Zaterdag 28/05/2022

AchtergrondCoronavirus

In deze Europese landen speelt het coronavirus nauwelijks nog een rol: ‘Covid? Dat is alleen nog voor de ouderen’

Voor de Britse premier Boris Johnson is Covid geen onderwerp meer, afgelopen maandag bezocht hij zonder mondmasker een ziekenhuis.  Beeld Brunopress
Voor de Britse premier Boris Johnson is Covid geen onderwerp meer, afgelopen maandag bezocht hij zonder mondmasker een ziekenhuis.Beeld Brunopress

Waar België kampt met dieprode coronacijfers, is het in veel andere Europese landen opmerkelijk rustig. In Engeland speelt Covid in het dagelijks leven nauwelijks meer een rol. In Spanje en Zweden idem dito. Oké, in Frankrijk neemt de spanning toe.

Patrick van IJzendoornSacha KesterRosa van GoolEline HuismanDion Mebius en Jeroen Visser

Engeland: Covid? Dat is alleen nog iets voor ‘the elderly’

Mondmaskers vormen een minderheid in het openbaar vervoer, een coronapas hoeft bijna nergens te worden getoond en over maatregelen wordt nauwelijks gesproken. De Engelsen leven doodgemoedereerd door met het coronavirus.

Bij het BBC-nieuws worden nog dagelijks de coronacijfers weergegeven, een ritueel dat teruggaat naar het voorjaar van 2020. Het aantal besmettingen schommelt doorgaans rond de 30.000, het aantal ziekenhuisopnamen rond de duizend en het aantal aan Covid-19 toegeschreven doden rond de 200. De cijfers zijn inmiddels zo voorspelbaar als de weersvooruitzichten die daarna volgen.

Afgezien van het recente nieuws dat de regering-Johnson een vaccinatieplicht wil voor artsen en verpleegkundigen, is corona van de nieuwslijsten verdrongen door andere zaken, zoals de klimaatcrisis, de schandalen in Westminster en het racisme in de cricketwereld.

Na anderhalf jaar lang “de wetenschap te hebben gevolgd”, luistert de regering-Johnson amper meer naar Sage, een groep wetenschappers die de Britse regering adviseert in de coronacrisis. Dat leidde vorige maand tot het opstappen van de epidemioloog en regeringsadviseur Sir Jeremy Farrar, dit uit onvrede over het in zijn ogen “lakse” coronabeleid van 10 Downing Street. Boris Johnson lijkt al zijn interesse in de pandemie te hebben verloren.

Lees ook:

‘Al onze waarschuwingen zijn in de wind geslagen’: Belgische coronacijfers diep in het rood, wat nu?

De Britse premier nam in juli een gok door alle coronaregels in één keer af te schaffen, in Engeland dan. Alleen het “testen en traceren” bleef nog een maand in stand. Daarna werden ook de internationale reisbeperkingen een voor een afgeschaft. Volgens Johnson kon hij zijn landgenoten hun vrijheid teruggeven dankzij het vaccinatiesucces en de goede cijfers. Meer dan 90 procent van de Engelsen heeft antistoffen tegen Covid-19.

Het aantal besmettingen liep sinds juli wel weer op, zeker nadat de scholen weer waren opengegaan. Maar de regering kijkt vooral naar ziekenhuisopnamen en sterfgevallen. Vooralsnog kunnen de ziekenhuizen, en dan met name de intensieve zorg-afdelingen, het redelijk aan. Toen de besmettingen de 50.000 gevallen per dag passeerden, was er begin vorige maand even paniek en was er sprake van nieuwe maatregelen, maar inmiddels dalen de cijfers weer. Meer dan negen miljoen Britten hebben al een derde prik laten zetten.

Een coronapas bestaat, maar hoeft in Engeland haast nergens te worden getoond. Nergens is het dragen van mondmaskers verplicht, al eist de Londense burgemeester Sadiq Khan wel dat ze in bus en metro worden gedragen. Meer dan de helft van de reizigers negeert die eis, met name mannen. In supermarkten dragen vooral oudere klanten nog mondmaskers. In Wales en Schotland moet de coronapas worden getoond bij grote evenementen.

De Engelsen doen wat de chief Medical Officer Chris Whitty in april reeds had aangekondigd: leren leven met Covid, iets dat mogelijk is bij een hoge vaccinatiegraad en genoeg ziekenhuisbedden. Onlangs herhaalde de vooraanstaande socioloog Robert Dingwall dit uitgangspunt met de constatering dat “een positieve test in oktober 2020 niet hetzelfde is als een positieve test in 2021".

Het oude normaal is evenwel nog niet helemaal terug. Veel Engelsen werken nog vanuit huis, maar dat heeft meer te maken met gemak en gewenning, dan met angst voor het kantoor. De anderhalvemetersamenleving is al lang verleden tijd. Bij het cijfer 1,5 wordt vooral gedacht aan het beperken van de opwarming van de planeet. Zelfs de invloedrijke epidemioloog Neil Ferguson, alias professor Lockdown, is optimistisch gestemd.

In ziekenhuizen is het druk, hetgeen vooral te maken heeft met uitgestelde zorg, een inhaalslag die nog jaren kan duren. Komende wintermaanden worden chaotische taferelen verwacht, maar dat is elk griepseizoen het geval. Dat Johnson geen boodschap meer heeft aan Covid bleek toen hij onlangs zonder mondmasker een bezoek bracht aan een ziekenhuis. De ophef die dat veroorzaakte, leidde tijdelijk de aandacht af van een lobbyschandaal.

Zweden: 800 besmettingen per dag, dat is het wel zo’n beetje

In Zweden is iets mysterieus aan de gang. Waar het aantal besmettingen in de buurlanden toeneemt, blijft het in Zweden laag: zo’n 800 per dag. Het zou kunnen dat de toename niet opgemerkt wordt: met zo’n 20.000 testen per dag zit Zweden, afgezet tegen de bevolkingsomvang, wat onder het Europees gemiddelde. Tegelijkertijd valt het aantal patiënten in de ziekenhuizen mee: er liggen 37 coronapatiënten op de intensive care.

Van een herfstgolf is dus geen sprake. En dat is bijzonder, want Zweden kent sinds 1 oktober weinig tot geen restricties meer. Ambtenaren mogen weer naar kantoor en de stadions zitten vol, zoals deze week bij het uitverkochte tennistoernooi van Stockholm. En dat allemaal zonder coronapas.

Ja, veel mensen zijn gevaccineerd. 85 procent van de 16-plussers heeft ten minste één prik gehad. Maar in buurland Denemarken is ook veel geprikt, en toch lopen de besmettingen daar snel op.

Wat is dan een verklaring? Wat opvalt is dat veel Zweden nog altijd voorzichtig zijn en afstand bewaren. Ook geldt het dringende advies om jezelf en je kind bij klachten een paar dagen thuis te houden.

Of misschien ligt Zweden gewoon iets achter op de trend. “We moeten ons erop voorbereiden dat er nog een golf komt”, waarschuwde het Zweedse RIVM deze week. Eerder werd bekend dat 65-plussers en zorgwerkers de komende maanden een boosterprik kunnen halen.

Heerlijk in het zonnetje in het Spaanse Benidorm, afgelopen zondag. Beeld David Ramos / Getty
Heerlijk in het zonnetje in het Spaanse Benidorm, afgelopen zondag.Beeld David Ramos / Getty

Spanje: eindelijk hét voorbeeld voor de rest van Europa

“Een voorbeeld voor iedereen.” Het zijn woorden die Spanje niet vaak in Europees verband hoort, maar deze week toch echt uit de mond kwamen van Hans Kluge, directeur Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die lofprijzing heeft het land te danken aan de zeer hoge vaccinatiegraad.

Van de bevolking ouder dan 12 jaar is 89 procent gevaccineerd. Kluge wil zelfs documenteren hoe Spanje daar in is geslaagd, opdat landen die ploeteren met hun vaccinatieprogramma ervan kunnen leren.

Het gevolg is dat het nieuws al wekenlang niet wordt gedomineerd door het coronavirus, maar door een lavaspuwende vulkaan op La Palma. Mondmaskers zijn het hele jaar verplicht gebleven in de horeca, culturele instellingen en nachtclubs, al is in de laatste categorie in de praktijk geen mondmasker meer te zien. Groene vinkjes worden alleen gevraagd om het land binnen te komen en zijn geen splijtzwam in de samenleving. 70-plussers en kwetsbaren krijgen sinds eind oktober hun derde prik.

De vraag is hoe Spanje (en Portugal, waar de vaccinatiegraad nóg hoger ligt) het houdt, nu ook op het Iberisch Schiereiland de kou is ingezet. Sinds half oktober neemt het aantal nieuwe besmettingen toe. Groei die – dankzij die hoge vaccinatiegraad – nog niet heeft geleid tot zorgwekkende drukte in de ziekenhuizen.

Italië: alleen in Triëst klinken wat zorgelijke geluiden

Vanaf 1 december kunnen alle 40-plussers in Italië hun derde prik halen. Het land besloot al eind september om de booster aan ouderen en zorgpersoneel te geven: tot nu toe kreeg zo’n 4,5 procent van de bevolking de prik. Toch bereikten de besmettingen, woensdag een kleine 8.000, het hoogste punt sinds half mei.

Ook in Italië is er een luid protesterende minderheid die geen vaccin wil. Zelfs na invoering van het verplichte coronabewijs op de werkvloer kruipt het aantal nieuwe ingeënte personen trager omhoog dan gezondheidsminister Roberto Speranza had gehoopt. Met ruim 87 procent aan de eerste dosis lijkt het plafond van de vaccinatiebereidheid in zicht te komen.

Tot nu toe is de drukte in de meeste ziekenhuizen te overzien. Alleen uit antivaccinatie-bolwerk Triëst klinken zorgelijke geluiden over een tekort aan bedden op intensieve zorg. Speranza hoopt binnenkort ook te beginnen met het vaccineren van kinderen.

Als de ziekenhuisopnames ondanks alle vaccinatie-inspanningen te ver oplopen, heeft de minister al aangekondigd het oude kleurensysteem weer van stal te halen. Daarin krijgt iedere regio maatregelen op maat, dus ook deze Kerst kan de Italiaanse laars zomaar weer veranderen in een lappendeken van milde, gemiddelde en strenge lockdowns.

Bij de Eifeltoren in Parijs dragen toeristen ook buiten netjes hun mondmasker. Beeld EPA
Bij de Eifeltoren in Parijs dragen toeristen ook buiten netjes hun mondmasker.Beeld EPA

Frankrijk: antivax-protesten worden steeds kleiner

Voor het eerst sinds afgelopen zomer sprak de Franse president Emmanuel Macron dinsdagavond het land vanuit het Elysée toe over de coronasituatie. Ook in Frankrijk neemt het aantal besmettingen opnieuw toe, met gemiddeld 9.000 nieuwe gevallen per dag. Om de aankomende vijfde golf het hoofd te bieden, kondigde Macron een verplichte derde dosis aan voor 65-plussers en kwetsbaren, als zij hun gezondheidspas (pass sanitaire) geldig willen houden. Die pas is onder meer verplicht in horeca, ziekenhuizen en op langeafstandsreizen. Onlangs werd het gebruik van de pas al verlengd tot de zomer van 2022. Verder kunnen 50-plussers vanaf begin december ook een herhaalprik krijgen, en geldt vanaf aanstaande maandag op alle basisscholen in Frankrijk een mondmaskerplicht.

Sinds de uitbreiding van de gezondheidspas en de invoering van vaccinatieplicht voor zorgpersoneel wordt wekelijks gedemonstreerd tegen de maatregelen. Tegenstanders vrezen een tweedeling tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden. Toch neemt de omvang van het protest vrijwel iedere week af. Afgelopen weekend gingen 29.000 Fransen de straat op, tegenover ruim 230.000 op het hoogtepunt deze zomer. De regering wijst vooral op het succes van de vaccinatiecampagne, die zwaardere maatregelen voorlopig nog op afstand moet houden. Ondanks grote vaccinatiescepsis en een trage start van de vaccinatiecampagne is intussen 74,7 procent van de Franse bevolking volledig ingeënt.

Niet-gevaccineerde Belgen die naar Frankrijk willen reizen, moeten voortaan wel in het bezit zijn van een PCR- of antigeentest die maximum 24 uur oud is. Tot nu toe volstond het als zo’n test 72 uur voor vertrek afgenomen werd.

De regel geldt niet voor beroepschauffeurs. Een uitzondering geldt ook voor grensbewoners die minder dan 24 uur in Frankrijk vertoeven en voor zakenreizen. Ook andere landen, waaronder Duitsland, krijgen de regel opgelegd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234