Maandag 21/06/2021

In een klein Luiks stationnetje (bis)

De NMBS zit erg verveeld met de rechtszaak waarmee haar PS-topman Vincent Bourlard twee journalisten van deze krant via een dwangsom van 25 euro per uur hun bronnen tracht te doen prijsgeven. Want ook al bekleedt de man heel wat functies binnen de NMBS, de bevoegdheid om namens die NMBS rechtszaken aan te spannen, had hij niet. Uit nieuwe 'interne nota's' van de NMBS blijkt intussen dat de bouw van het nieuwe Luikse hst-station, waar de hele rel om draait, na één jaar bouwen al acht maanden vertraging had opgelopen.

Johan Corthouts Douglas De Coninck

Op 8 mei van vorig jaar boog een Luikse rechtbank zich over een vergeten uitloper van het onderzoek naar de moord op PS-topman André Cools. Het was een van die sporen van het eerste uur geweest. Op 18 juli 1991 om 2 uur 's ochtends, exact vijf uur voor de moord op de minister van Staat, had een onbekende geprobeerd om de auto te doen ontploffen van Lambert Verjus, de gewezen kabinetschef van Cools.

De Luikse speurders zochten - logisch ook - lange tijd naar verbanden en vonden uiteindelijk ook de dader, een aannemer uit het Luikse Flémalle. Een verband met de moord op Cools bleek er uiteindelijk niet te zijn. Het was, zo leerde de rechtszaak achteraf, een middel dat de aannemer wel vaker bezigde, telkens als de een of andere overheid iets besliste dat hem niet zinde: bommen en kogels. Luikse toestanden.

Tijdens de rechtszaak viel te vernemen dat de aannemer minstens viermaal ten strijde was getrokken. Eén keer met het voornemen om huidig PS-minister José Happart een kopje kleiner te maken, dan weer om een RTBF-journalist te laten "intimideren" door een paar ingehuurde Sicilianen. En af en toe werden de plannen ook concreet, zoals op 31 mei 1992, toen er een kogelregen werd afgevuurd op de privé-woning van de voorzitter van de Waalse afvalstoffenmaatschappij Spaque. Daar was zeer tegen de zin - en de belangen - van de aannemer in beslist een stortterrein in het Luikse toch maar niet uit te breiden. De voorzitter van Spaque was Vincent Bourlard.

Hij combineert de functie overigens tot vandaag met die van bestuurder-directeur bij de NMBS, waar hij aan het hoofd staat van de directie die zich bezighoudt met het vastgoed. Daarnaast is Bourlard, gewezen directeur-generaal van de Waalse vakbond FGTB, ook gedelegeerd bestuurder van het NMBS-filiaal Euro Liège TGV, een ingenieursbedrijf dat toeziet op de bouw van het nieuwe station te Luik-Guillemins, en waar zijn vriend en partijgenoot Guy Mathot ondervoorzitter van is.

Met zo'n veelheid aan drukke banen en Luikse toestanden wordt een mens wel eens impulsief. Impulsief was de voorbije dagen het meest gebezigde woord, toen de NMBS-top werd aangesproken over hoe Bourlard per eenzijdig verzoekschrift twee journalisten van De Morgen dagvaardde en een rechter ook nog zo gek kreeg om te doen wat hij vroeg. Per uur dat verstrijkt zonder dat De Morgen zijn bronnen prijsgeeft over een artikel over de uit de pan swingende kosten van het nieuwe Luikse station legt de rechter een dwangsom op van 25 euro. Donderdag kwam de raad van bestuur van de NMBS bijeen. Eén grote vraag lag op de lippen van - op één na - alle bestuurders: waarom werd ons niks gevraagd?

Maandag buigt de Brusselse rechtbank van eerste aanleg zich over het verzet dat De Morgen tegen het vonnis aantekende. Die dag zal ook het directiecomité van de NMBS zich over de zaak beraden. Want er is een klein, en straks misschien wel groot probleem. De klacht is ingediend namens drie partijen: Vincent Bourlard (op persoonlijke titel) zelf, Euro Liège TGV en ten slotte de volledige NMBS. Daar wringt het schoentje. Minister van Mobiliteit Isabelle Durant (Ecolo) wees er eerder al op dat de NMBS zich enkel tot gerechtelijke stappen kan verbinden nadat én de gedelegeerd bestuurder én een van de directeurs-generaal zich middels de veelbesproken "tweede handtekening" daartoe beslissen.

"Ik wil weten wat de juridische dienst van de NMBS precies heeft gedaan", zegt Antoine Martens, plaatsvervangend gedelegeerd bestuurder. Hij maakt zich zorgen over de legaliteit van de klacht van Bourlard. Enkel Martens en zijn collega-bestuurder Marcel Verslype zijn gemachtigd om een tweede handtekening te plaatsen. "Ik kan u zeggen dat ik noch Verslype heeft getekend", zegt Martens.

Terwijl voor de journalisten de 25-euroklok nog altijd verder tikt, lijkt de NMBS-top niks liever te willen dan "dat deze saga zo snel mogelijk stopt", zoals een bestuurder het gisteravond verwoordde. "Nu de hele jaarrekening niet goedgekeurd geraakt en de algemene vergadering weigerde kwijting te verlenen aan de vorige bestuurdersploeg is de situatie al dramatisch genoeg."

Bourlard trekt er zich echter weinig van aan. Hij motiveerde tegenover de rechtbank de urgentie van zijn eenzijdige verzoekschrift vorige week door te verwijzen naar de nakende algemene aandeelhoudersvergadering. Dat de bestuurders - onder wie Bourlard - gisteren de juridisch erg belangrijke 'kwijting' werd geweigerd, heeft echter niks te maken met de berichtgeving in De Morgen, maar alles met de NMBS-boekhouding zelf.

Alain Deneef, de nieuwe voorzitter van de raad van bestuur, liet gisteren duidelijk verstaan dat er "zo al problemen genoeg zijn" bij de NMBS. "En het is niet aan ons om het bronnengeheim van journalisten te kraken", zegt hij. "We willen ons daarmee niet bezighouden." En "zonder vooruit te lopen op eventuele verdere juridische actie" beschouwt Deneef het inschakelen van een gerechtsdeurwaarder door De Morgen als een mogelijke piste om het conflict bij te leggen. "We kunnen leven met een arrangement, waarbij de documenten worden overgemaakt aan een gerechtsdeurwaarder. We hoeven die zelf niet in te zien. Het volstaat dat de gerechtsdeurwaarder de documenten inkijkt en ons op de hoogte brengt." Dat laatste is intussen, zoals bekend, gebeurd.

Vincent Bourlard zelf bevestigde gisteren dat de kostprijs van de werken aan het nieuwe hst-station in Luik fors zijn gestegen. Het prijskaartje is volgens hem nu opgelopen tot 11,5 miljard frank (285 miljoen euro). "De hogere prijs is een gevolg van de stijging van de levensduurte en de prefinanciering door de NMBS van parkings en winkelruimte in en rond het station", zegt hij. "Met 11,5 miljard frank is er slechts een deficit van 600 miljoen frank."

Maar het is moeilijk rekenen. In vorige mededelingen had de NMBS het nu eens over 4 miljard (maar dat is al érg lang geleden), 6,5 miljard of 7,5 miljard frank. Het komt zo te horen niet op een miljard oude franken meer of minder, zoals deze krant in het gewraakte artikel op 11 mei al aanvoerde. En steeds luidens de documenten waarvan Bourlard zo graag de herkomst wil kennen, staat het nu al vast dat de eindafrekening zal eindigen bij 14 miljard oude franken 347 miljoen euro).

Met de voortgang der bouwwerken lijkt het niet anders te zijn dan met de kostprijs. Normaal moet het hele station, met z'n immense glazen koepel, naar een ontwerp van de Spaanse architect Santiago Clatrava, eind 2005 klaar zijn. Dat is ook de streefdatum die tot vandaag in alle mededelingen van het filiaal wordt aangehouden. In de notulen van de raad van bestuur van Euro Liège TGV van 7 november 2001 staat helaas iets anders. De bouwwerken zijn op dat ogenblik precies één jaar aan de gang, en de bouwopzichter, ene 'monsieur Albert', wordt om uitleg gevraagd over hoe dat zit met de timing. Niet zo best, moet mijnheer Albert mededelen: "De werken zijn begonnen in november 2000 en hebben op dit ogenblik een vertraging opgelopen van acht maanden. Vertraging, die door mijnheer Albert als niet-inhaalbaar beschouwd wordt. Hij verdeelt de oorzaken onder in drie categorieën."

Wat dan volgt, is hopelijk iets waar niet alleen de eerstvolgende gerechtsdeurwaarder, maar ook beleidsverantwoordelijken zich voor gaan interesseren: "gebrek aan organisatie binnen de aannemersgroep die te laat is samengesteld", "foute inschatting van de problemen, inherent aan de planning", "gebrek aan motivatie bij het hoofd van de directie op de werf", "de keuze van de wijze waarop het metalen geraamte moet worden gemonteerd".

De bouwopzichter heeft ook nog wat te zeggen over de kosten: "Bij bouwwerken die zijn toegewezen via openbare aanbestedingen zijn de boetes geplafonneerd tot op 5 procent van de totale kostprijs van de werken. Momenteel is het zo dat dat plafond reeds bereikt is.'

Dat was de situatie na één jaar bouwen en nog vier jaar en acht maanden te gaan. Wordt - zo valt te vrezen - vervolgd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234