Maandag 14/10/2019

'In country kun je troost vinden'

Johan Heldenbergh en Mieke Dobbels van Compagnie Cecilia zetten de cowboyhoed op tijdens de Feesten

Country is weer hip. 'Niet verwonderlijk', vinden acteurs Johan Heldenbergh en Mieke Dobbels van de Gentse theatergroep Compagnie Cecilia. 'Country mikt recht op het hart.' Met het muziektheaterstuk The Broken Circle Breakdown featuring the Cover-Ups of Alabama hopen ze ook uw hart te treffen.

door liv laveyne

GENT l Heldenbergh heeft zich een lange snor aangemeten en als zijn gsm gaat, klinkt een bluegrassmuziekje. Dobbels is net terug van een reis door Amerika. Het minste wat je kunt zeggen, is dat de acteurs zich behoorlijk ingeleefd hebben in het thema.

The White Stripes scoren met hun Dolly Partoncover 'Jolene' en country is in elk hip café een must sinds de Johnny Cashbiopic Walk the Line. Dichter bij huis brengt onze eigen cowboy Bobbejaan Schoepen een nieuwe cd uit en zetten acteurs Wim Opbrouck en Els Dottermans de zalen op stelten met hun country-theaterconcert Ik val... val in mijn armen. Het mag duidelijk zijn dat country helemaal niets exclusief Amerikaans is. "The Broken Circle Breakdown featuring the Cover-Ups of Alabama gaat over liefde, God en verlies. En daarover gaat eigenlijk bijna alle countrymuziek", zegt Heldenbergh.

Hij speelt Monroe die eigenlijk Didier heet maar dat is geen naam voor een cowboy. Dobbels vertolkt zijn vrouw, Elise also known as Alabama. "The Broken Circle gaat over een koppel dat met een zwaar verlies geconfronteerd wordt maar niet weet hoe daarmee om te gaan. Mijn personage uit zich in woede, haat tegenover een God waarin hij niet eens gelooft. Miekes personage wil niet toegeven aan die reflex en vlucht in een soort van zingeving", aldus Heldenbergh. Dobbels is het daar niet mee eens: "Ik vind dat geen vlucht. Alabama zoekt tenminste een manier om door te gaan na haar verlies."

Het zal niet voor het laatst zijn dat zich een geanimeerde discussie ontwikkelt tussen de acteurs tijdens dit interview. Want deze voorstelling ligt hen na aan het hart. De meningen van hun personages geven immers ook hun visie weer op geloof, leven en hoe leren leven met de dood.

Countrymuziek, bluegrass en white gospels vormen door het verhaal de zalf én het zout op de wonden. Muzikanten Nils de Caster, Pol Depoorter, Patrick Riguelle en Mario Vermandel vormen de gelegenheidsband The Cover-Ups of Alabama, maar Heldenbergh en Dobbels musiceren ook zelf. "Ik heb gitaar leren spelen en Johan speelt banjo en mandoline, maar eigenlijk komt het er vooral op neer dat we goed kunnen doen alsof", lacht Dobbels.

"We zijn bij country terechtgekomen via de vorige productie van Compagnie Cecilia, Trouwfeesten en processen enzoverder, waarin we samen een nummer zongen", zegt Heldenbergh. "Ik had daarvoor een mandoline gekocht. Toen ik op het internet tablaturen ging zoeken, kwam ik uit bij de bluegrassmuziek. Het sloot perfect aan bij mijn liefde voor het levenslied, voor dingen die recht naar het hart gaan."

Zijn jullie diehard countryfans?

Heldenbergh: "Ik was in mijn jonge jaren eerder een punker en new waver. Maar thuis luisterde ik wel naar Bruce Springsteen en Bob Dylan, die duidelijk hun roots hebben in de Amerikaanse folk. En Kicking against the Pricks, hét beste album van Nick Cave, staat vol white gospels. Als je Springsteen en punk op akoestische wijze mixt, dan kom je volgens mij uit bij zoiets als bluegrass." (ramt op denkbeeldige mandoline)

Dobbels: "Toen Johan met al zijn verzamelboxen op de proppen kwam, dacht ik eerst: maar jong toch, waar gij nu mee afkomt. Country?! Gaan we daarmee een voorstelling maken en vooral: wat is in godsnaam onze band met die oer-Amerikaanse muziek? Maar naarmate ik meer naar die muziek begon te luisteren, viel me op hoe ruw, eerlijk en ontzettend waarachtig de emoties zijn die erin vertolkt worden. Maybelle Carter bijvoorbeeld, die zingt over de kookpotten die ze niet meer proper krijgt en over haar vent die haar zuster heeft afgerost."

Heldenbergh: "Country is heel directe muziek en dat is ook mijn dada in het theater. Ik wil direct theater maken. Ik ben van het principe: als je iets te zeggen hebt, zeg het dan gewoon in plaats van vijfendertig beelden ervoor te zoeken die niemand kan ontcijferen."

Country doet ook denken aan racisme en Amerikaanse rednecks. Hoe terecht is dat beeld?

Heldenbergh: "De ironie is dat deze muziek, die door de rednecks en white supremacy-types uit het zuiden van de VS vaak geclaimd wordt als 'hun' muziek, in feite één grote smeltkroes is, een onderdeel van de multiculturele stroom waar die gasten zo tegen zijn. Country en bluegrass zijn beïnvloed door muziek uit alle windstreken: de Europese klassieke muziek, Franse ballades, zigeunermuziek, Duitse jodelmuziek, de mandoline is een Italiaans instrument, de banjo is West-Afrikaans. Al die mensen zijn daar ooit aangekomen in het beloofde land Amerika: ze verstonden elkaar niet, maar zijn beginnen communiceren via muziek, in een simpele taal, 4/4-maat. En de zwarte slaven hebben die muziek nog wat meer bluesy gemaakt en de dobrogitaar geïntroduceerd."

Bepaalt die politiek-sociale context ook de inhoud van de voorstelling?

Heldenbergh: "Dat was oorspronkelijk de bedoeling, maar uiteindelijk is dat thema op de achtergrond beland. In ons hoofd is deze voorstelling al twee jaar oud. We hebben talrijke muzieklijstjes opgesteld, maar hebben lang gezocht naar waar we het nu eigenlijk wilden over hebben. Maar zoals wel vaker als je iets zoekt, bleek het vlak voor onze neus te liggen."

Dobbels: "Tijdens die lange tournee van Trouwfeesten en processen enzoverder merkten we dat veel van de verhalen die je aan elkaar vertelt over hetzelfde gaan: liefde en verlies. Mijn grootmoeder is heel langzaam en bewust gestorven. Die laatste maanden van haar leven hebben we veel gebabbeld: over de dood en een al dan niet hiernamaals. Maar dan echt concreet: we hebben zelfs lijstjes opgesteld met tekens die ze me zou geven, mocht er na de dood toch iets zijn. In de trant van: als ik daar onder die boom sta en links van mij zit een roodborstje en rechts en duif, dan is dat een bewijs. Nee, ik heb nog geen enkel teken gezien sinds mijn oma gestorven is. Maar die laatste tijd samen was wel de vreselijkste én de schoonste periode van mijn leven. Troostrijk ook."

Heldenbergh: "Dat is uiteindelijk de sleutelzin geworden van deze voorstelling: waarin vind je troost?"

Dobbels: "Hoe verwerk je dat: iemand zien doodgaan die je doodgraag ziet? Hoe komt het dat we in al die tijd dat de mensheid bestaat nog altijd niet met de dood omkunnen, terwijl we weten dat we sterfelijk zijn?"

Een belangrijke inspiratiebron waren de wetenschapsfilosofen en atheïsten Richard Dawkins en Dan Bennett. To be(lieve) or not to be(lieve): is that the question?

Heldenbergh: "Een vriend van mij is stervensbegeleider en die vertelde dat gelovigen niet meer of minder bang zijn dan ongelovigen voor de dood. Ik ben zelf atheïst en een groot fan van de werken van Richard Dawkins. Hij is bekend om zijn onverbloemde standpunten: hij vindt dat religie verboden zou moeten worden en dat het misdadig is om je kind op te voeden met een angst voor God en de duivel. Ik ben daar minder drastisch in, maar ik ben er wel van overtuigd dat een leven zonder religie de mensheid ten goede komt."

"Onze evolutie zou zin genoeg moeten geven aan het leven. Ik denk dat ik ten opzichte van mijn grootouders een ongelooflijk stap heb gezet, en ik hoop dat mijn kinderen dat later ook ten opzichte van mij zullen hebben. Religie daarentegen huldigt juist de stilstand. Meer zelfs, met het religieus extremisme treedt nu zelfs een regressie op, waarbij de verworven rechten van de mens weer worden ingedijkt."

Johan Heldenbergh, net als bij Massis, the musical, waarin u fulmineerde tegen het Vlaams-nationalisme, wilt u ook nu weer langs de parochiezalen trekken.

Heldenbergh: "Ik wil dat mensen die zelden of nooit naar theater gaan, geprikkeld worden om dat wel te doen. Op dat vlak ben ik wel een beetje een missionaris, ja. Ik vind toegankelijkheid geen vuil woord. Ik wil geen namen noemen, maar ik zie soms voorstellingen van collega's waar ik niets van snap. Aan het einde volgt dan wel een staande ovatie, dan vraag ik me af: waarom staan die mensen nu recht? Om te tonen hoe intellectueel ze wel zijn?"

Dobbels: "Het is niet zo dat we bewust op zoek gaan naar publieksverbreding of cultuurparticipatie. Theater, dat is van oorsprong verhalen met elkaar willen delen. Die Broken Circle waarvan sprake in de titel, die maken we hier rond. Op het toneel."

Van 19 tot 22 juli en van 25 tot 28 juli om 20.30 uur in Campo Nieuwpoort, Gent. Tickets: 09/223.00.00 of www.campo.nu. Ook op tournee: www.compagnie-cecilia.be.

Johan Heldenbergh:

Country is heel directe muziek en dat is ook mijn dada in het theater. Ik wil direct theater maken

Mieke Dobbels:

Hoe komt het dat we in al die tijd dat de mensheid bestaat nog altijd niet met de dood omkunnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234