Donderdag 28/10/2021

In de ban van het einde der tijden

Met 'Doomsday' levert Hollywood de zoveelste apocalyptische film op een rij af

Deze week komt Doomsday in de zalen. 'Een hommage aan postapocalyptische cinema à la Mad Max', aldus regisseur Neil Marshall. En de zoveelste 'einde der tijden'-film in de rij na I Am Legend, Cloverfield en 28 Weeks Later. De dag des oordeels is nabij, tenminste als we Hollywood mogen geloven.

Door Geert Zagers

Brussel l Dé apocalyptische trend van deze filmgolf: killervirussen. 'De vogelgriep was maar een opwarmertje', aldus regisseur Neil Marshall.

Sinds vorige week ligt de dvd van I Am Legend in de videotheek. Tagline van die film: 'The last man on earth is not alone.' Will Smith is inderdaad niet de enige laatste man op aarde, zo bleek de laatste maanden in de cinema's en videotheken. In 28 Weeks Later rijden twee kinderen op een scooter over een verlaten Tower Bridge in Londen, en in Doomsday wandelt tomboy Eden Sinclair het vervallen en desolate stadhuis van Edinburgh binnen. Zelfs Disney heeft binnenkort zijn laatste man op aarde. Nu ja, man: Wall-E is eigenlijk een robot.

'Cinema apocalyptica' is weer hip. En dan laten we Cloverfield, de zombiefilm Diary of the Dead van George A. Romero en The Happening, de nieuwe film van M. Night Shyamalan (The Sixth Sense) die volgende maand in de zalen komt, nog buiten beschouwing. Dus luidt de logische vraag: 'Waarom?' Waarom is Hollywood zo happig om New York te verwoesten en de Londense bevolking uit te roeien?

De apocalyptische golf van 2008 is niet meteen de eerste. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog en de start van de Koude Oorlog is Hollywood bezeten door het einde van de mensheid, of dat nu door een buitenaardse invasie (War of the Worlds) of een zuurstoftekort kwam (The Last Woman on Earth). De topper van de voorbije vijftig jaar was zonder twijfel de nuclear strike die Ava Gardner als laatste vrouw op aarde liet sterven in On the Beach en de fall-outwereld schiep voor Mad Max. De apocalyps zag er simpel uit tot Gorbatsjov aan de macht kwam: het had de vorm van een atoombom.

Niet meer zo in 2008, waarin I Am Legend, 28 Weeks Later, Doomsday en The Happening het einde van de wereld voorspellen. Of het nu KV, Rage of Reaper heet, de dag des oordeels gaat vandaag steevast gepaard met een reusachtige virale epidemie. Vergeet de atoombom, vergeet aliens, vergeet kometen op ramkoers: het einde van de mensheid zit in een eencellig wezentje.

"Of dit echt kan gebeuren? Het is al gebeurd, op kleine schaal weliswaar", vertelt regisseur Neil Marshall van Doomsday. "Kijk maar hoeveel doden de vogelgriep heeft veroorzaakt, en dat was niet eens een bijzonder besmettelijk virus. Op een dag zal er een echte killer opstaan. Kort na de Eerste Wereldoorlog heeft de Spaanse griep 100 miljoen doden geëist. Met onze huidige internationale mobiliteit zouden dat er een heleboel meer zijn: that's your apocalypse right there."

De vogelgriep, SARS en de dollekoeienziekte hebben duidelijk hun sporen nagelaten in Tinseltown. Het einde der tijden is al bezig, dat is het gevoel. Dat is ook terug te vinden in broeikasfilms als The Day after Tomorrow, over de gevolgen van de opwarming van de aarde. Meer dan ooit is de cinema doordrongen van de gedachte dat het einde der tijden onafwendbaar is, en eigenlijk al in gang gezet is. Anders gezegd: I Am Legend en co. gaan niet langer over rampen die zich zouden kunnen voordoen, maar onderzoeken eerder de effecten van rampen die zich al hebben afgespeeld.

Of zoals Marshall het verwoordt: "Londen is een overbevolkte shithole. De chaos in de grootstad zoals ik die in Doomsday schets als het virus uitbreekt, is geen toekomstbeeld. Het is een beeld van de stad zoals die er nu uitziet."

Nog een opvallende trend: zelden hebben we zoveel verlaten grootsteden gezien als de voorbije maanden. In I Am Legend loopt New York leeg, zodat Will Smith rustig kan golfen tussen de wolkenkrabbers. In 28 Weeks Later krijgen we een verlaten Londen te zien met een eenzame Tower Bridge. En in Doomsday moet het Schotse Edinburgh eraan geloven en loopt heldin Eden Sinclair door het vernielde Old Town.

Krachtige beelden die hun doel niet missen. "Er is iets iconisch aan een leeg New York, iets wat je met verstomming slaat. Pas als je een lege straat ziet, weet je hoe vreemd een lege straat in New York er uitziet", vertelde Will Smith na I Am Legend. Met dank aan de digitale effecten - een stad leegmaken is nooit zo makkelijk geweest - maar er is meer aan de hand. Noem het een drang om je stad te verwoesten. Een drang die nog het sterkst in een beeld werd gegoten in Cloverfield, waarin een soort van godzilla in 9/11-stijl het Vrijheidsbeeld onthoofdt.

"Ik was verbaasd hoeveel New Yorkers me zeiden: 'Mijn God, het was plezierig om de stad te zien kapotgaan'", vertelt Alan Weisman, die vorig jaar met The World without Us een literaire apocalyps afleverde. "Er zit een verborgen verlangen in mensen om te zeggen: 'Laten we het opgeven. Wat een boeltje hebben we ervan gemaakt door gewoon te leven.' We hebben de oorspronkelijke zonde geherdefinieerd."

Nu ja, als we Disney mogen geloven, hebben we nog altijd Wall-E om de boel te redden als het echt te gortig wordt.

Regisseur Neil Marshall:

De chaos in de grootstad zoals ik die schets nadat het virus is uitgebroken, is geen toekomstbeeld. Het is een beeld van de stad zoals die er nu uitziet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234