Woensdag 26/02/2020

'In de sneeuw stralen acteurs meer warmte uit'

nieuw

interview met regisseur masahiro kobayashi over 'aruku-hitu / de sneeuwloper'HHIII

De Japanse regisseur Masahiro Kobayashi is een kind van de Franse film. Het werk van Japanse meesters als Mikio Naruse of Yasujiro Ozu leerde hij pas later kennen, want als prille twintiger was hij vooral geïnteresseerd in Franse films en meer bepaald het werk van Jean-Luc Godard en François Truffaut, een invloed die nog terug te vinden is in de soms onconventionele beeldregie. Om zijn droom - Truffaut ontmoeten - na te jagen, trok Kobayashi zelfs naar Frankrijk: een markante anekdote waarop hij dertig jaar later nog altijd met evenveel plezier terugblikt.

Brugge

Van onze medewerker

Luc Joris

Precies als vele van zijn onafhankelijke Japanse collega's overleeft ook Kobayashi als auteur of regisseur van artistieke genrefilms (de yakuza of gangsterfilm) door regelmatig mee te werken aan de zogenaamde pink eiga, softpornofilms. Dat bij uitstek Japanse genre manifesteerde zich in de jaren zestig, verloor nadien wat van zijn elan, maar het blijft ook nu nog vaak de enige manier om ervaring op te doen en om financieel te overleven, zeker sinds het ineenstorten van het Japanse studiosysteem in de jaren negentig.

Kobayashi werkt vooral als scenarist voor pink-eigaspecialist Sato Toshiki en onlangs waagde hij zich aan een eerste sexploitation-film als regisseur. In het internationale filmcircuit is hij echter vooral bekend door Koroshi, een door Jean-Pierre Melville en Takeshi Kitano geïnspireerde film noir, en uiteraard De sneeuwloper, zijn jongste en meteen ook persoonlijkste film totnogtoe.

De film opent met een absurde, elektronische bewerking van Le Carnaval des Animaux van Camille Saint-Saëns, dat u voorts ook als leidmotief gebruikt. Het stuk van Saint-Saëns is ook de officiële begintune van het Festival van Cannes, waar uw film in de sectie 'Un Certain Regard' werd gepresenteerd.

Masahiro Kobayashi: "Dat is mijn hommage aan Gilles Jacob, de voormalige programmadirecteur van het festival van Cannes omdat hij Koroshi, mijn vorige film, heeft geselecteerd."

Een van de hoofdpersonages is een mislukte muzikant. U hebt zelf korte tijd muziek gestudeerd en u bent ook muzikant geweest. Autobiografisch?

"Ik heb het scenario tien jaar geleden geschreven op het moment dat mijn moeder is overleden en aan wie deze film ook is opgedragen. In die versie speelde het verhaal zich af in Tokio, waar ik ben geboren en opgegroeid en momenteel nog woon. Om het uit de privé-context te halen, heb ik uiteindelijk besloten om het te situeren op het noordelijke eiland Hokkaido, dezelfde locatie overigens als mijn twee vorige films. Beschouw het niet als een trilogie. Na Bootleg Film, mijn eerste film die ik er heb gedraaid, had ik heel goede contacten met de inwoners van het dorp opgebouwd en dat maakt het een stuk makkelijker bij een volgende film. Maar het verhaal is volledig uit mijn leven gegrepen."

De hoofdrol wordt vertolkt door Ken Ogata, een acteur die we vooral kennen van zijn rol in De ballade van Narayama. In uw film zit een expliciete hommage aan die film, namelijk als Ogata het meisje dat hij ten huwelijk heeft gevraagd, op de rug neemt. Stond de scène al in het script of is ze geïmproviseerd?

"Het was niet in het script voorzien. Ik had er lang op voorhand al over nagedacht en tijdens de opnamen heb ik het aan Ogata voorgesteld. Eerst twijfelde hij omdat De ballade van Naryama zich in de bossen en de bergen afspeelt, terwijl in deze scène de locatie een fabrieksterrein was, maar uiteindelijk heeft hij toch toegestemd."

Wat hebt u met sneeuw? Uw vorige film Koroshi speelde zich ook af in een ondergesneeuwd landschap. Is dat een metafoor voor de koude, kille Japanse maatschappij of staat het symbool voor het generatieconflict, het disfunctioneren van de familie?

"Ik maak mijn films alsof ik zou schilderen. Je vertrekt namelijk van een wit canvas en daar gebruik je kleuren op. Daarom heb ik sneeuw nodig: het is wit en bijgevolg kan ik er nog kleur aan toevoegen. Maar als je een film draait in de sneeuw, stralen de acteurs ook veel meer warmte uit omdat het contrast met de kou en de sneeuw zo groot is. Dat was ook een van de redenen om sneeuw te gebruiken."

U gebruikt regelmatig tussenteksten in de vorm van haiku's of korte impressies die de gemoedstoestand uitdrukken.

"Ze zijn bijna allemaal door Ken Ogata geschreven en hij wilde die teksten, die dus niet in het oorspronkelijke scenario stonden, per se in zijn dialogen verwerken. Ik was daar geen voorstander van, omdat ze niet altijd pasten bij de sfeer of de situatie. Maar Ogata stond er echt op dat ik ze zou gebruiken Uiteindelijk hebben we een tussenoplossing gezocht en zijn we tot dit compromis gekomen."

De sneeuwloper speelt in een door werkloosheid geteisterd havenstadje en ook de twee broers hebben het op professioneel gebied moeilijk. Het zijn geen nietsnutten, maar ze beantwoorden niet aan het beeld van de Japanse werkethiek.

"Het is wel degelijk een maatschappijkritische film. Vooral in en rond Tokio en Osaka wonen enorm veel mensen en is er veel werk, maar buiten de grote steden is de kans veel kleiner om werk te vinden, behalve als je geluk hebt en voor de gemeente of de stad kunt werken. De jongeren staan bijgevolg voor de keuze om de ouders achter te laten en zelf naar de grootstad te trekken om er werk te vinden. Dat wou ik met mijn film toch duidelijk maken."

Volgens het persdossier was het ooit uw droom om assistent van François Truffaut te worden. U bent daarvoor indertijd zelfs naar Frankrijk getrokken.

"Toen ik achttien was, zag ik Truffauts Les Quatre Cents Coups. Ik was sterk onder de indruk en het is de film die me de inspiratie heeft gegeven om filmregisseur te worden. Ik was toen muzikant, maar voor ik me aan die stiel heb gewaagd, ben ik ook eerst op een bekend muzikant afgestapt wiens muziek ik goed vond, met de vraag of hij me zou willen leren muziek maken. Vandaar mijn idee om naar Frankrijk te reizen om als assistent van Truffaut te gaan werken.

"Voor mij leek het een onmogelijke droom, maar een vriend overtuigde me van het tegendeel, zeker als ik de Franse taal onder de knie zou krijgen. Ik heb avondles gevolgd en ben beginnen te werken in een postkantoor, opdat ik de tijd had om Frans te leren. Vervolgens ben ik naar Parijs vertrokken. De dag voor mijn vertrek heb ik Koichi Yamada opgezocht, een bekend filmcriticus die enkele boeken van Truffaut in het Japans had vertaald, onder meer het interviewboek met Hitchcock. Ik wilde hem een introductiebrief vragen, maar na vijf uur koffiedrinken en gebabbel over Truffaut, kwam ik er niet toe om die brief te vragen. Het enige dat ik toen te weten ben gekomen, is dat Truffaut waarschijnlijk niet in Parijs was op het moment dat ik naar Frankrijk zou afzakken.

"Als Truffaut geen films maakte, was hij regelmatig gedurende een half jaar op vakantie in de Verenigde Staten. Eenmaal in Parijs heb ik contact genomen met Les Films du Carrosse, de productiemaatschappij van Truffaut, maar inderdaad, hij was er nooit. Ik ben wel veel films van hem gaan bekijken in de Cinémathèque, maar mijn droom om hem te ontmoeten, heb ik uiteindelijk opgegeven."

'Ik maak films alsof ik zou schilderen. Daarom heb ik sneeuw nodig: het is wit als het canvas waarvan je vertrekt en dan kun je er kleur aan toevoegen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234