Donderdag 21/11/2019

Luchtkwaliteit

In derde van de Vlaamse gemeenten wordt norm overschreden, Schauvliege wil schepen van Luchtkwaliteit

Behalve blauwe oases van zuivere lucht in het Hageland en Haspengouw, de Limburgse Kempen, de Voerstreek, de Vlaamse Ardennen en het Pajottenland, zijn er ook hotspots waar de metingen tot ver voorbij de Europese norm schieten. Beeld Marc Baert

In een derde van de Vlaamse gemeenten worden de Europese normen met betrekking tot luchtvervuiling overschreden. Dat blijkt uit de resultaten van de actie CurieuzeNeuzen, waarbij 20.000 Vlamingen in de maand mei de concentratie stikstofdioxide (NO2) in hun straat hebben gemeten. Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) zegt in een eerste reactie dat lokale besturen er goed aan doen om een schepen van Luchtkwaliteit in hun college op te nemen.

NO2 is een schadelijk gas dat in de uitlaat­gassen van wagens zit, en is dus een goede parameter voor luchtverontreiniging door verkeer. De laagste waarde (10,9 µg/m3 - microgram per kubieke meter lucht) werd gemeten in het kleine gehucht Remersdaal bij Voeren, de hoogste (75,3 µg/m3) langs een druk kruispunt op een tweebaansweg in Houthalen-Helchteren.

Toestand in steden matig tot zeer slecht

Het gemiddelde in Vlaanderen is dus 22,8 microgram. Maar er zijn erg grote verschillen. In de steden is de luchtkwaliteit matig tot zeer slecht. Vooral in de stad Antwerpen is de toestand dramatisch. Zowat nergens werd goede luchtkwaliteit gemeten. Bijna 32 procent van de meetpunten zit boven de grens van 40 microgram. Bijzonder hoge waarden -dat is meer dan 60 microgram-werden gemeten op de Leien, Turnhoutsebaan en rond het Stuivenbergziekenhuis.

Dat steden slecht scoren is geen verrassing. Er is namelijk veel verkeer. Maar die vuile lucht blijft ook 'hangen' in de nauwe straten. Nauwe straten met veel verkeer worden 'street canyons' genoemd. In Aalst zijn er de meeste. Zowat 37 procent van de Aalsterse meetpunten hing in een street canyon. Daarmee scoort de Oost-Vlaamse stad het slechtst van allemaal. Daarna komen Brugge en Antwerpen. Gent staat op de 6de plek.

De haven van Antwerpen. Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Blauwe oases en normoverschrijdingen

Maar het beeld is genuanceerder. "Een meerderheid van de Vlamingen woont op een plaats waar de impact van verkeer op de luchtkwaliteit beperkt is", zegt Filip Meysman (Universiteit Antwerpen), die het project wetenschappelijk begeleidde.

Behalve blauwe oases van zuivere lucht in het Hageland en Haspengouw, de Limburgse Kempen, de Voerstreek, de Vlaamse Ardennen en het Pajottenland, zijn er ook hotspots waar de metingen tot ver voorbij de Europese norm schieten.

Die norm, die ook de advieswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is, ligt op 40 µg/m3. Overschrijdingen komen voor in een derde van alle gemeenten. 

Beeld Photo News

Schepen van Luchtkwaliteit

De nieuwe lokale besturen doen er goed aan een schepen van Luchtkwaliteit in hun college op te nemen. Dat zegt Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) in een reactie op de resultaten van "CurieuzeNeuzen". 

De minister kijkt ook in eigen boezem. "Als minister kunnen we een goed kader scheppen. Dat hebben we ook gedaan door lage-emissiezones mogelijk te maken."

Schepen van mobiliteit Koen Kennis (N-VA) van Antwerpen stelde een maand geleden in "Terzake" nog dat zijn stad dezelfde stappen vooruit zet op vlak van luchtkwaliteit als Gent. Uit "CurieuzeNeuzen" blijkt evenwel dat Antwerpen 1 van de slechtste leerlingen van de klas is. 

Echt verwonderd is Kennis niet. "Antwerpen heeft het grootste maritiem-industriële complex van Europa en ligt op een trans-Europees netwerk van wegen."

Ook voorzitter Meyrem Almaci van Groen verwijst naar de positieve invloed van lokale ingrepen op de luchtkwaliteit. "In Gent en Mechelen heeft het bestuur voor een circulatieplan en een autoluw centrum gekozen", zegt ze. "Dat werpt vruchten af."

"We hoeven ons dus niet bij de slechte resultaten op sommige plaatsen in Vlaanderen neer te leggen. We kunnen beslissingen nemen en ingrepen doen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Vandaar dat wij zeggen: laat 14 oktober een kantelpunt voor schone lucht worden. Wij willen overal coalities voor schone lucht."

Voor meer informatie, neem een kijkje op de website van CurieuzeNeuzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234