Zondag 13/06/2021

interview

"In de VS kon ik deze film niet maken"

Verhoeven met hoofdrolspeelster Isabelle Huppert in Cannes. Beeld afp
Verhoeven met hoofdrolspeelster Isabelle Huppert in Cannes.Beeld afp

Op zijn 77ste staat Paul Verhoeven er weer met een gedurfde en geslaagde film. Met 'Elle' toont de Nederlandse regisseur dat er ook een Fransman in hem schuilt. 'Dit was aanvankelijk best een eng avontuur.'

De Fransen mogen zichzelf op de borst kloppen. Zonder hen hadden we Paul Verhoeven niet teruggezien in Cannes, had hij wellicht zelfs geen films meer gemaakt. Terwijl nu pas blijkt dat de Nederlandse regisseur eigenlijk een Franse inborst heeft. Dat ondeugende Hollandse kantje van hem, daar kunnen de Amerikanen niet mee om. Verhoeven was er zichzelf niet van bewust dat er een Fransman in hem school.

Er was een durvende actrice nodig, Isabelle Huppert, en een boek van Philip Djian, de auteur van 37°2 Le Matin, om Verhoeven over de grens te trekken. Dat boek gaat over een vrouw die bij haar thuis door een inbreker verkracht wordt. Ze geeft de misdaad niet aan bij de politie, maar gaat zelf achter de dader aan, om een pervers soort kat-en-muisspel met hem te spelen. Helaas won de film niets in Cannes, maar het publiek genoot. Tot groot jolijt van de 77-jarige regisseur.

Waarom wou u eigenlijk dat boek van Philippe Dijan verfilmen?

"Ik wou dat niet. Het was de producent, Saïd Ben Saïd, die het me aanbood. Hij meende in mijn films zowel als in de roman van Philippe Djian bepaalde kenmerken van Buñuel te herkennen. Ik vond het verhaal wel interessant. Het is een beetje thrillerachtig, het gaat ook heel erg over sociale relaties, veel meer dan Basic Instinct. Bij Basic Instinct weet je niets van die mensen. Alles staat in functie van de plot, echt Amerikaans. Deze film is Europeser."

De producer zal u ook wel gevraagd hebben omwille van de seksuele perversie in het verhaal.

"Tja, sadomasochisme is toch geen seksuele perversie. Dat is gewoon iets wat sommige mensen heel leuk vinden: een beetje bonding, een beetje slaan, dat kan best lekker zijn bij de seks. Wat natuurlijk anders is, is haar reactie wanneer ze erachter komt wie haar verkracht heeft. Maar ook dan vind ik haar niet pervers. Ik laat het aan de kijker over om te bepalen wat er in haar omgaat. Het is een verhaal dat Philippe Djian verzonnen heeft. En ik kon dat wel volgen. En Isabelle Huppert blijkbaar ook. Zij was al geïnteresseerd om deze film te maken, nog voor ik er maar iets mee te maken had."

U bent 77 en met die Franse film schrijft u een heel nieuw hoofdstuk in je carrière.

"Eerst waren we gewoon van plan om de film in het Engels te doen, en in Amerika te draaien. Maar noodgedwongen zijn we teruggekeerd naar Frankrijk. Dat was wel even panikeren. Als je mijn leeftijd hebt, is het niet simpel om opnieuw te beginnen met een crew en een cast die je niet kent. Ik kende niemand, ook Isabelle niet.

"Aanvankelijk was het best een eng en griezelig avontuur. Ik had in de maanden voor de opnamen enorm veel last van hoofdpijn. Mijn dokter had er geen uitleg voor. Het moment dat ik naar Parijs verhuisde om aan de film te werken, verdween die hoofdpijn. Blijkbaar was ze het gevolg van de angst voor het onbekende. Maar na een paar weken kwam mijn brein erachter dat ik de dingen onder controle had. Achteraf bekeken ben ik heel blij dat ik het gedaan heb."

U hebt er een echte Franse film van gemaakt.

"Nou goed, als je omgeven bent door Franse acteurs en actrices en door een Franse crew, dan komt dat er als vanzelf van. Je moet natuurlijk niet vergeten dat ik een jaar in Frankrijk geweest ben, toen ik 17 was. Mijn vader vond dat ik Frans moest leren. Dus heb ik een jaar extra op het lyceum gezeten en een jaar lang Frans gepraat. Als je met 20 jongens van 17 in een klas zit, dan pik je heel veel op van een cultuur, van hoe mensen zijn. Nadien heb ik nog jarenlang een Franse vriendin gehad, tot mijn 22ste. Ik ging elk jaar enkele maanden naar Parijs of zij kwam naar Nederland. Dat zal er wel toe bijgedragen hebben dat ik jaren later in staat was om, zoals je zegt, een Franse film te maken."

Maar Isabelle Huppert zat dus al aan het project vast voor u er iets mee te maken had?

Nee, Saïd Ben Saïd had me wel laten weten dat Isabelle eerder haar interesse had laten blijken, maar zoals ik zei hadden wij besloten dat het een Amerikaanse film zou worden, die we in Chicago ofzo zouden draaien. En het script is ook geschreven door David Birke, een Amerikaanse scenarist, die alles wat in Parijs gesitueerd was, aanvankelijk naar Amerika verplaatste.

"Maar we hebben die Amerikaanse film dus nooit van de grond gekregen. Het was een onoverkomelijk script voor financiers en ook voor de actrices. Misschien hadden ze er nog net mee kunnen leven dat ze erachter komt wie haar verkracht heeft en dat ze vervolgens wraak neemt, dat zou nog Amerikaans geweest zijn. Maar zo gaat het verhaal dus niet. Toen duidelijk werd dat we noch het geld, noch de juiste actrice zouden vinden, zei Saïd: 'Waar zijn we eigenlijk mee bezig? We weten dat Isabelle het wil doen. We staan voortdurend voor gesloten deuren in Amerika, terwijl ik de film in Frankrijk zo kan financieren en we meteen kunnen draaien. Wil je het in het Frans doen?' Toen heb ik even geaarzeld, maar uiteindelijk dacht ik: waarom niet? Nu besef ik dat de film nooit zo goed had kunnen worden in het Engels. Ik had nooit dat niveau van ambiguïteit kunnen bereiken. Geloofwaardige ambiguïteit, want de onzekerheid zit hem in haar ogen. Je weet wat ze voelt, wat ze denkt, maar je hebt geen zekerheid. Niemand anders dan Isabelle had die toon de hele film lang kunnen vasthouden. En niemand anders had ook al die gevoelige scènes durven te doen."

Paul Verhoeven is in de wolken:
Paul Verhoeven is in de wolken: "Het experiment in Frankrijk was fantastisch."Beeld © rv

De ambiguïteit die ook in veel van uw vroegere films zit, blijkt prima te gedijen in Franse grond. U had vroeger naar Frankrijk moeten trekken.

"Ja, dat heb ik ook wel gedacht. Toen ik in Amerika zat en de ene sf-film na de andere draaide, en ik me afvroeg: wat doe ik eigenlijk? Maar tot en met Starship Troopers had ik nog het gevoel dat ik het op mijn eigen manier kon doen. Het was eigenlijk pas bij Hollow Man dat ik het gevoel had dat ik er geen draai meer aan had weten te geven. En ook niet kon geven. En dat ik het niet meer moest doen. En toen ben ik Zwartboek gaan doen. En nu dit. En als je nu aan mij vraagt: 'Waar wil je je volgende film maken?', dan zeg ik: 'Als hier een Frans script op tafel ligt dat ik leuk vind, dan zet ik mijn handtekening vandaag nog.' Het experiment in Frankrijk was echt fantastisch."

Als ik zeg 'typisch Verhoeven', dan heb ik het vooral over die ambiguïteit. Daarmee weet u dat u zich aan een storm aan reacties kunt verwachten. Zoekt u controverse? Geniet u daarvan?

"Nee, ik denk van niet, want dan zou ik ook genoten hebben van de controverse na Showgirls,Spetters en Starship Troopers. Ik heb altijd in alle naïviteit gedacht dat het kon. Je zou inderdaad kunnen vrezen dat sommigen deze film als antivrouwelijk gaan bestempelen, maar die reacties heb ik gelukkig nog niet gekregen. Ik had de indruk dat de journalisten het een hele sterke film en een bijna feministische film vonden. Een tikkeltje politiek incorrect misschien. Of nee, laten we zeggen: ongewoon. Ik wil ook niet politiek correct zijn. Dat is niet de sleutel op het leven."

Subversieve Verhoeven vindt zichzelf opnieuw uit

Subversief, wreed en geestig. De cinema van Paul Verhoeven heeft niets verloren van zijn vuur. 24 jaar na Basic Instinct tekent de Nederlandse topregisseur opnieuw voor een fascinerende erotische thriller met sm-trekjes, en kan daarvoor rekenen op een Isabelle Huppert die op haar 63ste met gemak een vrouw van begin de 50 speelt.

Haar personage, Michèle, wordt aangerand bij haar thuis. Maar de mysterieuze en bazige vrouw reageert niet zoals je zou verwachten. En daar zit haar verleden wellicht voor iets tussen. En ook het verleden van de regisseur. Zestien jaar na Hollow Man en tien jaar na Zwartboek, begint Paul Verhoeven met deze bewerking van Oh... van Philippe Djian - de auteur van 37°2 Le Matin - op zijn 77ste aan een Franse carrière.

Niets te vroeg, want de ambiguïteit waar ook al zijn Nederlandse en Amerikaanse werk van doordrongen was, lijkt wel gemaakt voor de Franse taal en de Franse sfeer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234