Zaterdag 10/12/2022

InterviewVincent Van Peteghem (cd&v)

‘In een normale situatie zouden mensen oordelen dat deze regering nog niet zo slecht bezig is’

Vincent Van Peteghem: ‘Op uw belastingbrief staan meer dan 800 belastingcodes, waarvan we er makkelijk 200 kunnen schrappen’. Beeld Thomas Sweertvaegher
Vincent Van Peteghem: ‘Op uw belastingbrief staan meer dan 800 belastingcodes, waarvan we er makkelijk 200 kunnen schrappen’.Beeld Thomas Sweertvaegher

Een mager pensioenakkoord en een fiscale hervorming die wordt neergesabeld. Toch weigert minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) om de doemdenkers over Vivaldi gelijk te geven. ‘Als er niets meer van komt, zal het niet aan mij liggen.’

Ann De Boeck

De vicepremier van cd&v heeft kleine oogjes als hij ’s middags komt aangelopen voor dit gesprek. Dat ligt niet aan de kleinste van drie maanden – “die slaapt gelukkig al door” – maar aan de vele onderhandelingen over de pensioenen en de andere losse eindjes die voor de zomer aan elkaar moeten worden geknoopt. “Hoeveel uren ik de voorbije nachten heb geslapen? Hooguit drie. Ik was net een dutje aan het doen toen u aankwam. Het duurde even voordat ik terug op deze wereld was.” (lacht)

Van Peteghem heeft het zelf gezocht, want net op het moment dat de andere ministers beginnen uit te kijken naar hun zwembad of vakantiehuis, geeft de minister van Financiën hun nog wat verplichte vakantielectuur mee: zijn blauwdruk voor een grote fiscale hervorming, die ons belastingstelsel eerlijker en eenvoudiger moet maken.

U dacht: dit kan er nog wel bij?

“De timing is niet ideaal, maar niemand had gedacht dat de pensioenhervorming zo lang zou aanslepen. Ik vond het vooral belangrijk dat ik mijn belofte nakwam om voor de zomer een plan op tafel te leggen. Iedereen weet dat de belastingen op de lonen veel te hoog zijn in ons land, maar niemand durft te zeggen waar ze het geld vandaan zullen halen om die te verlagen. Ik wel. Ik heb een duidelijke visie op tafel gelegd die bij experts werd afgetoetst en een aantal taboes sloopt.”

Zoals?

“Vandaag is onze fiscaliteit nog altijd gericht op mensen die trouwen, kinderen krijgen, een huis bouwen en een dieselwagen bezitten. Dat is niet meer van deze tijd. Ik maak het onderscheid tussen singles, samenwonenden en gehuwden kleiner. In de loop der jaren zijn er ook te veel uitzonderingen gecreëerd. Op uw belastingbrief staan meer dan 800 belastingcodes, waarvan we er makkelijk 200 kunnen schrappen. De codes voor huisbutlers of golfkarretjes, bijvoorbeeld. Minder dan 0,01 procent van de mensen gebruikt die.”

Gaat de gemiddelde Belg erop vooruit? U schrapt bijvoorbeeld de ecocheques.

“Zonder twijfel. Het punt is dat we allerlei fiscale voordelen schrappen in ruil voor meer nettoloon. Op jaarbasis zul je 1.371 tot 5.486 euro netto meer overhouden dan nu. Wie inkomsten heeft uit vermogen, zoals de verhuur van een appartement, zal iets hoger worden belast. Maar wel aan een zo gelijk mogelijk tarief, zodat het systeem eerlijker wordt. Bovendien beschermen we de kleine spaarder en investeerder door jaarlijks de eerste 6.000 euro inkomsten uit vermogen vrij te stellen van belastingen.”

Iemand met een lager loon zal minder extra nettoloon overhouden. Is dat logisch?

“Ja. Het zijn vooral mensen met hogere inkomens die vandaag allerlei fiscale voordelen krijgen. Als we die schrappen, moet daar dus ook een compensatie tegenover staan. Procentueel gezien winnen de lagere inkomens trouwens meer, maar dat valt minder op.”

Waarom raakt u niet aan de salariswagens? Het advies van professor Mark Delanote (UGent) was duidelijk: dit systeem moet op de schop.

“De regering heeft nog maar net beslist om de salariswagens duurzamer te maken. De impact van die beslissing moet nog op kruissnelheid komen. Ik zou het vreemd vinden om daar nu al op terug te komen. Alsof je gaat scheiden nog voordat je getrouwd bent.”

Tenzij die relatie slecht is voor het klimaat en sociale ongelijkheid aanmoedigt?

“Je mag niet vergeten dat de vergroening van de salariswagens een hoger doel heeft: de omslag van fossiele brandstofwagens naar CO2-neutrale wagens. Wat er met de salariswagens gebeurt, heeft een impact op de rest van de auto’s in België. Zo raken we sneller aan onze klimaatdoelstellingen.”

Om de nettolonen te verhogen zoekt u 10 miljard euro. Waar gaat u die halen?

“Mijn blauwdruk mikt op de budgetneutraliteit, maar op dit moment is de exacte berekening onmogelijk. Om de simpele reden dat de wetteksten nog niet tot in detail zijn uitgewerkt. Wat ik nu op tafel leg, is een brede visie. De rest komt later.”

De liberalen vinden dat te vrijblijvend, zeker voor een minister van Financiën.

“In tegenstelling tot anderen toeter ik niet zomaar over allerlei lastenverlagingen zonder naar het bredere plaatje te kijken. Natúúrlijk moet dit allemaal gefinancierd worden. Een grote fiscale hervorming zal trouwens ook pas mogelijk zijn als we de arbeidsmarkt en de pensioenen durven aan te pakken. Dat heb ik altijd gezegd. Ik geef de liberalen ook gelijk als ze zeggen dat we de kerntaken van de overheid sterker moeten aflijnen. Mensen moeten het gevoel hebben dat hun belastinggeld goed wordt besteed.”

Zal er ook echt iets van uw plan overeind blijven? MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez noemde het plan-Delanote ‘de beste manier om België arm te maken’.

“Zowel de OESO, het IMF als Europa zijn het eens: de Belgen moeten minder belastingen betalen op hun loon. Als Bouchez niet akkoord is met de manier waarop ik die verlaging wil financieren, moet hij zelf met een alternatief komen. Niets is makkelijker dan als politicus cadeaus uit te delen.”

Dat u en niet de regering uw plan in de pers lanceerde, verraadt weinig ambitie.

“Ik ben realistisch: de meerwaardebelasting en de belasting van de reële huurinkomsten zullen niet meer voor deze legislatuur zijn. Maar ik wil wel nog zeker een grote hervorming realiseren. Tegen de begrotingscontrole van september ga ik een groot pakket op tafel leggen met voorstellen om de belastingen op loon te verlagen, en die op vermogensinkomsten en consumptie te verhogen. Een belangrijke stap in de fiscale hervorming. Of ik al een preview kan geven? Neen. Dan zou ze meteen aan flarden worden geschoten.”

Daar heeft u wellicht een punt. Deze week raakte Vivaldi niet verder dan een magere pensioenhervorming die onze pensioenen niet betaalbaarder maakt. ‘Een voorgerecht, maar niet de hoofdschotel’, zei uw partijgenote Nahima Lanjri.

“Had ik gehoopt op meer? Ja. Véél meer. Iedereen beseft dat we dringend moeten ingrijpen om de pensioenen van jongeren veilig te stellen. We nemen wel een aantal maatregelen die het systeem rechtvaardiger maken: de invoering van een pensioenbonus voor wie langer werkt, een minimumpensioen van 1.500 euro onder voorwaarden, en extra ondersteuning voor vrouwen die een deel van hun carrière hebben opgeofferd.”

null Beeld Thomas Sweertvaegher
Beeld Thomas Sweertvaegher

Na afloop was geen enkele minister tevreden over het akkoord. Is dat niet triest?

“Het punt is dat vijf van de zeven regeringspartijen op meer hadden gehoopt. Maar het zat er niet in. PS en Ecolo hadden een andere overtuiging.

“Let wel: we hebben afgesproken dat dit nog niet voorbij is. Het Planbureau zal nu het financiële plaatje van de huidige beslissingen doorrekenen. Als blijkt dat die niet volstaan om de pensioenkosten onder controle te houden, zullen we naar extra maatregelen kijken. Dat is een duidelijke afspraak.”

Ligt er geen verpletterende verantwoordelijkheid bij pensioenminister Karine Lalieux (PS)? Zij stond van in het begin op de rem.

“Goh, ik voel bij Karine een sterke overtuiging. Zij wilde absoluut de maatregelen uitvoeren die we hebben afgesproken in het regeerakkoord, wat ook is gebeurd.”

“Als je dit soort hervormingen helemaal geïsoleerd aanpakt, kom je natuurlijk tot deze situatie waarbij er binnen een pakket wordt onderhandeld. Eigenlijk zouden we naar een breder hervormingspakket moeten kijken, dat ook de fiscaliteit en de arbeidsmarkt mee onder de loep neemt. Ik ben ervan overtuigd dat er binnen zo’n groter kader wél een groot akkoord mogelijk zou zijn, ook met PS.”

Wat bezielde premier De Croo (Open Vld) dan om te blijven doorduwen op die pensioenen?

“Dat moet u aan hem vragen. Ik denk dat hij vooral een stuk van het regeerakkoord gerealiseerd wilde zien, aangezien we op voorhand hadden aangegeven dat we een aantal dossiers voor de zomer gingen vastpakken.”

Weken geleden waarschuwde u al om niet over een zomerakkoord te spreken. Dat schiep te hoge verwachtingen, vreesde u.

“Zijn we slecht bezig? Neen. De voorbije weken hebben we een aantal belangrijke zaken beslist, zoals de verhoging van het defensiebudget en een aantal koopkrachtmaatregelen. In een normale situatie zouden mensen oordelen dat deze regering nog niet zo slecht bezig is. Maar de beeldvorming is nu anders.”

Kan Vivaldi dit nog rechtzetten?

“Absoluut. De begrotingsbespreking van september wordt een cruciaal moment. De facto wordt dat de laatste kans om nog grote beslissingen te nemen, anders komt de kiescampagne van 2024 te dichtbij. Die kans mogen we niet laten liggen. Zonder hervormingen weten alle regeringspartijen waar we in 2024 zullen eindigen: met extreme partijen die bijzonder goed scoren. Dat moeten we vermijden.”

Momenteel is het ieder voor zich.

“Als je constant in verkiezingsmodus zit, wordt het inderdaad moeilijk. Maar ik heb nog nooit een coalitie gekend waar het anders was. Ik ben sowieso ook niet het type dat pessimistisch wordt en de schouders laat hangen. Als er niets meer van komt, zal het alleszins niet aan mij liggen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234