Vrijdag 05/06/2020

In Castelfidardo draait alles rond de trekzak

Een eigentijdse Italiaan wordt nog minder graag met een accordeon betrapt dan met een caravan. Nochtans is Castelfidardo, in de Italiaanse regio De Marken, een stad waar zowat iedere inwoner iets te maken heeft met de trekzak. Elders ontstaan straatjes met juweliers, wijken vol antiek en zelfs hele boekendorpjes. In Castelfidardo heet het product: accordeon.

We schrijven 1863. Drie jaar eerder heeft Castelfidardo een plaats verworven in de geschiedenisboeken. Reden? Een veldslagje, toevallig in de buurt. In het vuur van de romantiek rondom de eenwording van Italië neemt het belang ervan al snel grootse vormen aan. Paolo Soprani uit Castelfidardo is echter voorbestemd om uit te groeien tot een vreedzamer held: hij sticht de lokale accordeonindustrie. Weliswaar is de accordeon niet inheems Italiaans, maar de kunst van fijn handwerk is dat wel. Precies wat een accordeon in wording nodig heeft.

Soprani wordt dé man van Castelfidardo en schopt het zelfs tot burgemeester. In die hoedanigheid biedt hij onderdak aan de kunstenaar die tien jaar van zijn leven zal geven voor misschien wel het grootste monument voor de kleinste veldslag: 15 ton brons boven op 600 ton travertijn. Niet direct iets om mee te nemen - wat juist de grote troef is van de accordeon - en toch heeft het iets gemeen met de constructie van dat instrument: monnikenwerk. Zo'n tienduizend onderdelen tellen zijn accordeons, vertelt een bouwer. De productie en assemblage ervan is hoogst gespecialiseerde arbeid. Castelfidardo kent anno 2002 tientallen fabriekjes die vaak schuilgaan in 'gewone' huizen. Daarnaast wordt de productie van onderdelen vaak uitbesteed aan thuiswerkers. Achter vele, vele deuren wordt er dus gezaagd, geschaafd en geschroefd.

Bij een van de fabriekjes, Giustozzi, is inmiddels de vierde generatie aan het werk. Zes, zeven maanden doen ze bij Giustozzi over één instrument, al werken ze er dan aan meerdere tegelijk. Giustozzi junior laat de diverse delen van het binnenwerk zien. Al is dat natuurlijk hetgeen waar het om gaat: het oog wil ook wat. Voor de verkoop is de afwerking van de buitenkant daarom van groot belang. Accordeons, je hebt ze van een paar honderd euro, en van duizenden. Giustozzi maakt daarnaast bandoneons, het instrument van Astor Piazolla. Castelfidardo kent zelfs een groot concours, waar niet alleen prijzen te winnen zijn voor accordeonisten en componisten, maar ook voor degenen die speciaal het werk van de Argentijnse meester het mooist uitvoeren, op welk instrument dan ook.

De meeste accordeons van in en rond Castelfidardo zijn bestemd voor export, vooral naar Frankrijk en Oost-Europa. Al hebben de Italianen de productie van de accordeon geperfectioneerd, tegenwoordig komt het beste spel van buiten. In een aantal landen zit de accordeon weer in de lift, maar vooralsnog wil een eigentijdse Italiaan bijna nog minder met een fisarmonica worden gezien dan met een caravan.

Voor de ingang van het Internationale Accordeonmuseum prijkt een beeld van Soprani. Binnen, een uitgelezen selectie instrumenten van de (Chinese) oorsprong tot nu. Onder glas een stuk van de originele partituur van Piazolla's 'Adios Noniño'. Voor de jonge vrouw die ons rondleidt, is het een verrassing dat dit stuk sinds het huwelijk van de Nederlandse kroonprins bijna tot officieus 'volkslied' verheven is. "Veel te treurig toch voor een huwelijk?"

Buiten stooft Castelfidardo in de zon. In de etalage van de cadeauwinkel liggen accordeonnetjes van porselein en wat al niet. Er schijnt zelfs lokale pasta in de vorm van een fisarmonica te bestaan. Bij Trattoria Da Dionea hebben ze die niet. Misschien zit er geen muziek in.

*Internationaal Accordeonmuseum, geopend van 10 tot 12 uur, en van 15 tot 18 uur, Internationaal Accordeonconcours van 9 tot 13 oktober 2002, www.comune.castelfidardo.an.it (klikken op Visitatori, of op het concours). Voor een lijst van een aantal accordeon(onderdelen)bouwers: www.music-marche.com

* Waar? Twintig kilometer ten zuiden van Ancona, vlak bij het bedevaartsoord Loreto. (Volgens de overlevering was het een pelgrim op weg naar dat heiligdom wiens accordeon Paolo Soprani inspireerde).

Bereikbaar via het vliegveld en treinstation van Ancona. Per auto: A14, afslag Ancona Sud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234