Dinsdag 07/12/2021

ReportageBerlijn

In Berlijn is glühwein een vaccin tegen de gure lockdown: ‘We kunnen toch niet de hele tijd aan al het leed in de wereld denken?’

Matthias Kutschmar (m.) achter zijn standje in de Stargarder Strasse: 'Een kleine goedmaker voor dit jaar waarin je als ondernemer om elke euro moet strijden. Maar een lockdown is verstandiger' Beeld DANIEL ROSENTHAL
Matthias Kutschmar (m.) achter zijn standje in de Stargarder Strasse: 'Een kleine goedmaker voor dit jaar waarin je als ondernemer om elke euro moet strijden. Maar een lockdown is verstandiger'Beeld DANIEL ROSENTHAL

De straatverkoop van warme alcoholische versnaperingen is, bij gebrek aan kerstmarkten, een groot succes in Duitsland. Maar is het wel veilig? Bondskanselier Merkel denkt van niet.

Matthias Kutschmar staat voor de deur van zijn gesloten restaurant en verkoopt glühwein. De kroeg aan de overkant doet hetzelfde, net als een koffietent op de hoek. Een overdaad aan lichtsnoeren moet in de hoofden van voorbijgangers de kerststemming aanknippen. Zelfs bij de veganistische Vietnamees staat een dampende ketel warme wijn op de stoep. De Stargarder Strasse in het Berlijnse stadsdeel Prenzlauerberg is gehuld in een zoete wolk van alcohol, specerijen en citrusvruchten.

“Je moet een goede, zuidelijke rode wijn hebben”, zegt Kutschmar, een zelfbenoemd oer-Berlijner die weigert zijn leeftijd te noemen. Plukjes grijze haren piepen onder de rand van zijn muts uit. “En steranijs, dat geeft diepte aan de smaak.” Voor collega’s die “kant-en-klaar spul” verkopen haalt hij zijn neus op.

Niet alleen in Berlijn, ‘Glühwein to go’ is overal in Duitsland een onverwachte hit in de laatste weken van een, zacht gezegd, onverwacht jaar. De drank die normaal gesproken geldt als veel te zoet en oubollig kerstmarktbrouwsel, is nu niets minder dan een laatste strohalm voor wanhopende horecaondernemers. Drinkers projecteren op de tot de rand gevulde kartonnen beker hun grote verlangens naar een avond uit.

Maar het succes van glühwein is ook een splijtzwam geworden, van nationaal formaat. “Er vallen 590 doden per dag en toch staan de mensen in de voetgangerszone met een beker glühwein in de hand, dat is onacceptabel!” Het zijn woorden van Angela Merkel, een zin uit een haast smekend pleidooi voor strengere beperkingen.

Duitse journalisten schreven dat het voor het eerst in zestien jaar was dat de bondskanselier in het parlement met overslaande stem sprak – een moeilijk te controleren claim. Maar vaststaat dat de warme wijn in haar verhaal symbool stond voor teloorgegane discipline, voor het collectieve onvermogen van de Duitsers om de tweede virusgolf net zo effectief te breken als de eerste. De Berlijnse krant Taz zette deze week een mok glühwein op de voorpagina voorzien van de kop: “Achtung, dit is geen vaccin.”

Duitsland is in een paar maanden tijd hard van zijn troon van meest voorbeeldige coronanatie in Europa getuimeld. De situatie is er nu vergelijkbaar met die bij ons; met gesloten musea en bibliotheken zijn de maatregelen zelfs wat strenger. Toch stijgt ook in ons buurland het aantal besmettingen weer en zijn er voor het eerst overvolle ic’s.

Verbod

Ook in Duitsland zijn beloofde versoepelingen voor de feestdagen in de meeste deelstaten van de baan en pleitte Merkel in navolging van een groep wetenschappers voor een harde lockdown in de weken na kerst. De deelstaten Beieren en Thüringen verboden deze week alcoholconsumptie in de openbare ruimte en in onder andere Keulen en Leipzig geldt een specifiek verbod op ‘Glühwein to go’.

In Berlijn volgt zo’n verbod waarschijnlijk volgende week, liet de burgemeester doorschemeren. Maar nu loopt het nog storm bij Matthias Kutschmar in Prenzlauerberg. Om halfvier, als de schemering uit de nissen en kieren kruipt, komen de klanten. Collega’s op weg naar huis, ouders die hun kinderen van de opvang halen, een man die een blokje loopt met de hond: allemaal activiteiten die je uitstekend blijkt te kunnen combineren met het drinken van een beker glühwein, of twee.

Glühweingezelligheid op de Helmholzplatz. 'We kunnen toch niet de hele tijd aan al het leed in de wereld denken?' Beeld DANIEL ROSENTHAL
Glühweingezelligheid op de Helmholzplatz. 'We kunnen toch niet de hele tijd aan al het leed in de wereld denken?'Beeld DANIEL ROSENTHAL

Drieënhalve euro leggen ze neer voor de warme wijn. Voor een euro meer krijg je er een met ‘Schuss’, een slok amaretto of whisky. Afgelopen weekend zijn er vier ketels doorheen gegaan, 80 liter. “Een kleine goedmaker voor dit jaar waarin je als ondernemer om elke euro moet strijden.”

Maar is het ook verstandig? “Ja wat zal ik zeggen...” Kutschmar heeft de coronaregels uitgeschreven op een gelamineerd papier: afstand houden, geen groepsvorming, niet rond blijven hangen. Vooral wat dat laatste betreft is hij streng. Kutschmar heeft een auto-immuunziekte en valt daardoor onder de risicogroep. “Waarschijnlijk is een paar weken lockdown verstandiger dan dit, om de druk van de ic’s te halen”, zegt hij. “Ik ken steeds meer mensen die het virus krijgen.”

Jenny en Maria, twee vrouwen met mutsen van kasjmier en kinderwagens vol dik ingepakte dreumesen, drinken beschaafde slokjes. Ze nemen corona heel serieus, zeggen ze, en ontmoeten vrienden alleen buiten, één op één, “zoals nu”. Maar dan wordt Jenny plotseling fel: “Maar we kunnen toch niet de hele tijd aan al het leed in de wereld denken?”

Beetje dictatuur nodig

Missen Duitsers de kerstmarkten? Opiniepeiler YouGov vroeg ernaar. Ja, meer dan de helft van de bevolking zou op decembermiddagen het liefst rondslenteren op zo'n markt, met een zakje gebrande amandelen en op de achtergrond het kerstrepertoire van het plaatselijke amateurkoor. En met glühwein, een overigens van oorsprong Romeins brouwsel, dat in de negentiende eeuw een plaats kreeg op de lange lijst Duitse kersttradities.

Ook Torsten (46), van beroep conducteur en vaste klant bij Kutschmar, drinkt glühwein voor het kerstmarktgevoel. “Als ze ons dat ook nog verbieden, dan moeten ze ook het lachen verbieden”, zegt de grote kale man over het aanstaande verbod. Later komt hij daarop terug. Om een einde te maken aan de pandemie zijn “dit soort halve maatregelen” onvoldoende, denkt Torsten. “We hebben een beetje dictatuur nodig, een sterke leider die duidelijk zegt: dit mag wel en dit mag niet.”

Maar Torsten is geboren in een land waarvan de bondskanselier blijft appelleren aan de eigen verantwoordelijkheid van de bevolking, al klonk er duidelijk vertwijfeling door in de waarschuwing die ze in de bondsdag uitsprak: “Als we tot kerst te veel contacten hebben en aansluitend blijkt dat dit de laatste kerst met onze grootouders was, dan hebben we iets verzuimd! Dat moeten we niet doen!”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234