Vrijdag 28/02/2020

In de war room van de winnaar

18 mei, vijf maanden voor de verkiezingen. Bart De Wever zit met de top van de Antwerpse N-VA in de Belair, de taverne van de luchthaven van Deurne. Hij kijkt door het raam naar een vliegtuigje van CityJet dat op het punt staat te vertrekken. De vergadering is al twee uur aan de gang, en zal nog anderhalf uur duren. Maar zijn hoofd zit voor even elders. In gedachten is het 14 oktober, verkiezingsavond. Kristof Windels / foto's Jonas Lampens

Hij lurkt van zijn citroenthee, denkt nog even na en spreekt dan. "Mensen, die avond van de 14de oktober moet er pal op zitten", begint De Wever. "Die avond moet beelden opleveren die jaren meegaan. Ik stel voor dat we, als we winnen, een mars doen op het stadhuis. We lopen de Zuiderkroon uit en stappen gewoon richting 't Schoon Verdiep. Hopelijk valt het weer nog wat mee zodat we niet door de regen moeten. Maar we gaan echt te voet." Iedereen aan tafel is eensgezind: "Goed plan." "Dat gaan we doen."

Maanden later komt het idee weer op tafel en wordt het verfijnd. Twee en een halve week voor de verkiezingen.

Op 26 september zit dezelfde groep voor de zoveelste keer samen. Deze keer op de zolderverdieping van brasserie Jardin Public in Berchem. Het is donker, en laat. In het midden van de feestzaal staat een grote vierkante tafel. Fons Duchateau, de lokale voorzitter van N-VA Antwerpen, is er, net als David Dogge, voorzitter van N-VA in Merksem, maar vooral logistiek coördinator van de campagne. Liesbeth Homans, Vlaams Parlementslid en nummer twee op de lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen, is ook van de partij, vergezeld door haar medewerker Jan van der Vloet. Luk Lemmens, de lijsttrekker voor de provincieraadsverkiezingen, tekent ook present. En ten slotte Joachim Pohlmann, medewerker en speechschrijver van De Wever, die wat later is gearriveerd. Dit is de groep die maandenlang samen heeft vergaderd, die De Wever heeft bijgestaan bij zijn gooi naar de sjerp van Antwerpen. Alleen Koen Kennis ontbreekt. De nummer drie op de lijst en kabinetschef van Vlaams minister Geert Bourgeois is ziek. Achttien dagen resten hen nog voor de verkiezingen.

De zaal voor die avond, de Zuiderkroon aan de Vlaamse Kaai in Antwerpen, is al maanden geboekt, en aan zowat elk detail is ondertussen ook al gedacht: muziek, vestiaire, drank, micro's, geluid, vlaggen, twee veiligheidsmensen die De Wever de hele avond zullen vergezellen... Allemaal in orde.

Nadat dit lijstje is afgegaan, neemt De Wever het woord. Hij beschrijft het ideale scenario. "We zullen in de Zuiderkroon arriveren rond 18, 19 uur", zegt hij, om dan wat dromerig te beginnen vertellen. "Je moet kolkende muziek hebben als je daar arriveert. Doe maar het liedje 'Happiness' van Sam Sparro, dat vind ik geweldig. Je moet een mensenmassa hebben, waar je als Mozes probeert door te komen richting podium. Met die veiligheidsmensen moet dat wel lukken. Dat moeten dé beelden worden. Dat is footage voor de komende weken en maanden. Liefst tot in 2014. Ik ga op het podium staan, en begin: 'Vrienden, Vlamingen, stadsgenoten, we hebben gewonnen...' Op het einde nodig ik de kandidaten uit, en zeg ik: 'Met die mensen gaan we naar 't Schoon Verdiep.' En dan vertrekken we. Te voet. We zien dan wel wie volgt, maar we moeten een beetje opletten dat we niet met te veel zijn. Het mag niet beginnen te lijken op een manifestatie. En zodra we effectief in het Antwerpse stadhuis zijn, kan ik mijn speech dan zo beginnen: ''t Stad is van iedereen, maar 't Schoon Verdiep is van ons.'" (lacht) Pas helemaal op het einde voegt De Wever er de belangrijke 'nuance' aan toe: "Als we winnen, natuurlijk."

14 oktober, de avond van de verkiezingen. Om 19u07 stapt hij de Zuiderkroon binnen. Alles verloopt zoals gepland. Er is veel volk, veel media, en 'Happiness' weerklinkt door de boxen. De Wever stapt de trappen op, en slaat linksaf, de zaal binnen. Hij houdt halt, knikt en steekt twee vingers in de lucht. Daarna een vuist. Er volgt gejoel, De Wever stapt door de menigte en gaat op het podium staan. Hij kijkt rond, van lens naar lens. Hij wordt zenuwachtig. De muziek blijft maar spelen. "Zet die plaat af", zegt De Wever eerst. Hij wordt nog zenuwachtiger. "In vredesnaam..." "Allez, jongens, we zitten live in het nieuws..." En dan ontploft hij. "Zet die plaat af, idioot", roept hij. De Wever is één brok zenuwen. Een hele dag al. Hij ging in de voormiddag langs bij het graf van zijn vader, hij ging ook een uur lopen, maar echt 'zen' is hij nooit geweest. Een middag lang heeft hij doorgebracht in een kelder, bij kunstlicht. In wat hij zelf 'the war room' noemde.

Zenuwen

14u43, die middag. De Wever is te vroeg. Zowaar. De afspraak in het Ramada Plaza Hotel op de Desguinlei is om 15 uur. De andere Antwerpse N-VA-kopstukken met wie hij hier de komende uren de verkiezingsuitslagen zal volgen, zijn er dan ook nog niet. De Wever wil echter niet wachten in de lobby. Hij wil naar het zaaltje dat het lokale partijbestuur heeft gereserveerd. Dat is op min twee. "Ik ben kalm", antwoordt De Wever op de vraag hoe hij zich nu voelt, maar alles wat hij doet, wijst op het tegendeel. De lift doet het niet. Hij vloekt. De trap blijkt onvindbaar. Hij vloekt opnieuw. Zenuwen. Op een verkiezingsdag, op een moment dat er nog net geen enkel resultaat binnen is, staan die strak gespannen.

De Wever begint wat over en weer te lopen, en wordt uiteindelijk dan toch door iemand van het hotel de weg naar beneden getoond. Door een lange gang komt hij bij een conferentiezaal. De ruimte ruikt naar vergane glorie. De koffiemachine werkt niet, de televisies staan te dicht bij elkaar en er is geen 3G-verbinding. Drie oogopslagen en De Wever weet het al: dit is niet de zaal die hij wou. Maar soit, het kan nu niet anders. Dit is de komende uren the war room van de Antwerpse N-VA, van het kopstuk De Wever.

Het is 14.50 uur als er drie uitslagen binnen zijn. Eén uit een gemeente met een zwakke N-VA-afdeling, één met een sterke afdeling, en een tussen de twee. De Wever gaat rechtstaan voor de televisies, denkt even na en spreekt een lege kamer toe: "Als dit zich doorzet, halen we hier in Antwerpen 35 procent. Nog twee uitslagen en ik begin mijn speech te schrijven." Vier minuten later volgen nog wat resultaten. Er is nog steeds niemand, behalve zijn medewerker Joachim Pohlmann. "Jongens," zegt De Wever, "we zijn lokaal verankerd, het is gelukt." Hij gaat zitten, trekt het notitieblokje dat voor hem ligt, wat dichter en begint onder het logo van het Ramadahotel zijn speech te schrijven. De linkerhand schuift over het papier, en De Wever leest ook meteen voor: "Vrienden, Vlamingen, landgenoten..." Plots gaat zijn iPhone over. "Zijn die echt zot, die vrienden, die mij op deze dag, op dit uur, nog bellen?" De Wever schrijft nog wat verder, en gaat dan toch maar weer rechtstaan. Hij begint te ijsberen een meter of drie voor de twee televisieschermen. Ondertussen arriveren de kopstukken: Liesbeth Homans, Koen Kennis, communicatieman Bart Van Camp, Luk Lemmens, Ludo Van Campenhout, Luc Bungeneers... De top van de Antwerpse N-VA. De Wever ijsbeert. Hij zal uren doorgaan.

Wachten op Antwerpen

Het is nog even wachten op het eerste resultaat uit Antwerpen. Iets meer dan een uur. In die tussentijd komen uitslagen binnen van over heel Vlaanderen. N-VA is de ene keer de grootste, dan weer niet, en zo gaat het maar door. "Bizar", zegt De Wever een paar keer, maar dan is er toch een eerste constante te merken. Hij vat samen: "Waar sterke burgemeesters zijn, houden die stand. Elders vegen wij de tegenstand weg. En Vlaams Belang: die krijgen klop."

De opluchting lijkt het over te nemen. De euforie ook. In het geval van De Wever gaat dat dan altijd gepaard met een paar krasse uitspraken. "Ik mag straks in mijn speech niet vergeten om Karl Apers en Knack te bedanken", zegt hij, en begint dan te zingen. "Merci, Knack, merci! Merci, Knack, merci!"

De Wever leeft op dat moment op voet van oorlog met een journalist van het weekblad. Twee weken voordien publiceerde het een vragenlijst voor De Wever, zonder antwoorden. 'De vragen die hij niet wou/kon beantwoorden', stond er op de cover. Er was een interview aangevraagd. De Wever had geen tijd. "Het is het beste interview dat ik ooit gegeven heb", roept De Wever door de war room. Met lokale tv-zender ATV is de relatie op hetzelfde moment al even troebel. En in het bijzonder met politiek eindredacteur Karl Apers. Die stuurde tweets de wereld in die bij De Wever in het verkeerde keelgat waren geschoten. "Merci, Karl", zegt hij tegen het rechtse televisiescherm. Apers is bezig met het presenteren van de verkiezingsshow van ATV.

Rollercoaster

De hoerastemming neemt toe. "Mortsel: yes!!!", roept De Wever. "Schoten: binneuh!!" "Mechelen: komaan jongens, komaan." "Aalst, we zijn de grootste: nu moet ik zeker weer naar dat carnaval." En dan, de uitslag van Wijnegem. Ook daar lijkt N-VA de burgemeester te zullen leveren. "Wijnegem?", zegt De Wever. "Wie in vredesnaam trekt daar de lijst, eigenlijk?", vraagt hij aan iedereen in de zaal. Niemand die het weet. "Zoek dat eens op." Luk Lemmens komt het snelst met het antwoord. "Ivo Wynants!" "Wie?", antwoordt De Wever. "Ik ken die niet. Zoek mij eens een foto." Lemmens tovert er snel een op zijn scherm. De Wever plakt zijn neus bijna tegen de computer. "Nooit gezien", zegt hij. "Allez, proficiat Ivo Wynants."

Hij zit op een rollercoaster, maar die gaat dus af en toe ook eens de dieperik in. Rond 16 uur komt het eerste resultaat van Antwerpen binnen. De Stadslijst van Patrick Janssens haalt in de eerste twee getelde bureaus 38 procent. De Wever zucht plots, het 'ijsbeertempo' versnelt. "Godver, dit wordt hier een lange namiddag zo. Het wordt bibberen tot het einde." De zelfverzekerheid slaat plots om in twijfel. De Wever trekt bedenkelijke gezichten. Al snel blijkt dat de eerste twee getelde bureaus in Antwerpen-centrum liggen, de plek waar N-VA het minst sterk staat. Maar toch, het stelt De Wever niet gerust: "Oei, oei, oei. Als dit doorgaat, moeten we in een coalitie stappen met Janssens als burgemeester."

De Wever neemt een appel uit de fruitmand en gooit die een paar keer de lucht in. Hij denkt, denkt, en drinkt de ene thee na de andere. En windt zich op. Als blijkt dat de cola light een half jaar vervallen is, ontploft hij een eerste keer: "Godver, hoe is dat nu mogelijk, zeg?!" Vijf minuten later een heel ander resultaat: N-VA is plots de grootste. "Als het zo zit, worden we misschien gedwongen om met Groen te praten", zegt De Wever, alsof alles wat hij de minuten voordien heeft gedacht, al helemaal is uitgevaagd. Stress, druk. "Drink kamillethee," zegt De Wever, "daar word je kalm van." Het is hem niet aan te zien.

Ook de rest wordt bijzonder zenuwachtig. Liesbeth Homans zit onafgebroken op een MacBook te staren. Ze 'refresht' de uitslagen elke vier seconden. Af en toe roept ze een tussenstand door de zaal. "Nog vier bureaus erbij. De kloof van 10 procent blijft." Voor Van Campenhout gaat het duidelijk allemaal veel te traag. Na de vierde koffie loopt hij twee keer rond de tafel. "Man, hoe kan dat nu zo lang duren? Steek toch gewoon die USB-sticks met de resultaten in de computer. Ik snap het niet. Man."

De tijd tikt weg. De Wever zit niet alleen in deze war room met zijn oog op Antwerpen gericht, maar evengoed op al die andere Vlaamse gemeenten. Hij moet straks ook spreken als partijvoorzitter, en hij wil niet te lang op zich laten wachten. "Crap! Dit gaat te traag, er zijn te weinig resultaten uit Antwerpen en halfzes nadert. Straks moet ik spreken en ik weet niets." De Wever is één brok zenuwen, alleen goede resultaten kunnen hem nu nog kalmeren. Die lopen ook binnen, ook die van Antwerpen. Het gaat sneller en sneller, en er tekent zich een beeld af. Hij neemt een voorsprong van 10 procent op Patrick Janssens. Plots begint hij stilletjes te zingen: "I can feel the sun coming up..." 'Happiness' van Sam Sparro. Dat liedje zal die dag dus nog terugkomen.

De Wever lijkt meer en meer klaar voor de glorie. Hij ziet op televisie dat hij aan het winnen is. De liberalen krijgen klappen, maar Vlaams Belang nog meer. "Die Dewinter, dit moet verschrikkelijk zijn voor hem. Ik weet niet waar hij nu is, maar dit is om onder het tapijt te kruipen." PVDA+ blijkt het ondertussen goed te doen. "Dat worden lange gemeenteraadszittingen", zucht De Wever. Hij waant zich even burgemeester. "En nu vraag 46 van meneer Peter Mertens..." Hilariteit in de kelder van het Ramada Plaza Hotel. Terwijl elders in de stad op de lip wordt gebeten.

Zwart-geel of geel-zwart

Het verlies van de Stadslijst van Patrick Janssens staat af te lezen van de gezichten van de socialisten die op de televisieschermen verschijnen. Als oud-burgemeester van Antwerpen Bob Cools op tv zijn zeg doet en de winst van N-VA dramatisch noemt, fulmineert De Wever. "Slechte verliezers!!!", tiert hij door de hele zaal. "Slechte verliezers, dat zijn het! Ik heb genoeg verkiezingen verloren om te weten hoe je je in zo'n situatie waardig moet gedragen. Jongens, pfff..." Even later gaat De Wever zitten: "Ik ga mijn speech schrijven, straks doen we een conference call met Brussel." Hij begint te tikken en leest na een kwartier voor wat hij een uur later zal zeggen bij zijn eerste publieke verschijning, in de Zuiderkroon in Antwerpen.

Plots wordt hij onderbroken. Patrick Janssens geeft op televisie zijn verlies toe. "Zet dat geluid aan", roept De Wever. De mute-knop wordt ingedrukt. De Wever gaat een meter voor het televisiescherm staan. Hij kruist de armen en kijkt bedrukt. "Goeienavond", begint Janssens. "Het is vandaag geen leuke dag voor de Stadslijst. Ondanks het feit dat bijna een op de drie Antwerpenaren op ons heeft gestemd, hebben we deze verkiezingen verloren. Dat gaan we ook ruiterlijk toegeven. We willen in de eerste plaats de mensen die de verkiezingen wel hebben gewonnen feliciteren. In de eerste plaats N-VA en zeer persoonlijk Bart De Wever die een heel goed resultaat heeft neergezet." De Wever geeft geen krimp. Geen spier op zijn gelaat die vertrekt. Pas helemaal op het einde van de speech van Janssens komt er een reactie. Namelijk op zijn voorlaatste zin. "Ik denk dat er een zware verantwoordelijkheid op zijn schouders rust", zegt Janssens. "Mij niet zenuwachtig maken, hé", zegt De Wever tegen het tv-toestel.

Meteen gaat hij opnieuw voor zijn pc zitten. "Nu kan ik niet lang meer wachten", zegt hij, om dan meteen toch opnieuw te gaan rechtstaan. Hij neemt zijn gsm, en zoekt het nummer van Patrick Janssens in zijn 'contacten'. Die neemt in eerste instantie niet op, maar belt hem een minuut later terug op. De Wever schermt het gesprek af van de rest. Hij bedankt Janssens voor zijn werk en spreekt woorden van troost uit. Hij zegt aan Janssens dat hij kan begrijpen hoe rot die zich nu moet voelen. Daarop stapt hij terug de zaal binnen en zegt: "Nu moet het snel gaan." Hij leest zijn speech verder... "Dit is een zwart-gele dag", klinkt het. Communicatieman Van Camp wil dat blijbaar iets anders zien. "Een geel-zwarte dag, Bart", zegt hij. "Zeg...", krijgt hij als antwoord. "Ik weet dat je iets hebt tegen dat 'zwart', maar komaan hé zeg... Nee, het is een zwart-gele dag." Hij herschrijft hier en daar nog wat en een kwartier later zit hij al in de auto. Richting Antwerpen centrum, richting Zuiderkroon, waar zo'n 1.200 mensen wachten. En media, veel media. Het is het hoogtepunt, de verlossing uit een lijden dat maandenlang heeft geduurd. De Wever zal er spreken. En dan naar het Stadhuis stappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234