Maandag 17/05/2021

Cult.Zomer

In het atelier van Mark Manders: een ruimte waar de dingen kunnen rijpen

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Voor de vijfde editie van Beaufort maakt onder meer de Nederlandse artiest Mark Manders nieuw werk. In zijn atelier toont hij ook vele andere sculpturen waaraan hij bezig is. Je moet wel goed kijken, want er staat niet wat er staat.

Mark Manders woont en werkt in een oude textielfabriek in Ronse. En ook nu blijft zijn atelier nog steeds een soort firma: "Een atelier is toch een machine die ideeën moet genereren." De gigantische oppervlakte heeft de kunstenaar met het verstrijken van de tijd opgedeeld in verschillende ruimtes, net zoals zijn beeldend werk voor hem ook bestaat uit allerlei kamers, allemaal deel van het grotere geheel, zijn 'Zelfportret als Gebouw'.

Tussen de verschillende ruimtes van zijn atelier hangt plastic, soms in stroken, zoals voor de koelafdeling van de Colruyt. Het is een stormachtige dag; de wind doet het plastic lichtjes ruisen. "In mijn werk gebruik ik ook vaak plastic om ruimtes af te bakenen, maar dunner, dan wappert het mooier." Rekken met hout, multiplex verfbussen, metaal, gereedschap. Dit lijkt wel de opslagplaats van een Mark Manders-winkel: je herkent de materialen uit zijn werk - de zelfgedrukte kranten, de klei, de houten latjes.

Maar: niets is wat het lijkt. Alles is van iets anders gemaakt. Zelf noemt hij de materialen bij hoe ze eruitzien: hij zegt 'klei' als het om epoxy gaat, 'hout' bij brons en wanneer hij op een houten plank klopt, weerklinkt er onverwachts een 'boink'. Kijk maar, er staat niet wat er staat, om Nijhoff te parafraseren.

Twee meisjes in het park

Overal is hij aan verschillende dingen bezig, allemaal tegelijk. De werken rijpen in zijn atelier, waar hij dagelijks doorheen wandelt en waar hij herinnerd wordt aan wat hij allemaal aan het maken is. Momenteel in productie: een aantal sculpturen voor de openbare ruimte.

"Ik heb nog niet zo veel buitendingen gemaakt, maar het interesseert me wel. In het museum is het natuurlijk makkelijk: daar gaan mensen uit eigen wil heen en kiezen ze ervoor om naar kunst te kijken.

"Maar buiten, in een park of op een plein, laat ik iets aan iemand zien zonder dat ie erom gevraagd heeft. Veel moeilijker."

Zo werkt hij aan een beeld voor een park in Minneapolis: "Twee gigantische meisjes uit uitgedroogde, gebarsten klei - eigenlijk brons". Een fontein voor Amsterdam: "Twee hoofden die aan elkaar vastzitten, ertussen stroomt constant water naar beneden", een permanent werk in opdracht van de stad. "De vraag was of ik een fontein kon maken. De eerste seconde dacht ik: dat kan ik helemaal niet! Maar een seconde later kwamen de ideeën al. Ik heb vroeger veel dingen gemaakt van nattte klei. Hier was het idee om een beeld van klei te maken dat permanent bevochtigd wordt, alsof het op elk moment nog herkneed kan worden."

Ook op zijn to-dolijst: een sculptuur voor Central Park, New York. "Nog geen idee wat dat wordt. Ik heb nog tijd."

Mark Manders:
Mark Manders: "Het lijkt misschien troep, maar het zijn kunstwerken. Alleen zijn ze nog niet af."Beeld Bas Bogaerts
Het atelier van Mark Manders:
Het atelier van Mark Manders: "De houten latten op de grond bakenen verschillende ruimtes in mijn hoofd af."Beeld Bas Bogaerts

Lelijke klapstoelen

En dan is er natuurlijk zijn bijdrage aan Beaufort. Bij het Provinciedomein Raversyde, geflankeerd door overblijfselen van de Atlantikwall - de verdedigingslinie die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog langs de bezette kusten aanlegden - zal Manders in een oud huis een atelier nabouwen. "Daar zet ik uitgedroogde kleibeelden in, zodat het lijkt alsof de kunstenaar het een tijdje geleden achterliet.

"Dit dier van uitgedroogde klei ga ik er tonen", zegt hij, terwijl hij een grote hond van brons op de rug slaat. "Met metalen standaards en semitransparante plastic baken ik een ruimte af, zodat het lijkt alsof het dier zweeft in een kamer van plastic. Verder ga ik nog een aantal beelden meebrengen om ter plekke te beslissen wat het beste werkt. Misschien wordt het op het laatste moment iets helemaal anders.

"Ik werk best vaak in grote chaos. Ik probeer wel op te ruimen, maar dat lukt nooit helemaal. Vroeger was het anders, toen vond ik het belangrijk dat mijn atelier heel mooi was. Deze plastic zak bijvoorbeeld, die hier op de grond slingert, die had ik vroeger niet kunnen verdragen.

"Veel dingen die je hier ziet staan, zijn problemen, dingen die nog niet goed zijn. Ik kan ze oplossen door iets nieuws te maken. Dit beeld is bijvoorbeeld nog niet goed: drie uitvergrote stoelen met een abstract figuur erop, en daaronder een soort landschapje. Het is gewoon niet goed, dat zie je. Soms baken ik op de grond een kamer af en geef ik mezelf de opdracht om iets te verzinnen dat in de hoek van de kamer kan staan, zodat dit beeld toch goed wordt. Het is al een paar keer gebeurd dat ik iets maak om erbij te zetten, dat dan een zelfstandig werk wordt dat tien keer beter is dan dit."

Op de grond slingert overal rommel rond. "Het is niet wat je denkt. Het lijkt misschien troep, maar het zijn kunstwerken, alleen zijn ze nog niet af. De houten latten op de grond bakenen verschillende ruimtes in mijn hoofd af. Deze lelijke klapstoelen bijvoorbeeld, die moeten vervangen worden door andere stoelen die ik al gemaakt heb. Daarop komt een tafelblad van nephout dat ik ook al heb gemaakt. Aan dit tafereel ben ik al vier of vijf jaar bezig. De onderdelen zijn er allemaal al, maar ze staan ergens anders in mijn atelier, omdat ik ze daar even nodig had. Deze opstelling is dus voor mij een geheugensteuntje."

Veel voorwerpen die in zijn atelier staan, representeren dus iets anders. De enige die het geheel kan overzien - zij het enkel in zijn hoofd - is Mark Manders zelf. "Wat hier in realiteit staat, is natuurlijk onzin. Maar hoe het uiteindelijk gaat worden, is echt supermooi."

Dus die balpen ligt niet toevallig aan de poot van die stoel? "Die ligt daar om exact te weten waar ik het stoeltje moet terugzetten als ik hem even wegneem, anders past het tafelblad er niet meer op." En die zeep ook? "Dat is geen zeep. Nep, zie je? Maar het doel is hetzelfde, ja."

Magische mens

"Ik loop altijd optimistisch door mijn atelier omdat ik het gevoel heb - misschien heb ik wel geen enkele reden om dat te denken - dat ik nog heel mooie dingen kan maken. En ook wel omdat ik het bijzonder vind dat het mogelijk is, dat de mens kunst kan maken én een plek heeft gemaakt in de wereld waar je dat kunt laten zien. Dat is toch echt zeer bijzonder.

"Kijk naar dit beeld, het is gewoon gemaakt van een paar stukjes hout en wat klei. Die dingen kun je op de grond neerleggen, dan komt er een mens en die maakt er dit van. En als er iemand anders langskomt, die zou er iets anders van maken, of helemaal niets. Dat vind ik magisch.

"De eerste keer dat zoiets bij mij gebeurde, weet ik nog goed: ik had als kind twee vliegtuigjes van lucifers en een kommetje van touw geknutseld. Ik was ongelooflijk trots dat ik dat had gemaakt en kreeg ineens het gevoel dat niemand anders dat had kunnen maken, dat zonder mij die dingen er niet waren gekomen. Dat vond ik zo mooi. Dus daar heb ik mijn beroep van gemaakt: dingen maken die iemand anders niet kan maken."

Beaufort, 21/6-21/9, verschillende locaties langs de kustlijn, beaufort2015.be

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234