Maandag 26/09/2022

Blik op BelgiëTemse

In de schaduw van een notelaar in Temse bouwt deze boer aan de revolutie, een hapje algenijs per keer

Kris Heirbout met zijn algensysteem.  Beeld Kristof Pieters
Kris Heirbout met zijn algensysteem.Beeld Kristof Pieters

In de schaduw van een notelaar in Temse serveert Kris Heirbout, landbouwer van de vierde generatie, zijn zelfgemaakte algenijs van de eerste generatie. Pionier zijn is niet eenvoudig, ‘maar proberen en mislukken hoort erbij’.

Sophie Pycke

Een grote notelaar werpt schaduw op een hellend stukje grasland. Terrastafels en stoelen staan netjes rond de stam verzameld. Het is de wekelijkse sluitingsdag van de hoevewinkel van landbouwer Kris Heirbaut (42). Bij mooi weer vinden Temsenaren en passanten de weg naar dit idyllische terrasje in het groen.

Beschut tegen de zon genieten ze er van een ijsje, altijd zelfgemaakt, want Kris volgde ooit een koksopleiding. Vanille en chocolade-ijs zijn de standvastige winnaars. Maar er is ook groen ijs, niet gemaakt van pistache, wel van de algen die hij zelf kweekt. “Vooral de nasmaak, een diepe groentesmaak, is typerend”, vertelt Heirbaut terwijl hij een bolletje algenijs in een glazen potje schept. “Gecombineerd met witloof en kastanjes werkt het wonderwel. Ons algenijs serveren we nu al een paar weken en mensen vragen er telkens opnieuw naar.”

Circulair

Kris behoort tot de vierde generatie landbouwers, maar sloeg de laatste jaren een alternatieve weg in. Sinds 2018 is zijn boerderij volledig circulair. Hij importeert nauwelijks nog producten van buitenaf en al het afval dat hij produceert, hergebruikt hij. Vroeger kweekte hij mais voor zijn koeien, maar daar zitten geen eiwitten, mineralen of vitaminen in.

“Ik moest vitaminen en mineralen aankopen, en soja toevoegen voor de eiwitten. Mais put bovendien de bodem uit, waardoor ik extra kunstmest moest aanvoeren. Een onlogisch proces, dat ook nog eens hoge ammoniakemissies veroorzaakt.” Heirbaut kweekt zijn dierenvoeding ondertussen zo goed als volledig zelf. De mais ging op de schop. In de plaats kwamen eiwithoudende grasklaver, weegbree, luzerne, rogge en chicorei. Zijn veestapel bouwde hij af van 90 naar 65 melkkoeien. Daarmee gaat hij in tegen de trend van boerderijen die steeds groter worden. “Als circulaire landbouwer kun je maar zoveel dieren houden als je voedsel kan produceren.”

De mest van de koeien pompt hij naar een mestverwerker die de methaan eruit onttrekt en omzet in warmte en elektriciteit, die de boerderij zelf gebruikt. De methaanloze mest gebruikt hij op zijn velden. Wat dan nog overblijft, is CO2, een belangrijke voedingsbron voor algen. Deze kleine organismen leveren vijf keer meer eiwitten per hectare dan sojateelt en verbruiken 80 procent minder water.

Proberen en mislukken

In samenspraak met onder andere VITO, de Thomas More-hogeschool en de UGent kweekt Heirbaut de chlorella-alg. Die is rijk is aan eiwitten, omega-6, vitamines, mineralen en antioxidanten. Na een tweejarige testfase liet hij onlangs een imposant buizencomplex bouwen. Zodra de installatie op volle toeren draait, zal hij in de zomermaanden elke dag 5 kilo algen oogsten. “Ik zit regelmatig te experimenteren in de keuken. De algenspread met bloemkool en noten lijkt me een kanshebber, net als de algenmilkshake. In die keukenexperimenten kruipt wel enorm veel werk, ik kan niet alles zelf produceren en verkopen. De interesse uit de voedingsindustrie is er, maar staat voorlopig nog op een laag pitje. Algenlandbouw is nu eenmaal heel nieuw in Vlaanderen. Landen als Portugal, Nederland of Duitsland staan al iets verder.”

In Vlaanderen zijn momenteel drie landbouwers aan het experimenteren met algenteelt. Rendabel is het nog niet. “Proberen en mislukken hoort erbij”, vindt Heirbaut. “Ik krijg gelukkig voldoende ondersteuning, zowel technisch als financieel. Maar het zou fijn zijn als er een heuse sector ontstaat die de eiwitshift helpt trekken. Verticale algenlandbouw kan in principe in elke boerderij worden geïntegreerd. Zeker nu we weten dat grassap voldoende is om aan de stikstofbehoefte van algen te voldoen.”

Aangezien het landbouwsysteem uit balans is, drijven de meeste collega’s hun innovatie nog niet zo ver door als Heirbaut. “Om te innoveren moet er financiële ademruimte zijn. Een landbouwbedrijf kan zich in geen tijd vastrijden in een schuldenlast, waarna vaak geadviseerd wordt om aan schaalvergroting te doen. Maar dat maakt overleven nog moeilijker. Ook voor ons is het nog altijd elke maand stressen om de facturen te betalen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234