Zondag 22/09/2019

Opinie

In de Verenigde Staten is het verleden nog lang niet voorbij

Frans Verhagen. Beeld rv

Frans Verhagen is Amerika-specialist. Zijn nieuwe boek Founding Fathers. De grondleggers van de Verenigde Staten verschijnt eind juli bij uitgeverij Omniboek.

The past is never dead. It is not even past." Amerikanen zouden er goed aan doen deze woorden van Nobelprijswinnend schrijver William Faulkner in hun oren te knopen. Toen het Supreme Court in 1954 besloot dat rassenscheiding ongrondwettelijk was, toen het Congres in 1964 de Civil Rights Act aannam, toen Barack Obama in 2008 tot president werd gekozen, iedere keer weer dachten, hoopten, Amerikanen dat de stuitende geschiedenis van slavernij, segregatie en discriminatie was afgesloten.

Maar zo gemakkelijk laat een geschiedenis zich niet uitvlakken. Je kunt niet simpelweg zeggen: dat waren regels waar we nu afstand van nemen, probleem opgelost. Amerikanen zouden beter moeten weten. De afschaffing van slavernij werd gevolgd door segregatie. De uitspraak van het Supreme Court werd gevolgd door Rosa Parks, sit-ins bij Woolworth en bijtende honden en knuppelende politie in Selma. De burgerrechtenwetgeving van 1964 werd gevolgd door de rassenrellen in 1967 en 1968 en de moord op Marten Luther King. De verkiezing van de eerste zwarte president werd gevolgd door het racisme dat Obama afschilderde als on-Amerikaans en de racistische birther-nonsens van Donald Trump, de suggestie dat Obama niet een legitieme president was.

En al die tijd was het dagelijkse racisme, de dagelijkse last van het zwart zijn in Amerika het product van deze treurige geschiedenis. Wie denkt dat zwarten overdrijven, dat ze niet zo moeten zeuren over slavernij, segregatie en economische achterstand, en de handen uit de mouwen moeten steken en moeten ophouden met zwart tegen zwart geweld, doet er goed aan Tussen de wereld en mij van Ta-nehisi Coates te lezen, winnaar van de National Book Award in 2015. De onthutsende brief van Coates aan zijn zoon, vertelt wat het betekent om zwart te zijn in Amerika. De angst, de dagelijkse dreiging, de erfenis van een pathologie van opgelegde inferioriteit.

Het beledigen van een zwarte president, de dog whistle-uitspraken van politici, het negeren van een bevolkingsgroep die permanent op achterstand staat omdat de meest basale publieke voorzieningen hen worden onthouden, de overbevolking van gevangenissen: het zijn pijnlijke en levensvernietigende verschijnselen. Maar dat valt allemaal in het niets bij de kans dat je in Amerika anno 2016 op moderne wijze gelyncht wordt, dat wil zeggen doodgeschoten door een politieman die een kapot achterlicht, niet van rijbaan wisselen of illegaal sigaretten verkopen interpreteert als een license to kill.

Niemand is immuun. In 2009 werd professor Henry Louis Gates in keurig Cambridge, Massachusetts, gearresteerd toen hij zijn eigen klemmende voordeur probeerde te openen.

Het idee dat je als zwarte Amerikaan zo kwetsbaar bent, dat je vogelvrij bent, zoals deze week weer werd bewezen, ondermijnt alles waar Amerika voor staat of zegt te staan. Misschien zijn de even zinloze moorden in Dallas de opmaat voor opnieuw een hete zomer. Hopelijk niet, maar hopen dat met de burgerrechtenwetgeving de Amerikaanse ereschuld was ingelost en het land gewoon verder kon marcheren, dát was naïef en kortzichtig.

Ferguson, Baltimore en nu ook St. Paul en Baton Rouge, én Dallas bewijzen dat Faulkner gelijk had. Amerika is het product van zijn geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234