Zondag 29/03/2020

'In het akkoord van Janssens kwam het woord armoede niet eens voor'

Liesbeth Homans, de nieuwe Antwerpse N-VA-schepen van Sociale Zaken, groeide op in een sociale woning en werkte in de Delhaize om haar studie te betalen. 'Wat ik aan bestuurservaring mis, compenseer ik met levenservaring', klinkt het. 'En nee, ik ben geen norse bitch.'

Op 2 januari wordt ze schepen van Sociale Zaken en OCMW-voorzitter in de grootste stad van Vlaanderen. In afwachting heeft de Vlaams-nationaliste een heel schema opgesteld met mensen die ze op korte termijn wil zien. Het gaat om mensen die al jaren in de administratie werken of op het terrein met sociaal beleid bezig zijn. "Ik heb niet de pretentie te denken dat ik alles weet", klinkt het. "Ik ben overtuigd dat mijn ideeën samen met die van hen het beste resultaat kunnen opleveren. Natuurlijk ken ik ook de verhalen dat de Antwerpse administratie zwaar gepolitiseerd zou zijn. Maar als ik mij daar ook al mee bezig moet houden... We hebben al problemen genoeg. Ik gun iedereen het voordeel van de twijfel."

U kunt moeilijk anders. De N-VA-delegatie in het Antwerpse college loopt niet echt over van bestuurservaring.

Liesbeth Homans: "Het is bon ton om te zeggen dat bijna geen N-VA-schepen ervaring heeft. Ik heb nog nooit een uitvoerend mandaat gehad, dat klopt. Maar ik ben wel Vlaams parlementslid en fractieleider geweest, heb zelfs in de provincieraad gezeteld. Het is niet omdat je al twintig jaar bestuurd hebt, dat je per se beter bent dan iemand zonder die ervaring. Als je die redenering zou volgen, moet je altijd dezelfde mensen nemen. Op den duur vallen die dan samen dood omdat ze al een halve eeuw in het bestuur zitten.

"En er is ook nog zoiets als levenservaring. Als het over sociale woningen gaat, kan ik daar heel realistisch over praten omdat ik er tussen mijn geboorte en mijn achttiende jaar in gewoond heb. En nee, ik woon er vandaag niet meer in, die vraag heb ik de voorbije dagen ook al gekregen. Wij woonden in een klein blok met acht appartementen in Wilrijk en er was een beurtrol om de gang te poetsen. Dat klinkt misschien heel stom, maar het bestaat vandaag niet meer. Ik vind het niet asociaal om te zeggen: je hebt recht op een sociale woning, maar ook de plicht om die te onderhouden. Ook dat gaat over rechten en plichten."

Hoe belangrijk is die levenservaring?

"Ik heb vaak de opmerking gekregen: 'Jij woonde in een sociale woning, maar je bent toch gaan studeren.' Wat heeft dat nu in 's hemelsnaam met elkaar te maken? Het is niet omdat je het niet breed hebt, dat je per definitie niet het talent hebt om verder te gaan studeren. Iedereen wordt geboren met een portie talent. Het hangt van je omgeving, maar ook van je karakter af wat je daarmee doet. Ik weet ook wel dat dat niet voor iedereen lukt, maar als individu heb je ook dingen in eigen handen. Ik kon op mijn 18de kiezen om verder te basketballen en voltijds in de Delhaize te gaan werken. Wel, ik ben gaan studeren. Daarnaast werkte ik voltijds in de Delhaize om mijn studie te kunnen betalen. Ik wilde een diploma halen."

Heeft dat u getekend?

"Ik vond dat niet erg. Ik hoefde aan niemand verantwoording af te leggen en tegen niemand dank u te zeggen. Ik wist dat ik alles wat ik bereikte aan mezelf te danken had. Natuurlijk zijn er momenten geweest dat ik dacht: verdomme, nu zou ik liever mee gaan feesten dan in de slagerij van de supermarkt rosbief te gaan snijden. Maar ik heb dat eigenlijk altijd heel graag gedaan. Ook als ik absoluut geslaagd moest zijn in eerste zit omdat ik in de vakantie moest kunnen blijven werken.

"Ik vond het evenmin erg dat ik geen verre reizen kon maken. Waar ik mij wel aan ergerde, was de manier waarop sommige klanten het personeel behandelden. Dan dacht ik: denk je nu echt dat je beter bent dan iemand die aan de kassa in de Delhaize zit? Wel, het antwoord is nee. Ik ben begonnen in Wilrijk, en toen de hippe Delhaize hier aan het Zuid openging, ben ik daar gaan werken. Hoe ik sommige mensen daar het personeel heb zien behandelen, ook grote namen en bekende auteurs. Man man man, dat hou je niet voor mogelijk."

Hoe rolt een studente die voltijds werkt ook nog eens in de politiek?

"Ik ben lid geworden van het KVHV (Katholiek Vlaams Hoogstudenten Verbond, STS). Daar zaten bijna allemaal mensen van de Volksunie. Je wordt daarin meegezogen. Het is daar dat ik Bart De Wever heb leren kennen. Ik heb dan voor een sportfederatie gewerkt en toen Johan Sauwens (toen Volksunie nu CD&V, STS) Vlaams minister van Sport werd, ben ik op zijn kabinet gaan werken."

Tot hij ontslag moest nemen na een bezoek aan een fout feestje van het Sint-Maartensfonds, de vereniging van oud-Oostfrontstrijders.

"Dat was vreselijk. Of het slim was of niet om naar dat feestje te gaan, laat ik in het midden. Maar de afspraak was dat de partij achter Sauwens zou blijven staan. Paul Van Grembergen, die hem later is opgevolgd, heeft dat ook gedaan in het Vlaams Parlement. Sauwens zat nog niet op zijn stoel of Sven Gatz stak hem een dolk in de rug. Gatz was een goede vriend van Bert Anciaux. Die laatste heeft daar een heel vuile rol in gespeeld."

Het kan snel gaan in de politiek.

"Wat mij dat heeft geleerd, is dat je nooit moet lachen met iemands politieke miserie. Ik zal nooit plezier hebben als een politieke concurrent de helft van zijn zetels verliest. Omdat ik het zelf allemaal heb meegemaakt. Ik was erbij toen de N-VA in 2003 één Kamerzetel haalde. Het is een voordeel in je verdere politieke bestaan. Ik heb nooit blij gereageerd op het verlies van Janssens. Ik kan mij perfect voorstellen hoe de sp.a zich na de verkiezingen voelde."

Hoe rechts bent u eigenlijk?

"Ik spreek niet graag in etiketten."

Wat een dooddoener.

"Ik benader de zaken op een heel rationele manier. Ik kan heel sociaal uit de hoek komen. Dat zou dan links moeten zijn. Welk etiket je er ook op wilt plakken, ik ondersteun uiteraard volledig de ideologie van de N-VA. Net zoals de Volksunie hecht de N-VA veel belang aan het gemeenschapsdenken. Niet individuen die op zich iets doen, maar spontane verbanden. Dat is iets heel sociaals. Je gaat uit van de kracht van de mensen zelf om samen iets te doen, niet van de overheid die alles doet voor de mensen. Dat kan een scoutsgroep zijn, een partij..."

Een vakbond ook?

"Nee, dat gaat niet over vakbonden. Laat dat duidelijk zijn."

Waarom?

"Ik wil geen uitspraken doen of ze in het verleden al dan niet nut hebben gehad. Maar wat ze tegenwoordig doen, pffft. Waarom moeten zij de werkloosheidsuitkeringen uitbetalen? Ik vind dat niet echt goed."

Zij brengen toch ook werknemers samen?

"Goed geprobeerd, maar je zult mij niet verleiden tot de uitspraak dat ik vakbonden goed vind. Opkomen voor de rechten van werknemers is goed. Maar waarom moeten de werkgevers beschouwd worden als grote parasieten? Dat zijn wel de mensen die voor de werkgelegenheid en de zuurstof in de economie zorgen. Neem het akkoord in het district Borgerhout, waar PVDA+ mee bestuurt. Ondernemers zorgen voor overlast, mogen daar en daar niet meer parkeren, mogen geen plastic gebruiken. Wat mogen ze eigenlijk nog wel? Of moeten ze gewoon ophoepelen in een district waar 25 procent van de inwoners onder de armoedegrens leeft?"

Is jullie akkoord in Antwerpen nu rechts of gaan jullie voor continuïteit?

"Het is toch wel heel bizar. Aan de ene kant hoor je: dit is continuïteit. Tegelijk hoor je hoe asociaal het allemaal wel is. Wat is het nu eigenlijk?"

Dat was de vraag.

"Het is een akkoord in de geest van de verkiezingsuitslag in Antwerpen. Wij hebben een heel goed resultaat kunnen boeken en een coalitie gevormd die ideologisch samenhangt. Of in ieder geval toch veel minder ver uiteen ligt dan N-VA en sp.a. In het akkoord schemert toch duidelijk door dat er een koerswijziging komt. Het gaat onder meer om het verhaal van rechten en plichten."

Net zoals Patrick Janssens het over 'voor wat hoort wat' had.

"Ik beschouw Janssens niet als de doorsnee sp.a'er. Hij heeft ook redelijk ingezet op dat discours. Op papier toch. In de praktijk kwam rechten en plichten vooral neer op rechten, en werd er over de plichten niet te veel gesproken omdat daardoor bepaalde mensen wel eens voor het hoofd gestoten konden worden. Willen wij alleen de nadruk leggen op de plichten? Nee. Maar die komen er nu wel expliciet bij. We gaan die heel concreet maken. Bijvoorbeeld door in te zetten op het leren van het Nederlands. Niet omdat wij bij de N-VA het Nederlands op zich een fantastische taal vinden, zoals wordt geïnsinueerd. Maar omdat het de sleutel is tot integratie."

Geldt dat ook voor de Indiase diamantairs of alleen voor wie een sociale woning wil?

"Dat geldt voor iedereen, ook voor Indiase diamantairs."

Maar in de praktijk zult u toch alleen bij de klanten van het OCMW controleren of ze Nederlands leren?

"Mensen die iets vragen van de gemeenschap moeten er ook iets voor terugdoen. Het is toch normaal dat wie aanspraak maakt op een sociale woning en geen Nederlands spreekt, een inspanning doet om het te leren. Maar ik zal u meteen zeggen dat we die mensen niet uit hun woning gaan zetten.

"De verplichting om lessen te volgen en eventueel een sanctie op te leggen als ze dat niet doen, bestaat vandaag al. Het is een decreet dat Vlaams minister Freya Van den Bossche (sp.a) heeft uitgewerkt. En je kunt veel over Van den Bossche zeggen, maar het is geen N-VA'ster. Het probleem is dat de sociale- huisvestingsmaatschappijen die regels onvoldoende toepassen. De voorbije jaren zijn er drie gevallen aan de Vlaamse administratie gesignaleerd van mensen die weigeren Nederlands te leren."

Hoe gaat u de armoede in de stad terugdringen?

"Ik viel van mijn stoel toen ik een opiniestuk in De Morgen las waarin ik het verwijt kreeg nog geen armoedebeleidsplan te hebben. Hallo? Had het in het bestuursakkoord gestaan, dan kreeg ik ongetwijfeld de opmerking dat ik het allemaal beter weet en alles alleen wil doen. Het woord armoede kwam in het vorige bestuursakkoord geen enkele keer voor. Geen enkele keer! Ik sta open voor kritiek, maar je moet wel intellectueel eerlijk blijven.

"Een beleidsplan is de concrete uitwerking van een bestuursakkoord. Dat is altijd zo. Nu wordt alles op een grote hoop gegooid."

Iedereen is weer tegen de N-VA?

"Ach nee. Ik weet dat we soms voor Calimero's worden versleten. Wie mij kent weet dat ik dat niet ben. Ik zeg zelfs niet dat onze partij daar meer mee te maken heeft dan andere. Het enige wat ik vraag is alstublieft een beetje intellectuele eerlijkheid."

Volgens u is dit akkoord socialer dan het vorige?

"Ex-burgemeester Bob Cools (sp.a) is blijkbaar diep gekwetst door die uitspraak. Dat stoort mij niet. Ik heb ontzettend veel respect voor Cools."

Meent u dat?

"Natuurlijk. Je zult mij nooit horen zeggen dat alles wat Janssens heeft gedaan slecht was. Dat zou redelijk hypocriet zijn, want het klopt niet. Hij was net als Cools en Leona Detiège geen slechte burgemeester."

Antwerpen is dus de voorbije decennia door de socialisten goed bestuurd?

"Dat is nog iets anders. Antwerpen is met een grote socialistische inslag bestuurd. Het was hoog tijd om daar een draai aan te geven. De socialisten hebben dit akkoord vrijdag afgebrand als asociaal en onrechtvaardig. Waarom? Wij zetten in op activering en onderwijs. Dat zijn sleutels om uit de armoede te raken of er niet in te verzeilen. Solidariteit is voor mij geen enkel probleem. Je moet de zwaksten in de samenleving helpen. Maar tegelijk moet wie er niet echt recht op heeft, eruit."

Willen socialisten dan mensen helpen die het niet nodig hebben?

"De doelgroep die de sp.a voor ogen had, was net iets te uitgebreid geworden."

Hoeveel verschilt u eigenlijk van Monica De Coninck, die jarenlang OCMW-voorzitster was?

"Ik ben de laatste om te zeggen dat haar hele beleid slecht was. Ze heeft heel goede dingen gedaan. Ze heeft werk gemaakt van het activeren van leefloners, ze heeft veel zaken in de sociale economie gecreëerd. Maar ze heeft bijvoorbeeld te weinig gekeken hoe mensen die werken in de sociale economie kunnen doorstromen naar de gewone economie."

U wilt ze een schop onder hun kont geven?

"Nee. Ik wil ze stimuleren. Tegelijk besef ik dat er mensen zijn die wij altijd zullen moeten blijven ondersteunen. Maar we moeten bij die ondernemingen zien dat mensen die de capaciteit hebben om door te stromen dat ook doen."

Zitten bedrijven op die mensen te wachten?

"Dat vergt een openheid van die bedrijven. Er bestaan veel vooroordelen. Tijdens een stage die ik deed bij een project van sociale economie ging ik eens op stap met een intelligente Portugees die perfect Nederlands sprak. Die man hoorde daar niet meer. Maar die organisaties willen hun goede werkkrachten ook liever houden."

De Coninck hield in een opiniestuk in De Standaard een warm pleidooi voor de rol van de sociale restaurants. Jullie zijn minder grote fans.

"Van de vijf sociale restaurants zijn er maar twee waar de zwaksten in de maatschappij echt gaan eten. De andere drie zijn eigenlijk ontmoetingsplaatsen geworden. Ik heb daar niets tegen, maar het perverse nadeel is dat de allerzwaksten er niet meer durven binnen te komen omdat ze zich schamen voor hoe ze eruitzien, of omdat ze die dag toevallig niet konden douchen. Ze komen binnen tussen opgetutte mensen die er al de hele dag naar uitkijken om te gaan kaarten met vrienden en stoofvlees met friet te eten."

Is dat geen karikatuur?

"Nee. Dat is de realiteit. Dat zeggen de vzw's die de restaurants uitbaten zelf. Die delen onze visie. Ga gerust eens kijken. Een sociaal restaurant is in de eerste plaats een sociaal restaurant voor de allerzwaksten en geen ontmoetingscentrum. Daarom willen we bijvoorbeeld ook investeren in dienstencentra waar die mensen, vaak senioren, elkaar kunnen ontmoeten."

Bent u nu echt uit de schaduw van De Wever getreden?

"Ah, daar is hij weer. De schaduw. Ik ben parlementslid geworden in 2009. Het klinkt misschien hautain, maar ik heb ondertussen al iets bewezen. Als ik in het parlement ben, staat hij mij niet in te fluisteren. Tijdens dit interview ligt hij hier niet onder tafel. Ja, hij wordt burgemeester en ik schepen. Maar we wonen nu eenmaal in dezelfde stad. We zijn al twintig jaar vrienden. Waarom zou vriendschap in de politiek niet kunnen? Het is niet dat ik een excuustruus ben, die zelf niets kan."

Kunt u zich voorstellen aan politiek te doen zonder De Wever?

"Dat zou veel moeilijker zijn. Niet inhoudelijk, want als hij soms dingen zegt over sociaal beleid of energie, dan denk ik: wat zeg jij nu allemaal? Hij kent uiteraard niet alle dossiers tot in de technische details en dat is ook normaal. Maar wij zijn een soort uitlaatklep voor elkaar."

U komt niet over als de meest gemoedelijke politica van Vlaanderen.

"Als vrouw mag je blijkbaar niet boven het maaiveld uitsteken. Ofwel word je beoordeeld op je uiterlijk. Ofwel wordt er geïnsinueerd dat je niet omwille van je inhoudelijke kwaliteiten zit waar je zit, ofwel ben je een keiharde bitch. Politiek is nog altijd een mannenwereld met een mannencultuur. Als je je daarin wilt handhaven, moet je af en toe op tafel slaan en zeggen: met mij wordt er niet gesold. Een man moet dat niet doen. Ondertussen hebben ze wel door dat ze met mij niet moeten sollen. Maar wees gerust, ik ben geen norse bitch. (lacht) Iets anders is dat het vrouwen nog altijd emotioneel moeilijk wordt gemaakt door erop te wijzen dat ze vaak ook mama zijn."

Dat ging ik nu eens niet vragen.

"Ik zal het u toch zeggen. Tijdens de onderhandelingen was er een vergadering die aan het uitlopen was. En iedereen had het gevoel dat we moesten doorgaan. Dan klonk het: 'Past het voor iedereen?' Waarop Annemie Turtelboom (Open Vld) en ikzelf naar onze babysit sms'ten dat we later zouden zijn. We hadden geen woord gezegd, en toch merkte iemand op: 'Of moeten jullie gaan babysitten?' Wel, op zo'n moment zeg ik wel mijn gedacht."

Allez, de sfeer is goed?

"De sfeer tijdens de onderhandelingen was echt zeer aangenaam. Ook op menselijk vlak klikte het. Het vorige college had een kapitein, maar er was niet echt een team. Nu heb je een ploeg."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234