Zondag 22/05/2022

In Bolivia draait de klok naar links

Het terugwinnen van de inheemse identiteit, waar de Boliviaanse president Evo Morales aan werkt, gaat wel erg ver. Naar aanleiding van het nieuwe Andesjaar 5522 heeft de regering de klok in tegenwijzerzin ingesteld, onder het mom dat het oude vertrouwde uurwerk 'koloniaal' is. De scepsis is groot, de lachlust ook.

Is het een grap of meent Morales het? Bolivianen die dezer dagen voor het parlement in de regeringsstad La Paz voorbijkomen, fronsen de wenkbrauwen. Als eerste van een geplande reeks heeft het uurwerk er een gedaantewisseling ondergaan. Volgens de nieuwe constellatie blijft 12 uur bovenaan staan, maar draaien de wijzers eerst naar links, waar ze de uren 1 tot 5 aangeven, waarna het ter rechterzijde weer opwaarts gaat, van 7 tot 11.

Het initiatief, dat Evo Morales en minister van Buitenlandse Zaken David Choquehanca 'horloges van het zuiden' noemen, moet de 10 miljoen Bolivianen leren dat ze een volk uit het Zuiden zijn, niet uit het Noorden.

Aangezien de zonnewende en nachtevening in het zuidelijk halfrond tegenovergesteld zijn aan wat in het noorden gebeurt, en zonnewijzers er om evidente astrofysische redenen andersom gaan, moeten ook mechanische horloges maar omgekeerd gelezen worden, luidt de redenering.

"Wie zegt dat een uurwerk moet draaien zoals het draait?", zo vroeg Choquehanca zich op een persconferentie af. "Waarom moeten we altijd gehoorzamen? Waarom kunnen we niet creatief zijn?"

Volgens de voorzitter van het Boliviaanse Congres, Marcelo Elio, moet de linksom draaiende klok "een einde maken aan het onrecht in het Noorden, dankzij een nieuwe wereldorde die in het Zuiden geboren zal worden."

Identiteit

De Plurinationale Staat Bolivia, zoals de republiek vandaag officieel heet, is volop bezig zijn precolombiaanse sarawi terug te vinden - zijn 'weg' of 'richting' in het Aymara, een van de grote inheemse talen in het land. Dat erg identiteitsgevoelige, etnisch-nationalistische beleid moet een culturele dekolonisering op gang brengen en wil de Spaanse, westerse en noordelijke denkwijze minder overheersend maken in de collectieve geest.

Terwijl de nieuwe klok de riseeis op sociale media en voorbijgangers zich afvragen of 's lands officiële uurwerkmaker misschien aan dyslexie lijdt, dwingen andere symbolen meer achting af. Vorige week, op 21 juni, nam Morales bijvoorbeeld deel aan de ceremonie ter begroeting van de nieuwe zon. Met beide armen in de lucht en de handen naar de rijzende zonneschijf gericht, vierde hij de Willka-Kuti-dag. Die leidt het inheemse nieuwjaar in. Volgens de inheemse tijdrekening is daarmee het jaar 5522 begonnen.

Klok bestond al

Intussen is ook de Wiphala-vlag een grondwettelijk erkend symbool, evenals het cocablad, de herontdekte graansoort quinoa of nog, Pachamama - 'moeder Aarde'.

Akkoord, de Boliviaanse excellenties die de klok bedachten zeggen de nieuwe leeswijze in geen geval te zullen opdringen. Ze lijken het volk vooral out of the box te willen laten denken.

Zware historische aanspraken kunnen ze hoe dan ook niet maken. Zo heeft het bewuste uurwerktype niets inheems, deed het in de 16de eeuw al opgeld in Europa en heeft het Joodse stadhuis in Praag er eentje hangen, zij het met Hebreeuwse in plaats van Arabische cijfers. Een zoektocht op het internet leert dat het model ook in badkamers en kapsalons gebruikt wordt, voor wie het uur in de spiegel wil aflezen.

En dan is er nog dit: het uurwerk in de voorgevel van het parlement is daar buiten het medeweten van de erfgoedcommissie van La Paz aangebracht. Voorzitster Jimena Pacheco hoopt alvast dat de oude wijzerplaat, met Romeinse cijfers, niet zoekgemaakt is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234