Zondag 26/06/2022

In Brazilië is het nu gewoon stil op de lijnen

De grootste privatisering van Latijns-Amerika zorgt voor chaos

Rio de Janeiro.

Van onze MEDEWERKSTER

Sinds de privatisering van de Braziliaanse telefoon, nu bijna twee weken geleden, is het hele telefoonsysteem in coma geraakt. Nummers die zes tot zeven uur na elkaar een gesprekstoon geven - tegenover gemiddeld een half tot één uur vóór de privatisering. En áls er dan verbinding is, houdt hij er na de eerste begroeting alweer mee op. Geen gekruiste gesprekken meer, hetgeen de wanhoop vóór de privatisering was. Het is nu gewoon stil op de lijnen

Norma Sabatini (53) is de inzinking nabij. In haar kleine appartementje ramt ze als in trance op de repeatknop. Haar hele kamer staat vol telefoons. Sabatini handelt in zwarte telefoonlijnen. Al jaren. De 'parallelle markt', zoals het hier genoemd wordt. Het fenomeen is een reactie op de enorme schaarste aan telefoonlijnen in Brazilië. In Rio de Janeiro bijvoorbeeld heeft één op de tien gezinnen telefoon.

De officiële wachtlijst bij het telefoonbedrijf van de stad is 1,5 miljoen aanvragen lang. Daarom zijn mensen bereid te betalen. In Rio de Janeiro kost een 'zwarte' telefoonaansluiting op dit moment tussen de twee- en drieduizend dollar. (Een officiële aansluiting van het telefoonbedrijf kost 50 dollar.)

Er waren tijden dat Norma Sabatini en haar collega's bedragen van tien- tot vijftienduizend dollar voor een lijn konden rekenen. Vooral kleine zelfstandigen zijn tot alles bereid om in godsnaam maar te kunnen werken.

Het zijn de armere mensen die na de gemiddelde wachttijd van vier tot zeven jaar eindelijk een telefoon hebben bemachtigd, die hun trofee weer doorverkopen aan de telefoonmakelaars van de zwarte markt. En zo gebeurt het dat in Brazilië de absolute meerderheid van armen bij elkaar slechts 2 procent van de telefoonaansluitingen bezit, terwijl de rijke elite van 15 procent meer dan driekwart van alle lijnen heeft.

De privatisering van de telefoonkolos Telebrás, afgelopen 29 juli, zou dit alles radicaal veranderen, beloofde de regering van president Cardoso. Geen duizelingwekkende telefoonrekeningen meer, doordat ambtenaren van het telefoonbedrijf in palen klimmen en op kosten van de consument hun familie over de wereld gaan afbellen. Dode lijnen, vier gesprekken door elkaar, het zou allemaal tot het verleden gaan behoren. Immers: de regering heeft strenge voorwaarden opgesteld waaraan de winnaars van de veiling van de twaalf bedrijven waarin Telebrás is opgesplitst, moeten voldoen. Debelangrijkste eis was dan ook de onmiddellijke uitbreiding van het telefoonnnet.

In Rio de Janeiro moet de nieuwe eigenaar van de telefoonmaatschappij alleen al dit jaar 700.000 nieuwe telefoonlijnen aansluiten. Tegen het het einde van volgend jaar moet het hele telefoonnet in de stad zijn verdubbeld. Voldoet het bedrijf niet aan deze eisen, dan mag de regering boetes opleggen tot 40 miljoen dollar, en uiteindelijk de concessie intrekken.

Voor Norma Sabatini en haar collega's kon er geen slechter nieuws bestaan. Al vóór de privatisering van Telebrás eind juli zakte de zwarte markt in. Opeens was het mogelijk een lijn te kopen van iemand die er nog geen jaar geleden het dubbele voor had betaald.

Nu is Norma Sabatini's wereld ingestort. Maar niet om de redenen die ze vreesde. De vraag naar telefoons blijft voorlopig wel, zo is haar gebleken. Het grote probleem is het nieuwe, geprivatiseerde telefoonbedrijf zelf.

Klachtennummers werken niet meer. Meer dan de helft van het netwerk in de stad ligt plat. En servicenummers werken evenmin. Wordt er na een hele dag bellen toch ergens opgenomen, dan antwoordt een nette damesstem dat je niet meer met de betreffende afdeling kan worden doorverbonden. "Wij zullen uw kwestie met een memo in behandeling nemen."

Stel nu, je hebt op de zwarte markt een telefoon. Je hebt een nummer en al het geld is betaald aan de vorige eigenaar van dat nummer. Wat je nu nodig hebt, is de aansluiting van dat nummer door het telefoonbedrijf. Nu was het overzetten van een telefoonaansluiting naar een ander adres altijd al een Russische roulette. Sommigen kopers op de zwarte markt hadden hun aansluiting al binnen drie dagen. Anderen wachten nu al twee jaar.

De ellende is echter dat de klant op dit moment niet eens meer een áánvraag kan doen. De dames van de centrale beweren dat dergelijke aanvragen voorlopig onmogelijk zijn "vanwege technische storingen op het net die minstens nog een paar weken zullen aanhouden". De werkelijkheid is echter dat de hersenschudding van het telefoonbedrijf mede wordt veroorzaakt door boycotpraktijken van de ambtenaren van de telefoon. Dertig procent van de 90.000 telefoonambtenaren die Brazilië rijk is, zal door de privatisering zijn baan verliezen. De pechvogels zullen zich voegen bij de groeiende massa werklozen, die alleen al in een stad als São Paolo op dit moment al meer dan 20 procent van de beroepsbevolking uitmaakt.

Onmiddellijk na de veiling van het telefoonbedrijf dat Rio dekt, schroefde de nieuwe Braziliaanse eigenaar, een consortium onder leiding van het bouwbedrijf Andrade Gutierrez, de eisen van de regering al naar beneden. Rio de Janeiro zou 700.000 nieuwe telefoonaansluitingen krijgen. Niet dít jaar, maar pas eind vólgend jaar. Ondanks de krachttermen van boetes en te behalen doelen vóór privatisering, liet de regering dit zwijgend passeren.

Iets ingewikkelder lag het met de samenstelling van het consortium. De wet op de privatisering verbiedt de samenstelling van een consortium met meer dan 25 procent overheidskapitaal. De winnaar van het telefoonbedrijf van Rio de Janeiro bleek voor 60 procent uit overheidskapitaal te bestaan: 20 procent uit pensioenfondsen van ambtenaren, en nog eens 40 procent verzekeringsmaatschappijen die voor een groot deel het eigendom van de staatsbank Banco do Brasil zijn.

De Nationale Braziliaanse Ontwikkelingsbank (BNDES) die de privatisering begeleidde, stelde aanvankelijk een veto op de beloofde lening voor de aankoop van het telefoonbedrijf door het consortium. Later was de zaak opeens 'opgelost' doordat de openbare BNDES zélf 25 procent van de aandelen in het consortium nam. Een pikant detail hierbij is ook dat de gedoodverfde directeur van het nieuwe 'geprivatiseerde' telefoonbedrijf van Rio de huidige topambtenaar op het ministerie van Communicatie is die de hele privatisering heeft begeleid. Wat blijkt. Ingenieur Alberto Zilli is één van de grootste persóónlijke aandeelhouders in de Braziliaanse Ontwikkelingsbank, en 'uit hoofde van die positie de meest aangewezen kandidaat voor de functie'.

"Weet je waar ik nu het meest de pest in heb", zegt één van de wanhopige klanten van Norma Sabatini. "Dat ik nu niet eens een mail kan sturen naar de beste website van Brazilië: http://www.IkhaatTelerj."

Marjon Van Royen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234