Maandag 21/06/2021

In de Libische hiv-affaire is nu de politiek aan zet

Het hof van cassatie in Tripoli heeft de doodstraf bevestigd van de vijf Bulgaarse verpleegsters die veroordeeld zijn voor het bewust besmetten van honderden Libische kinderen met het hiv-virus. En toch geloven de Bulgaren dat dat een stap vooruit is.

door Lode Desmet in Sofia

TRIPOLI/SOFIA l Het vonnis was de laatste mogelijke stap in de juridische procedure. Dus kunnen vanaf nu de onderhandelingen starten op politiek niveau. Dat was de mening van analisten en advocaten in Tripoli en de Bulgaarse hoofdstad Sofia, gisteren na de uitspraak.

Hari Haralampiev is een van de advocaten van de verpleegsters. Hij verklaarde met het nodige cynisme aan de Bulgaarse radio. "Jammer voor het Libische gerecht, maar zij hebben afgedaan. Nu beginnen de harde onderhandeIingen op het hoogste politieke niveau."

Het is al voor de tweede keer dat de doodstraf van de vijf Bulgaarse verpleegsters (Kristiana Vulcheva, Nasya Nenova, Snezhana Dimitrova, Valentina Siropulo and Valya Chervenyashka) en één Palestijnse dokter (Ashraf el-Hajouj) wordt bevestigd. De Palestijnse dokter ontving in juni het Bulgaarse staatsburgerschap.

De zes zitten gevangen sinds februari 1999, toen ze werden gearresteerd naar aanleiding van een hiv/aidsepidemie in het kinderziekenhuis van Benghazi, waar ze werkten. Ze werden ervan beschuldigd vierhonderd Libische kinderen opzettelijk met het virus te hebben besmet.

In weerwil van de rapporten van internationale specialisten die stelden dat de besmetting veroorzaakt was door de slechte hygiënische omstandigheden in het kinderziekenhuis, werden de zes beklaagden schuldig bevonden en ter dood veroordeeld in mei 2004. Die uitspraak werd in 2006 een eerste keer bevestigd nadat het Libische hoogste gerechtshof de rechtszaak had laten overdoen.

"Dit is opnieuw een politiek vonnis", verklaarde Vittorio Colizzi, een van de wetenschappers die meewerkte aan een rapport over de onschuld van de Bulgaarse verpleegsters en de Palestijnse dokter. "Ik begrijp de toestand in Libië, maar dit vonnis gaat in tegen de waarheid, tegen het beschikbare bewijsmateriaal en tegen elke zin voor rechtvaardigheid."

Toch zou de beslissing van het hof van cassatie een keerpunt kunnen betekenen in de pogingen van de Bulgaarse autoriteiten om de verpleegsters vrij te krijgen. De Bulgaarse onderzoeksrechter Boris Velchev denkt dat het nu gemakkelijker zal zijn om de verplegers gratie te verlenen.

De Libische Opperste Gerechtelijke Raad, een politiek orgaan, zal op 16 juli de straffen evalueren. Die raad zou de doodstraffen kunnen omzetten in gevangenisstraffen en dan toestaan dat de Bulgaarse verpleegsters hun straf in Bulgaarse gevangenissen mogen uitzitten. Waarop ze naar Sofia kunnen worden overgevlogen... En daar vrijgelaten.

De Bulgaren geloven dat voor die beslissing andere dan puur juridische argumenten zullen spelen. Ze denken dat een mogelijke compensatie de beslissing van de raad in hoge mate zal beïnvloeden.

Idris Laga, die aan het hoofd staat van de vereniging van met het virus besmette kinderen en hun families, verklaarde woensdag dat er een akkoord was bereikt over financiële compensatie. Of tenminste, dat zo'n akkoord binnen de twee dagen zal worden bekendgemaakt. Het zou er gekomen zijn dankzij Seif Kadhafi, zoon van Muammar Kadhafi, die al een tijd tussen de families en de internationale gemeenschap en met name de EU bemiddelt.

Bulgarije wil van de term compensatie niet weten omdat dat een schuldbekentenis zou inhouden. Het zal er dus op aankomen een vergelijk te vinden wat de bewoordingen van het akkoord betreft - en natuurlijk ook over het geld dat ervoor wordt uitgetrokken.

De families van de slachtoffers vragen 10 miljoen euro per kind, een bedrag dat veel hoger is dan wat de EU bereid zou zijn om te betalen. Maar zonder EU zou er helemaal geen geld voor een akkoord zijn, weten de doodarme Bulgaren. In die zin zou een akkoord voor de Bulgaar in de straat de eerste grote verwezenlijking van de de EU kunnen worden sinds de toetreding van Bulgarije begin dit jaar. Er is dus hoop, maar het zou opnieuw valse hoop kunnen blijken.

En daar hebben de families van de gevangenen al meer dan hun deel van gehad. "Wat er nu te gebeuren staat, dat weet alleen God", zucht de echtgenoot van een van de verpleegsters, dokter Zdravko Georgiev. "We hebben altijd gehoopt op een mirakel en nu doen we dat opnieuw."

De regering in Sofia reageerde alvast positief. "Binnen twee maanden staan de Bulgaarse verpleegsters weer op Bulgaarse bodem", zei Yunal Lyutfi van de partij DPS, de Beweging voor Rechten en Vrijheden. "Die doodstraffen zullen nooit worden uitgevoerd", verklaarde ex-minister van Buitenlandse Zaken Solomon Passy. De oppositie in Bulgarije bleef gereserveerder. Het is niet gepast om valse hoop te geven, luidde het. De Raad van Europa noemde het vonnis met zin voor understatement een "parodie."

Tsvetanka Siropoulu, de schoonzus van een van de verpleegsters, zei dat ze altijd had geweten dat de zaak niet in de rechtszaal zou worden opgelost. "Van in het begin was duidelijk dat het een verzonnen rechtszaak was en dat de beslissing niet juridisch maar politiek zou zijn." Het begin... Dat was acht jaar geleden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234