Zaterdag 29/01/2022

In de renbaan

Gesprek met Sir Derek Jacobi, acteur in 'Damiaan'

Enkele filmrecensenten van héél goede wil uitgezonderd heeft de pers de duurste Vlaamse film aller tijden op zeer lauwe tot ijskoude reacties onthaald. Damiaan is een tegenvaller van formaat, gezien de omvang van het project en de cast. Een van de prominente acteurs die hun medewerking verleenden aan deze miskleun is Sir Derek Jacobi. Gesprek met een heer van stand.

In Damiaan vertolkt Derek Jacobi de provinciaal Leonor Fousnel, die pater Damiaan op alle mogelijke manieren een spaak in het wiel probeert te steken. "Hij is een vorm van tegengif voor de eindeloze goedheid en onbaatzuchtigheid van Damiaan. Fousnel is juist erg egocentrisch, ambitieus en verkrampt. Duidelijk een rol die door een Engelsman vertolkt moest worden."

Het gelach dat zijn ironische opmerking uitlokt, beantwoordt hij met een minzame glimlach. Zijn Queen's English is loepzuiver. Haast automatisch rechten we de rug. We spreken met een heer van stand.

Jacobi's rol in Damiaan past in zijn plan om zich meer op films toe te gaan leggen: "Het was een kleine rol, maar ik vond dat hij wel mogelijkheden bood. En je moet heel goed nadenken voor je een rol weigert. Je bent maar zo goed als je laatste rol, hoe vaak je ook onderscheiden bent, hoe beroemd je ook bent. Morgen kan het afgelopen zijn. En ik vind de camera-ervaring die ik in Damiaan heb opgedaan sowieso waardevol omdat ik meer die richting uit wil gaan.

"Ik ben al heel lang acteur en heb meestal in het theater gewerkt, waaraan ik mijn hart heb verpand. Ik heb ook in heel wat televisieproducties gespeeld, maar in de filmindustrie heb ik eigenlijk vrij weinig gedaan. Als ik nog een twintigtal actieve jaren mag hebben, zou ik in die tijd graag nog wat bijleren over film.

"Ook al omdat het een minder slopend medium is. In het theater wordt de terreur van de plankenkoorts met het ouder worden alleen maar erger. Hoe succesvoller je bent, hoe meer het publiek van je gaat verwachten. Die druk wordt steeds zwaarder. En er is altijd de kans dat je afgaat voor een volle zaal. Voor een camera is die druk veel kleiner, want je kunt altijd een nieuwe opname maken. Een flater wordt er uitgeknipt.

"Niet onbelangrijk is ook dat film zowat het enige werkgebied in ons vak is waar je veel geld kunt verdienen. Veel meer dan in het theater, en ook nog stukken meer dan bij de televisie. De enige rijke acteurs zijn filmacteurs. Ik dacht bij mezelf: ik kan net zo goed proberen me bij dat clubje te voegen.

"Toen ik nog exclusief theater deed, had ik een zekere minachting voor dit werk. Ik vond het niet ècht acteren. Natuurlijk is het dat wel, dat besef ik inmiddels. Het is gewoon anders, er worden andere technieken gebruikt. Die wil ik graag leren. "De voldoening die je van je werk hebt is anderzijds wel een stuk kleiner. Op de planken heb je zelf veel meer controle, je maakt zelf de artistieke keuzen die in een film door een ander gemaakt worden. Het theater is mijns inziens in de eerste plaats een acteurs-medium, terwijl film toch altijd meer het medium van de regisseur zal zijn. Het is mogelijk dat je voor de camera de juiste gedachten hebt en de juiste gevoelens voelt en dan kan iemand anders het toch op zo'n manier versnijden dat er niets meer van overblijft. Je moet op maat proberen te leveren wat de regisseur van je vraagt, want hij is de enige die precies weet hoe de puzzelstukjes uiteindelijk in elkaar gepast moeten worden. Als filmacteur maak je deel uit van een groter geheel waar je geen zicht op hebt. Dat geeft minder voldoening dan het theater en zelfs dan televisiewerk." Je zou verwachten dat toneelspelen juist eenvoudiger wordt naarmate je meer ervaring hebt. "Paradoxaal genoeg is dat niet zo," verklaart Jacobi. "Als je jong bent, heb je niets te verliezen. Om het in paardenwedrentermen te zeggen, jij bent de outsider. Niemand is bereid om geld op je in te zetten. Maar evengoed kun je winnen en iedereen verbazen. Je mag je nek uitsteken zo ver je maar kunt. Maar als je dat één keer gedaan hebt, beginnen mensen geld op je in te zetten. Er wordt van je verwacht dat je als eerste over de streep gaat of toch ten minste als tweede. Het is niet meer zo makkelijk om nog te verrassen. Mensen weten dat je het kunt, ze hebben je al aan het werk gezien. Al snel wordt het moeilijk om nog aan de verwachtingen te voldoen, laat staan ze te overtreffen. Er is een maatstaf voor je aangelegd, waar je niet onder mag blijven. Twintig jaar geleden was die maatstaf er nog niet. Elke vertolking kon nog alle kanten uit. Falen bestond niet eens, het hoorde allemaal bij de zoektocht."

Als Jacobi de balans opmaakt klinkt geen spijt door, alleen liefde voor het theater: "Ik heb niet het gevoel dat ik mijn tijd verloren heb door zo weinig films te maken. Ik heb dat werk nooit echt opgezocht, ik was gelukkig in het theater en heb er in geweldige stukken bij geweldige gezelschappen gespeeld. En in het theater heb je het ensemblegevoel van zo'n gezelschap, dat iedereen zich deel voelt van hetzelfde geheel. Dat is er bij film niet. Daar kom je soms helemaal alleen op de set, zonder tegenspelers. Zo heb ik op de set van Kenneth Brannaghs Hamlet met stand-ins gespeeld. Dat is toch iets helemaal anders dan wanneer je je kunt afzetten tegen een tegenspeler. In een toneelgezelschap heb je het veilige gevoel dat iedereen dezelfde problemen door moet. Het is zalig om deel uit te maken van zo'n club."

TITEL: Damiaan. REGIE: Paul Cox. SCENARIO: John Briley. FOTOGRAFIE: Nino Martinetti. MUZIEK: Wim Mertens. PRODUKTIE: Tharsi Vanhuysse en Grietje Lammertyn. VERTOLKING: David Wenham, Kate Ceberano, Chris Haywood, Thom Hoffman, Derek Jacobi, Keanu Kapuni-Szasz, Alice Krige, Kris Kristofferson, Sam Neil, Peter O'Toole, Tom Wilkinson, Dirk Roofthooft e.a. België-Nederland, 1999, kleur, 112'. Gedistribueerd door Kinepolis Film Distribution.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234