiden dat we weer virus importeren.”

Voor hoeveel virusdruk in ons land dat zal zorgen, hebben we gelukkig voor een deel in de hand. “Als onze vaccinatiebereidheid zo hoog blijft als ze nu is, dan zijn we in een positie waarin we goed beschermd zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234