Dinsdag 17/09/2019

'In een maand tijd? Met gemotiveerde mensen lukt dat'

Een dokwerker werd kapper, een verkoopster amazone, een kraker fotograaf, een bibliothecaris kok en een pianiste dj. Hoewel ze lang niet allemaal slaagden in hun eindproef, zijn de prestaties die ze neergezet hebben, echt wel indrukwekkend. Zo indrukwekkend zelfs dat je je kunt afvragen waarom studenten in het echte leven drie of meer jaar naar school gaan om zo'n opleiding te volgen. Heeft Witte raven niet bewezen dat een Middeleeuws systeem met een korte, intensieve begeleiding nog steeds werkt?

Brussel

Van onze medewerkster

Kim Herbots

Al 23 jaar lang komen in 'Fotoateljee D'jee-pe' van Jean-Pierre Depienne stagiairs en mensen op leercontract over de vloer. Hij heeft Witte raven gevolgd en is ervan overtuigd dat de manier van aanpakken in het programma kan werken. "Maar niet met onze doelgroep", voegt hij eraan toe. "De meeste leercontracten zijn jongeren van een jaar of vijftien. Ze zijn schoolmoe en zoeken de makkelijkste oplossing om toch nog aan de leerplicht te voldoen. Erg gemotiveerd zijn ze niet. Dat is het grote verschil met de kandidaten in Witte raven. Hun maturiteit, wilskracht en achtergrond helpen hen. Ik heb een paar keer een oudere, gemotiveerde stagiair gehad. Die opleiding ging veel sneller en die mensen werken hier nog."

Wat de motivatie betreft, is Herman Baert, professor sociale pedagogiek aan de KU Leuven, het met hem eens. "Zoiets op een maand bereiken kan alleen maar met een ijzersterke motivatie. De kandidaten in dat programma streven echter ook een zeer specifiek doel na: ze moeten een bepaald aspect van het beroep op die maand onder de knie krijgen. Techniek is niet voldoende in onze maatschappij. Mensen moeten een theoretische achtergrond hebben maar ook kritisch, assertief, enzovoorts zijn. Wij hebben in ons onderwijssysteem ervoor gekozen mensen die basiscompetenties - dat zijn er dertig à veertig - bij te brengen. Dat kan niet op korte tijd."

Een persoonlijke aanpak zoals in Witte raven is volgens Baert bovendien niet haalbaar in het gewone onderwijs. "Tussen leerlingen zijn er grote verschillen en iedereen heeft een ander startniveau. Dat allemaal inschatten zou een enorm werk zijn. Bovendien moet je dan nog heel gemotiveerde begeleiders vinden die experts zijn in hun vak en de tijd willen nemen voor zo'n intensieve begeleiding. Leerkrachten met een theoretische vorming en zonder praktijkervaring zouden zoiets niet kunnen."

De rol van de begeleiders in Witte raven, die hun pupil mentaal en technisch bijstonden, al hun aandacht op hem focusten en hem zelfs in hun huis namen voor een maand, blijkt inderdaad een groot struikelblok te zijn. "Patroons die met leercontracten werken zitten in een commerciële onderneming. Zij kunnen het zich niet permitteren om constant met die jongere bezig te zijn. Dat is real time, hé, en geen laboratorium zoals op televisie", zegt Tonni Cools, pedagogisch adviseur van zelfstandigeninstituut Vizo Vlaams-Brabant. "Wij begeleiden leerlingen wel maar er staat niet dag en nacht een psycholoog klaar. Als je van jonge mensen zulke inspanningen op korte tijd vraagt, is de druk toch wel erg groot, vermoed ik. Ik weet ook niet of onze jongeren zo'n groot assimilatievermogen hebben." Toch opent Witte raven wel degelijk interessante denkpistes. "Je moet niet uit het oog verliezen dat het een amusementsprogramma is", aldus Baert, "maar bepaalde elementen ervan zie je nu al in onze onderwijsvernieuwingen opduiken. Zo evolueren we steeds meer naar een modulair systeem. We kappen de opleiding in stukjes die studenten binnen een bepaalde tijd moeten beheersen. Dat zijn dus vele afleveringen van Witte raven achter elkaar. De voordelen van zo'n systeem zijn dat studenten veel sneller succeservaringen hebben. Dat werkt drop-out tegen en motiveert. Een ander vergelijkbaar model is het projectonderwijs waarin leerlingen gedurende bepaalde tijd intensief aan een probleem werken en dat moeten zien op te lossen. Het verschil met Witte raven is echter dat de omvang en de diepgang van de leerstof helemaal anders is."

Baert ziet toch nog een voordeel aan dit soort programma's. "Wij hebben onderzoeken gedaan waarin wij op ontelbare manieren aan mensen vroegen of ze aan levenslang leren zouden willen doen. Van zodra het woord 'leren' in de zin voorkwam, haakten mensen af. Dat woord heeft een vreselijke connotatie voor de meeste mensen, maar programma's zoals dit zijn een goed pleidooi dat leren op latere leeftijd wel nog werkt en dat je dan nog mooie resultaten kunt bereiken. Het zijn prachtige leerscenario's zonder dat woord te gebruiken, want dan is het foutu."

Laatste aflevering van Witte raven,

zondag TV 1 20.10

'Het modulair onderwijs is 'Witte raven' in de realiteit'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234