Donderdag 17/06/2021
Mark Rutte overlegt in Den Haag met de andere partijvoorzitters over de coalitievorming. Beeld AP
Mark Rutte overlegt in Den Haag met de andere partijvoorzitters over de coalitievorming.Beeld AP

Nederlandse verkiezingen

In dit land van vele minderheden is er niet een de baas

Carla Joosten is politiek redacteur bij weekblad Elsevier. Met Bert Wagendorp verzorgt ze een gastcolumn voor De Morgen over de Nederlandse verkiezingen.

Wat is Nederland toch een heerlijk land – op het bier na, dat is in België echt beter. Ik wil hier niet de chauvinist uithangen maar gewoon kwijt wat ik echt vind.

Toch leek het afgelopen verkiezingsweken crisis. Even was de hele wereld te vinden op het politieke marktplein van het land: het Binnenhof. Tot woensdagavond om 21 uur de eerste exitpolls binnenkwamen en er een ontlading plaatshad. Je zag de cameracrews wegtrekken; een paar bleven wachten totdat Geert Wilders (PVV) zijn verlies zou toegeven. Dat deed hij pas om middernacht, maar de internationale media, die hij handig had gebruikt om een hype te creëren, liet hij nu links liggen.

Jesse Klaver, die met GroenLinks met zijn bijna verviervoudiging een klapper maakte, kraaide victorie op CNN: we hebben het populisme verslagen.

Daar was het weer: populisme. Iedereen die de zorgen van de burger uittilt boven de alledaagse politieke discussie is een ‘populist’.

De grootste en meest grofgebekte populist had het land niet veroverd. Over dus tot de orde van de dag. Leve de groene revolutie. Nee dus.

Wilders won vijf zetels en werd tweede partij van het land. De regeringscoalitie van VVD en PvdA werd gehalveerd: de sociaaldemocratische PvdA is gemarginaliseerd tot negen zetels. Dat Rutte II het land in blakende staat achterlaat, heeft de kiezers kennelijk niet kunnen behagen.

En toch: de kiezer heeft altijd gelijk.

Immigratie en samenleven

De onvrede onder grote groepen kiezers bestaat ook na vijftien jaar debat – na Pim Fortuyn – nog steeds. De onzekerheid lijkt wel toe te nemen. Redenen genoeg: internationale verwarring, de overgang van een dienstenmaatschappij naar een informatiesamenleving, de eeuwige kloof tussen arm en rijk, tussen mannen en vrouwen, tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen migrant en autochtoon, tussen stad en regio en de globaliseringskloof.

En dan zitten we ook nog allemaal in onze eigen bubbel met eigen media, eigen politieke partijen, eigen deskundigen: zelfs wetenschap is niet meer onafhankelijk. ‘Framing’ is normaal geworden: de regering benadrukt alleen de positieve gevolgen van beleid en de oppositie alleen de negatieve. Vind in een dergelijke complexe wereld maar je weg als kiezer.

De Nederlanders hebben dat woensdag op typisch Hollandse wijze gedaan. Er werden dertien partijen in de Kamer gekozen. Dat is geen record. In dit land van vele minderheden is er niet een de baas en moet ook rekening worden gehouden met die minderheden. Niemand kan zijn wil opleggen. Er moeten compromissen worden gesloten en worden samengewerkt. Dat is de kern van polderen.

Dat polderen is de dag na de verkiezingen begonnen: in het parlement waar de kabinetsformatie in gang is gezet.

De tijd dringt dit keer niet, dankzij de VVD van Mark Rutte en de onterecht afgestrafte PvdA van Lodewijk Asscher zal de begroting van komend jaar eenvoudig kunnen worden opgesteld. Er bleef zelfs geld over.

De echte urgentie voor een vruchtbare kabinetsformatie is niet de begroting maar dat wat de burger het meest zorgen baart. Dat zijn ‘immigratie en de manier van samenleven’, zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau al eerder vaststelde.

Dat de politieke partij van migranten DENK met drie zetels de Tweede Kamer in kwam, kan positief geframed worden. Namelijk als een kans voor emancipatie langs de eigen zuil. Maar ook negatief, namelijk dat de ‘lange arm van Erdogan’ tot het Binnenhof reikt. Kies maar.

Het op zes na gelukkigste land ter wereld heeft tot tevredenheid van die wereld gestemd. Maar het echte werk moet nog beginnen.

Geert Wilders (PVV), geflankeerd door Mark Rutte (VVD), wrijft zich in de handen tijdens een meeting in Den Haag. Beeld ANP
Geert Wilders (PVV), geflankeerd door Mark Rutte (VVD), wrijft zich in de handen tijdens een meeting in Den Haag.Beeld ANP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234