Maandag 17/06/2019

In de voetsporen van Frank Sinatra

Als leider van de Italiaanse centrumrechtse oppositie Huis van de Vrijheden is Silvio Berlusconi (64) favoriet om de parlementsverkiezingen van morgen te winnen. Als een van de rijkste mensen van zijn land gebruikte hij zijn 'succesvolle zakenverleden' om zich te laten afschilderen als de manager die Italië nodig heeft. Maar wie in dat verleden duikt, botst op affairisme, corruptie en maffiose figuren.

Brussel

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

Niets wees er begin de jaren zestig op dat de jonge Silvio, zoon van een bankbediende uit Milaan, op een dag nog miljardair zou worden. Met zijn rechtendiploma op zak koos hij meteen het exotische vertier in plaats van een carrière als advocaat. Hij monsterde aan op cruiseschepen waar hij aan de kost kwam als crooner. Op de piano werd hij begeleid door zijn vriend Fedele Confalonieri, die later, uit dank voor zijn jarenlange loyauteit, benoemd zou worden aan het hoofd van de holding Mediaset, waar Berlusconi al zijn televisiezenders heeft in ondergebracht.

Eind jaren zestig volgde dan de ommezwaai. Berlusconi dook van de ene op de andere dag op in il mattone, de vastgoedsector. En hoe! Aan de rand van zijn overbevolkte Milaan zette hij een groots project op: Milano-2, een Amerikaans uitziende voorstad. De 3.500 flats verkochten als warme broodjes.

De basis van zijn fortuin was gelegd. Alleen: niemand wist waar hij het geld voor de investering vandaan haalde. Tot op vandaag weigert Berlusconi daar opheldering over te geven. Het enige wat bekend raakte over het vastgoedproject, is dat er vanuit Zwitserland 4,1 miljard lire (33,5 miljard lire aan de koers van vandaag) voor ter beschikking werd gesteld. De Guarda di Finanza, de Italiaanse fiscus, stelde een onderzoek in. Zij verdacht Berlusconi ervan bankrekeningen te hebben in Zwitserland, waarvan het niet-aangeven een crimineel vergrijp was.

Hoewel de fiscus kon bewijzen dat Berlusconi persoonlijk garant had gestaan voor Zwitserse leningen, werd het dossier in 1979 geseponeerd. Het rapport van de Guarda di Finanza dat hem vrijpleitte, droeg de handtekening van het diensthoofd, die toen net zoals Berlusconi lid was van de loge Propagande Due (P2) van grootmeester Licio Gelli. P2 kwam later in opspraak omdat zijn leden, naast politici ook zakenlui en militairen, tegen de staat samenzweerden. De onderzoeker die het fiscaal dossier opvolgde, Massimo Berutti, werkte later als advocaat voor Berlusconi. Nu is hij parlementslid voor zijn partij.

Met het fortuin van Milano-2 bouwde Berlusconi zijn televisie-imperium uit. Hij begon de staatstelevisie Rai, die als enige nationaal mocht uitzenden, de das om te doen door op de regionale zenders die hij uit de grond stampte gelijktijdig dezelfde programma's te laten vertonen.

Daarmee was zijn Canale 5-netwerk geboren. In 1984 sloot het gerecht zijn zenders wegens illegale uitzendingen, maar niemand minder dan toenmalig premier Bettino Craxi tekende een decreet om hem weer in de ether te krijgen. Craxi, die vorig jaar in ballingschap stierf na bij verstek te zijn veroordeeld voor corruptie, gaf hem definitief zijn politieke wapen in handen: de massamedia.

Berlusconi had ondertussen zijn media-imperium ondergebracht in het concern Fininvest, waarvoor hij liefst tweeëntwintig holdings opzette. Van 1978 tot 1985 stroomde daar 93,9 miljard lire naar toe (387 miljard lire in de huidige munteenheid). Opnieuw kwam dat geld uit het niets. Op een paar leningen van banken na, die Fininvest hoger inschatten dan het werkelijk waard was, bleef de bron een mysterie. Pas in 1997 trok het gerecht op onderzoek nadat een spijtoptant beweerde dat Berlusconi twintig miljard lire van de maffia kreeg. The Economist publiceerde onlangs uittreksels uit het onderzoek dat hierop volgde. Daaruit bleek dat de oorsprong van het geld niet achterhaald kon worden. "Hiervoor waren er drie redenen", schreef het tijdschrift. "29,7 miljard lire was betaald in cash, er waren geen documenten die de herkomst van 20,6 miljard lire konden verklaren en Berlusconi was deskundig in het rondsturen van zijn fondsen in cirkels."

Via de spookvennootschap Palina bijvoorbeeld, waar hij een 75-jarige hartpatiënt aan het hoofd zette, werd 27,7 miljard lire naar zijn trustvennootschappen gepompt, die het geld vervolgens naar de holdingmaatschappijen van Fininvest stuurden. Van daaruit ging het geld naar Fininvest, dat het terugstuurde naar Palina. Dit alles gebeurde in één dag. Palina werd na de transacties opgedoekt. Anders gezegd: Berlusconi wast zwart geld wit en wellicht lang niet alleen voor hemzelf.

Het onderzoek van milieuconsulent Roberto Ferrigno naar een zwendel met afval eindigde drie jaar geleden op het kruispunt van Berlusconi's rijk en de georganiseerde misdaad. Fininvest maakte volgens zijn bevindingen gebruik van dezelfde offshoreconstructies als criminelen (DM 11/5).

"In 1994 transfereerde Fininvest het management van zijn offshorenetwerk naar de Zwitserse trust Veco Finance en het Luxemburgse Veco Trust SA", zegt Ferrigno. "Veco's bestuurder Edo Gobbi beheerde vennootschappen voor Camillo Meoli, die in 1995 werd gearresteerd op beschuldiging van criminele associaties. Meoli hielp honderden tonnen gevaarlijk illegaal afval dumpen in Italië." Tegen andere zakenassociés van Berlusconi, onder wie zijn rechterhand Marcello Dell'Utri, worden ondertussen ook al onderzoeken gevoerd naar banden met de Cosa Nostra, de Siciliaanse maffia.

Tegen Berlusconi zelf loopt nu een procedure wegens valse boekhouding en omkoping van rechters, waar hij jaren cel voor riskeert. Sinds 1997 werd hij al drie keer vrijgesproken in beroep na veroordelingen in eerste aanleg voor illegale financiering, corruptie en valse boekhouding. Maar net zoals bij zijn verkiezing in 1994, toen hij gedurende zeven maanden premier was, rekent Il Cavaliere erop dat hij via de media zijn kiezers kan verleiden. "Eenmaal aan de macht", zo liet hij zich bovendien op 17 maart tegenover zakenlui ontvallen, wil hij 'de meeste zaken in verband met valse boekhouding decriminaliseren."

Net zoals zijn voorbeeld als crooner, wijlen Frank Sinatra, zal dat echter niet kunnen verhinderen dat Silvio Berlusconi voor altijd geassocieerd zal worden voor zijn dubieuze relaties met de onderwereld.

'Cavaliere' Silvio Berlusconi begon als crooner, bouwde een mysterieus fortuin op en vertoeft in maffiose kringen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden