Zaterdag 10/04/2021

In de zwevende hemel

In een ver verleden waren het spectaculaire stellages om op een veilige manier vis te vangen, nu doen de trabocchi dienst als uiterst charmante visrestaurantjes die lijken te zweven tussen de hemel en de Adriatische Zee. Maar er zijn meer redenen om de Italiaanse regio Abruzzo eens te bezoeken.

Het lijken wel aliens, gigantische krabben op fragiele stelten die aan het pootjebaden zijn langs de Adriatische kust. De gehaaste toerist zal er misschien zo aan voorbijrijden, terwijl deze houten constructies juist een van de redenen zouden moeten zijn om naar Abruzzo af te reizen. Want zeg tegen elke rasechte Italiaan dat je van plan bent om frutti di mare te gaan eten op een trabocco, en je lokt gegarandeerd goedkeurende reacties uit.

Je kunt ook niet anders dan respect hebben voor de kustbewoners die in de 18de eeuw op het idee kwamen deze trabocchi te bouwen. Waarom in een gammel bootje de wispelturige zee op gaan, als je ook vanop een veilig platform de vis kan binnenhalen? Veilig ja, want dit zijn oerdegelijke bouwwerken die dankzij eenvoudige technieken zoals het gebruik van gewichten en touwverbindingen decennialang fier rechtop blijven staan. Strak en stevig verankerd in de rotsachtige ondergrond. Iemand noemde de trabocchi ooit dé oplossing voor vissers die vaak zeeziek worden. De Italiaanse dichter Gabriele D'Annunzio die langs deze kust geboren werd, omschreef de trabocchi als "reuzenspinnen uit de zee."

Met de komst van grotere, moderne vissersboten en de boomende commerciële visvangst geraakten de trabocchi langzaam evenwel maar zeker in onbruik. Ten dode opgeschreven, zou je haast zeggen. Maar gelukkig greep de regio Abruzzo op tijd in en maakte het subsidies vrij voor de eigenaars om de wonderlijke bouwwerken - die de families soms al meer dan een eeuw in hun bezit hadden - te laten renoveren en onderhouden. Niet om de traditionele visvangst weer aan te zwengelen of om er een of ander suf museum van te maken, maar wel om ze om te toveren in tot de verbeelding sprekende visrestaurants met het mooiste uitzicht over de Med. Een eettentje dat lijkt opgehangen tussen aarde en zee, wie wil daar niet de voeten onder tafel steken?

Hefmechanisme

Eerst moet je ze natuurlijk wel vinden, de trabocchi langs de 40 kilometer lange kustlijn tussen het mooie kuststadje Vasto en Francavilla al Mare. Ze hebben nog niet allemaal restaurantjes aan boord, maar wanneer dit wel het geval is, zie je langs de weg een bordje of een vlag die naar een parking verwijst.

En dan begint het avontuur. Tussen het groen en de bloemen die de kuststrook opfleuren, moet je het begin van de houten constructie vinden: een lange loopplank afgeboord met stevige touwen, visnetten als balustrade en bengelend boven de transparante zee. Meestal is het geen rechtlijnige loopplank, maar eentje die eerst wat naar links gaat, dan weer even naar rechts. Gebouwd door een dronken timmerman? Nee, aangepast aan de rotsachtige ondergrond die de palen van de trabocco moet rechthouden. Trabocchi zijn overigens meestal opgetrokken uit stevig acaciahout, dat bij contact met zoutwater alleen maar sterker wordt. Sommige van de trabocchi staan hier dan ook al 120 jaar of langer.

Opvallend zijn verder de netten die door een soort spinachtige armen omhoog worden gehouden. Het zijn geen sleep-, maar vangnetten die geduldig op de vissen en calamari lagen te wachten totdat ze door de vissers omhoog werden gehesen. Die deden dat niet met de hand, maar middels een ingenieus hefmechanisme van houten balken dat onder de trabocco werd gebouwd.

Er zijn tekenen dat de eerste trabocchi ergens in de middeleeuwen zijn gebouwd, maar wanneer juist, dat weet niemand precies. Wel zeker is, dat toen deze regio in de 17de eeuw door een aardbeving werd getroffen en het toch al dunbevolkte gebied nog meer inwoners verloor, er een stroom van inwijkelingen uit Frankrijk en Duitsland op gang kwam. Zij brachten hun vaardigheden zoals hout- en metaalbewerking mee en vonden een oplossing voor de aanhoudende hongersnood in de streek. In plaats van de woelige zee te trotseren, bouwden ze visinstallaties vanaf de kust om zo toch te kunnen vissen. Niemand had destijds kunnen bevroeden dat ze ooit het decor zouden vormen voor de meest idyllische eetgelegenheden.

Unieke sfeer

Twee van de bekendste trabocchi liggen op een boogscheut van elkaar: Punta Cavalluccio en Pesce Palombo nabij Rocca San Giovanni. Bruno Verì en zijn vrouw Giluiana zijn de uitbaters van het visrestaurantje Palombo. Bruno's familie bezit al meer dan een eeuw verschillende trabocchi, maar deze bouwde hij eigenhandig opnieuw op nadat de oude installatie het na een zware storm begaf. Giluiana staat in de keuken terwijl dochterlief de bediening voor haar rekening neemt. Reserveren is aan te raden, want Palombo is populair.

Vrijwel elke trabocco werkt met een vast menu. Je betaalt zo'n 50 euro voor een overdosis aan zeedelicatessen, pasta en brood, met wijn en andere drank à volonté.

Mooi om te zien is dat er vaak een bonte mix van klanten zit. Zakenmannen in pak, verliefde koppeltjes, groepjes vrienden en natuurlijk de grote Italiaanse families die met z'n allen aan tafel schuiven en làng de tijd nemen voor hun lunch. Er hangt altijd een gemoedelijke sfeer, mede dankzij het no-nonsensedecor: simpele houten of plastic stoelen, tafels gedekt met geruit linnen, flessen lokale Pecorinowijn die rijkelijk op tafel worden gezet... Misschien kun je aan land op een hoger niveau eten, maar de ongedwongen sfeer en natuurlijk de locatie die een trabocco zo speciaal maken, zijn volstrekt uniek.

Logeertip

Langs de kust in Abruzzo moeten de concepten 'charmelogies' of 'boetiekhotel' nog uitgevonden worden. Het mooiste logeeradresje is zonder twijfel Rifugiomare, een charmante B&B met zicht op zee en op loopafstand van de trabocchi. Brunetta en Beppe, de uitbaters, zijn respectievelijk architecte en timmerman. Vandaar wellicht de behaaglijke houten veranda waar in de zomer witte gordijnen wapperen om de ambitieuze zon buiten te houden. De tuin is een grote grasvlakte met zitbankjes die een knipoog naar Gaudí geven. Rifugiomare had vroeger slechts twee kamers, maar op de benedenverdieping, met zicht op de olijfboomgaard, wordt voor uitbreiding gezorgd. "Nog eens vijf kamers die deze zomer klaar zouden moeten zijn", zegt ze. Deze 'refuge van de zee' blijkt ook een bourgondische slowfoodtempel te zijn waar je nooit de eettafel kunt passeren zonder eraan uitgenodigd te worden.

Een andere reden om naar hier te reizen, weliswaar enkel in de maand mei, zijn de miljoenen lucciola, glimwormpjes, die door de tuin en de olijfboomgaard van Rifugiomare dansen.

De stilte rond deze prachtige refuge is therapeutisch. Op het terras speelt de kat met de gloeiwormpjes, een sikkelmaan verlicht de zee in de verte...

3x fijnproeven

De Italiaan Massimo di Cintio is een van de meest actieve promotors van de regio Abruzzo en helpt ook mee om de erfenis van de trabocchi in eer te houden. We vroegen hem naar zijn drie favoriete producenten langs de kust.

1. Een druivenvariëteit uit de 15de eeuw, de Moscatello di Castiglione, werd dankzij de wijnmakersfamilie Angelucci in ere hersteld. Ze maken er een heerlijke zoete wijn van.

www.angeluccivini.it

2. De beste olijfolieproducent in Abruzzo is Giuseppe Ursini, de derde generatie van olijfoliemakers. Giuseppe zorgt voor een vernieuwende impuls door de meest verfijnde delicatessen met olijfolie te maken zoals opgelegde groenten, vis, pesto's en marinades. Bezoek zijn fabriek en koop er heerlijke producten aan scherpe prijzen.

www.ursini.it

3. De goedlachse Felice Di Biase is zaakvoerder van de Cantina Frentana. Deze coöperatieve is niet alleen gevestigd in een sexy gebouw, maar maakt ook heerlijke en betaalbare wijnen. Van de witte Pecorino- en de Cococcioladruiven tot de rode Montepulciano d'Abruzzo DOC. Zelfs de bag-in-boxwijntjes zijn van uitstekende prijs/kwaliteit.

www.cantinafrentana.it

PRAKTISCH

• Vliegen doe je best op Pescara zelf, of op Rome dat op 1,5 uur rijden van de trabocchikust ligt.

• Een week autohuur met Sunny Cars, dat een interessante all-informule aanbiedt, kan reeds vanaf 215 euro voor een Fiat 500.

www.sunnycars.nl

• In samenwerking met Slow Food Abruzzo wordt elk jaar een trabocchi-event georganiseerd. Die staat in het teken van de streekproducten, van de wijnen, kazen, olijfolie tot natuurlijk alles wat uit de zee komt. Er zijn laboratori del gusto, workshops, stedentrips...

www.calalenta.com

• De trabocchirestaurants zijn enkel tijdens de zomermaanden open, zeg maar van mei tot september.

www.traboccopesce palombo.it

www.traboccopuntacavalluccio.it

• B&B Rifugiomare te Rocco San Giovanni in Abruzzo, dubbele kamer met ontbijt vanaf 90 euro per nacht.

www.rifugiomare.it

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234