Donderdag 02/04/2020

'In Brussel moet je wel assertief fietsen'

Niet iedereen deelt het hoeragevoel dat Brussels mobiliteitsminister Pascal Smet (sp.a) deze week liet horen over de verviervoudiging van het fietsverkeer in Brussel. Er is verbetering, maar echt comfortabel kun je fietsen in Brussel toch nog niet overal noemen. De Morgen deed de test, met vallen en opstaan.

Door Nathalie Carpentier / Foto Jimmy Kets

De assertieve fietsers worden al bereikt", stelt Ben Bellekens van de Brusselse Raad voor Leefmilieu (Bral). "De uitdaging is net om de voorzichtigere fietser op de fiets te krijgen."

"ça va?" Een oude donkergrijze Mercedes houdt halt. De chauffeur gaat ostentatief uit zijn raam hangen om een praatje te slaan. De ongeduldig toeterende file achter hem deert hem niet. Eén voor één schieten ze hem voorbij. Een enkeling die er zich aan stoort. Dit is de Brabantstraat in Schaarbeek.

Ook al komen Marokkanen en Turken van heinde en ver naar hier voor de rijen haast identieke koopjes aan 5 of 10 euro of exotische eettentjes, een fietsparadijs is het niet bepaald. Hier is het elke weggebruiker voor zich. En fietsers komen dan veelal op de laatste plaats.

"Hier moet je wel assertief zijn", knikt Ben Bellekens terwijl hij tussen de auto's en een enkele zondagse bestelwagen door laveert. Ter plaatse blijven trappen zonder om te vallen en slalommen is hier een noodzakelijk handigheidje. Voor Bellekens is dit een dagelijks fietstraject.

"Makkelijk maken ze het de fietsers hier niet, maar je hebt weinig keuze. Dit is een belangrijke verkeersschakel om vanuit Schaarbeek en de rand van Brussel naar het centrum te gaan. Anders moet je een heel stuk omrijden of een stevige helling op fietsen."

De redenen om naar de fiets te grijpen in een drukke autostad als Brussel liggen nochtans voor de hand. Soms is het simpelweg de snelste manier om ter plaatse te geraken. Bijkomend voordeel: parkeer- of fileproblemen vallen weg. "Probeer hier maar eens een parkeerplaats te vinden", wijst Mohammed Senhaji naar de sliert auto's die af en toe voorbij een dubbel geparkeerd exemplaar slalommen.

Of hij ook met de fiets gaat werken? Of ik gek ben misschien, wijst hij naar zijn voorhoofd. "Veel te gevaarlijk en het regent hier veel te vaak", klinkt het laconiek. "Ik kom alleen met de fiets naar zulke winkelstraten om mijn inkopen te doen. Kijk nu zelf, hier is geen doorkomen aan met de auto." Achterop is plaats voor zijn zoontje. "Maar hem zou ik nooit alleen laten fietsen in Brussel."

"Allééz papàà! Allééz papàà!" Vastgesnoerd in zijn fietsstoeltje en met uitzicht op de Gaillaitstraat in Schaarbeek vol kasseien, putten en een tramspoor, vuurt de kleine Stan zijn vader Koen Daems aan. Zijn broer Boris (6) rijdt half in de lucht achter het duo aan. Vastgeklikt met een trailgator aan Koens fiets zijn foute manoeuvres uitgesloten. Uitkijken voor tramsporen moet Boris niet, Koen ontwijkt ze behendig voor hem.

"Ik ben één keer tussen de tramsporen geraakt. Ik ging te hard in de bocht", klinkt het stoer. Naar school rijdt Boris wel alleen op zijn fiets. "Ik ben de enige in mijn klas die met de fiets naar school komt. En Johan ook." "Dat vind ik moedig hoor, je kinderen in Brussel laten fietsen", knikt Karolien Van Puyvelde. "Als ik 's morgens de stroom auto's zie aan het Meiserplein, vlak bij de VRT waar ik woon, kies ik toch nog makkelijk voor de tram."

"Soms hou ik mijn hart ook nog vast. Zeker als auto's te snel komen aanrijden", geeft Koen toe. "Boris zigzagt nog wel wat. Maar ik wil dat hij het leert, en hij vraagt er zelf ook om. Ik rij achterop zodat ik hem kan zien, en bij elk kruispunt haal ik hem in."

Karolien kijkt even bedenkelijk. Zelf vertrekt ze niet zonder de nodige attributen. "Een helm, soms een fluovest en soms hang ik me ook nog vol met lichtjes. Ik lijk wel een kerstboom op de fiets", lacht ze. Ze heeft ook niet de makkelijkste woon-werkroute, van het overvolle Meiserplein rijdt ze parallel met de files richting Montgomery. Omdat er geen fietspad is, is uitwijken naar het voetpad vaak de enige optie.

Of neem de Kruidtuinlaan richting Nieuwstraat, de Brusselse winkelstraat, waar je comfortabel bergaf kunt rijden op een apart fietspad onder een bomenrij tot het gemarkeerde pad abrupt stopt op een punt waar auto's uit vier richtingen, waaronder een afrit van de binnenring, voorbijsnellen. Een ervaren fietser dendert na een kleine sprong en even omkijken mee tussen de auto's. Wie braver is, kan enkel met een bizarre hoek langs een drietal zebrapaden zijn fietstocht verder zetten.

"Er is een sterke wil vanuit het Brussels Gewest om een trendbreuk te realiseren, maar er zit nog veel tussen droom en daad", reageert Bellekens. "Eén Brusselse gemeente kan heel fietsvriendelijk zijn, terwijl die fietsinfrastructuur plots kan stoppen aan de volgende gemeentegrens. Dan moet je het zelf uitzoeken."

Volgens Brussels mobiliteitsminister Pascal Smet is het fietsverkeer in het Brussels Gewest in vijf jaar tijd verviervoudigd tot 4 procent van alle verplaatsingen. Het zou er zelfs veiliger fietsen zijn dan in Vlaanderen en Wallonië.

"Er is een duidelijke toename, maar die cijfers zijn toch vooral wishful thinking", reageert Roel De Cleen van de Fietsersbond. "Echt goede cijfers bestaan gewoon niet over het aantal fietsers in Brussel."

Naast straten gedomineerd door auto's, onveilige aanduidingen en risico's om met kinderen te fietsen, blijven er nog andere bizarre pijnpunten, zoals de aansluiting op het openbaar vervoer. Brussel-Centraal verwerkt dagelijks zo'n 140.000 reizigers en is daarmee het grootste en drukste station van België. Een fatsoenlijke fietsenstalling is er echter niet. "Er is plaats om tien fietsen te stallen", aldus De Cleem. "Kijk naar het station in Gent, daar gaan er duizenden plaatsen bijkomen."

Er is verbetering in zicht. Eind april zou er een bewaakte fietsenstalling komen aan Brussel-Noord. Voor Brussel-Centraal en -Zuid is het al jarenlang afwachten. Bellekens: "Er zijn stukken waar het aangenaam fietsen is en je kunt een stad ook niet ineens fietsvriendelijk maken, maar er worden nog te vaak waterachtige compromissen gesloten. Die draaien nog te vaak uit in het voordeel van de auto."

"Er is nog een reden waarom mensen ervoor terugdeinzen om te fietsen in Brussel", lacht Karolien. Ze zwoegt op de helling van de Koloniënstraat vlak bij het koninklijk paleis. "De vele hellingen, die moet je er hoe dan ook bij nemen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234