Zaterdag 21/05/2022

FotoreportageLukomir en zijn schapen

In het Bosnische schapendorp Lukomir heerst een bedrieglijke rust

Zicht op Lukomir, op bijna 1.500 meter hoogte. Beeld Tim Dirven
Zicht op Lukomir, op bijna 1.500 meter hoogte.Beeld Tim Dirven

De Morgen-fotograaf Tim Dirven trok naar het Bosnische dorp Lukomir, dat zo hoog in de bergen ligt dat het als enige aan de bloedige burgeroorlog (1992-’95) ontsnapte. Maar de oorlogstrom klinkt de afgelopen tijd alsnog gevaarlijk dichtbij.

Tim Dirven

“Het stond vorige zomer in mijn gids als must-see, het enige Bosnische dorpje waar de tijd is blijven stilstaan omdat het tijdens de burgeroorlog nooit werd gebombardeerd”, vertelt Tim Dirven.

“Het dorp ligt zo onbereikbaar dat je normaal een 4x4 nodig hebt om het te bereiken. Ik heb het uiteindelijk met mijn eigen auto via kronkelende paadjes gewaagd en ben er dan toch geraakt.”

Het gehucht op zo’n vijftig kilometer van Sarajevo ligt op 1.469 meter hoogte en is daarmee het hoogst bewoonbare plekje in Bosnië. Al is bewoonbaar erg relatief. “Het dorp leeft alleen in de zomermaanden, wanneer de schaapherders en hun vierduizend schapen – goed voor melk, wol en vlees – er verblijven.”

Af en toe overnachten er bergwandelaars, die zich verwarmen met vuren van houtstronken die door kranige oudjes werden gekliefd. Eind oktober trekken de zeventien families terug naar Sarajevo, tijdens de wintermaanden sluimeren hun huizen in Lukomir onder een dikke deken sneeuw.

In Lukomir heeft de tijd stilgestaan, omdat het in de burgeroorlog niet werd gebombardeerd. Beeld Tim Dirven
In Lukomir heeft de tijd stilgestaan, omdat het in de burgeroorlog niet werd gebombardeerd.Beeld Tim Dirven

Dit jaar is de herfst voor de herders anders. Voor de eerste keer sinds de Dayton-vredesakkoorden in 1995 een einde maakten aan de Bosnische oorlog, die naar schatting ruim 100.000 levens eiste, vrezen de moslimgezinnen voor de toekomst.

Reden is de groeiende onrust over de houding van de Bosnische Serviërs in de streek. Die wonen in ‘deelstaat’ Republika Srpska, die als een hoefijzer rond de Federatie van Bosnië en Herzegovina ligt. Ze sluiten een afscheiding niet langer uit. De Bosnische moslims, Bosnische Serviërs en Bosnische Kroaten vormen al 25 jaar samen de staat Bosnië, die gezamenlijk geleid wordt door drie presidenten: een Bosnische moslim, een Kroaat en een Serviër.

De Bosnisch-Servische leider uit dit trio, Milorad Dodik, dreigt zich uit alle Bosnische instellingen terug te trekken. Hij eist ook weer een eigen leger voor de Republika Srpska. Zijn politie deed in oktober al eigen ‘contraterreur’-oefeningen op de Jahorina-berg, vanwaaruit de Serviërs tijdens de oorlog Sarajevo met raketten bestookten. Aangespoord door de Russische leider Vladimir Poetin dreigt Dodik ook met zijn Republika Srpska aansluiting te zoeken bij buurland Servië, dat historische banden met Rusland heeft. De Duitse EU-bemiddelaar Christian Schmidt waarschuwde onlangs dat Bosnië aankijkt tegen “de grootste existentiële dreiging” in zijn bestaan.

Als het van de Bosnische moslims van Lukomir afhangt, zullen zij de vrede over de omliggende valleien blijven behoeden, zoals ze al meer dan 500 jaar hun kuddes wisten weg te drijven van veroveraars. Hun herdershonden blijven alvast op de loer liggen voor alle naderende gevaar.

Tim Dirven: “In het dorp zijn de herdershonden lieve beestjes, hoger in de bergen zijn ze wat minder lief. Het is echt niet zo makkelijk om dicht bij die kuddes te komen.” (Tekst: Maarten Rabaey m.m.v. Michaël De Moor)

Hout stapelen voor de koude herfstavonden. Beeld Tim Dirven
Hout stapelen voor de koude herfstavonden.Beeld Tim Dirven
Herdershonden en geiten. houden de wacht. Beeld Tim Dirven
Herdershonden en geiten. houden de wacht.Beeld Tim Dirven
Met zijn allen de brug over. Beeld Tim Dirven
Met zijn allen de brug over.Beeld Tim Dirven
Wonen en werken in het hoogstgelegen dorp van Bosnië. Beeld Tim Dirven
Wonen en werken in het hoogstgelegen dorp van Bosnië.Beeld Tim Dirven
Verstoppertje spelen achter de hooihoop. Beeld Tim Dirven
Verstoppertje spelen achter de hooihoop.Beeld Tim Dirven
De schapenmelk kom eraan. Beeld Tim Dirven
De schapenmelk kom eraan.Beeld Tim Dirven
Schapenhoeven moeten zeker drie keer per jaar worden gecontroleerd. Beeld Tim Dirven
Schapenhoeven moeten zeker drie keer per jaar worden gecontroleerd.Beeld Tim Dirven
Even uitblazen. Beeld Tim Dirven
Even uitblazen.Beeld Tim Dirven
In de keuken. Beeld Tim Dirven
In de keuken.Beeld Tim Dirven
De bocht bij het kerkhof. Beeld Tim Dirven
De bocht bij het kerkhof.Beeld Tim Dirven
De avond valt over Lukomir en zijn schapen. Beeld Tim Dirven
De avond valt over Lukomir en zijn schapen.Beeld Tim Dirven
Late terugkeer van de hoge weiden. Beeld Tim Dirven
Late terugkeer van de hoge weiden.Beeld Tim Dirven
Kerstkaart uit Lukomir. Beeld Tim Dirven
Kerstkaart uit Lukomir.Beeld Tim Dirven
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234