Vrijdag 07/05/2021

In bed met Madonna

Techno voor intellectuelen. Het lijkt een tegenstrijdigheid, maar Orbital heeft er de afgelopen tien jaar de bakens voor uitgezet. Niet zonder succes overigens, want het Britse duo behoort inmiddels tot de absolute top in het dancemilieu en tast ook op de nieuwe cd The Middle Of Nowhere de grenzen van het genre af. 'Niets is zo boeiend als aan een nummer werken zonder te weten waar het je naartoe gaat voeren.'

Het heeft de broers Phil en Paul Hartnoll nooit geïnteresseerd keurig binnen de lijntjes te kleuren. Hun eerste single, het intussen klassieke 'Chime', gaf al aan dat hun ambities hoger lagen. Zo streefden ze ernaar techno een hart in te planten dat niet per definitie tegen 180 beats per minuut klopte. Het duo bediende zich daarbij wel van computers, maar liet die machines klinken alsof ze van vlees en bloed waren en een ziel hadden. De nummers wisselden vaker van vorm dan Barbapapa, gingen vergezeld van warme, heldere klankkleuren en legden een breed scala van invloeden bloot, met Kraftwerk en Cocteau Twins als voornaamste referentiepunten. "Het is niet omdat platen met machines worden gemaakt dat ze per definitie kil en afstandelijk zijn", vindt Phil, die terloops aanstipt dat Orbital volgens hem geen dansmuziek maakt. "Onze platen dienen vooral om thuis naar te luisteren. Als mensen er de behoefte toe voelen, mogen ze er gerust op dansen, maar voor ons is dat geen prioriteit. Als je enkel het discotheekpubliek voor ogen houdt, doe je niets anders dan bikkelharde beats op elkaar stapelen en dat wordt na een poosje behoorlijk vervelend."

Brian Eno, die door beide broers mateloos bewonderd wordt, bracht twintig jaar geleden al muziek uit die was geschreven voor gebruik op luchthavens. Over welke functie de nummers van Orbital zouden kunnen hebben, verschillen de twee van mening. Voor Paul is zijn muziek louter een manier om aan de dagelijkse realiteit te ontsnappen. Phil legt veeleer de associatie met reizen, in beweging zijn. "De songs krijgen echt een andere dimensie wanneer je ze in de wagen of de trein beluistert, terwijl het landschap aan je oog voorbijtrekt. Zodra we een track klaar hebben, stop ik hem in de walkman en wordt hij uitgetest tijdens een wandeling door het centrum van Londen. Als wat ik hoor past bij wat ik zie, is het nummer wat mij betreft geslaagd."

Zo zou de indruk kunnen ontstaan dat er bij het in elkaar knutselen van een nieuwe Orbital-plaat nogal wat restmateriaal op de plank blijft liggen, maar dat blijkt niet het geval. "We hadden één song over, maar zelfs die hebben we niet helemaal afgewerkt. Als we aan een track sleutelen die ons niet lekker zit, belandt die meestal onvoltooid in de vuilnisbak."

Bij conventionele rockgroepen is het doorgaans niet moeilijk je een beeld te vormen van hoe ze tijdens repetities aan nieuwe songs sleutelen. Er wordt een handvol gitaarakkoorden gezocht en de mondigste uit de bende verzint er nadien een passende tekst bij. Al bij al een vrij ambachtelijke manier van werken die zich tot het creatieve proces van een techno-act verhoudt zoals een telraam tot een computer. De broers Hartnoll beweren echter dat het verschil kleiner is dan algemeen wordt aangenomen. "Het maakt niet zoveel uit of je nu instrumentale muziek maakt met een akoestische gitaar of een synthesizer. Alleen zijn groepen als Underworld of Orbital minder gebonden aan een vastomlijnde structuur. We hoeven bijvoorbeeld geen rekening te houden met strofes of refreinen. Vergelijk het met een roman schrijven: je werkt een verhaallijn uit, introduceert gaandeweg nieuwe personages en gaat vervolgens op zoek naar een geschikte ontknoping. Als we aan een nummer beginnen, hebben Paul en ik geen flauw idee van waar het ons naartoe zal loodsen. We zijn enorm vrij in wat we doen."

Die vrijheid heeft echter ook een nadeel. Aangezien Orbital zich in een auditief niemandsland bevindt, zijn er haast geen referentiepunten voorhanden. Het is dus niet gemakkelijk aan te voelen wanneer een nummer zijn definitieve vorm heeft gevonden. "We proberen op onze intuïtie af te gaan, maar gek genoeg zijn we het zelden eens over wanneer dat finale punt bereikt is. Dan vinden er lange discussies plaats waarin we elkaar met zo goed mogelijke argumenten proberen te overtuigen om te stoppen, of net niet. Stel je daar geen scheldpartijen bij voor, maar die discussies vormen wèl een wezenlijk onderdeel van het creatieve proces."

In vergelijking met zijn vorige platen klinkt Orbital op The Middle Of Nowhere aanzienlijk melodieuzer, al is dat volgens de Hartnolls geen bewuste evolutie. "Wellicht heeft de ervaring ons gewoon tot betere componisten gemaakt", oppert Paul. "We kunnen ons nu accurater uitdrukken, hebben onze apparatuur beter onder de knie. Ik hou nog altijd van onze eerste elpees, al moet ik er soms hard om lachen: vaak lijkt het alsof ik naar de platen van iemand anders luister. Natuurlijk zijn er nummers, zoals 'Chime', waar we altijd wel een zekere emotionele band mee zullen blijven voelen. Aan die hit hebben we onze carrière te danken. Tien jaar geleden was het gewoon een goed nummer, nu zijn er herinneringen aan verbonden, hoort er een verhaal bij."

Vanaf het prille begin werd Orbital vaak gevraagd songs van collega's te remixen. Ze herbouwden onder meer werk van Yellow Magic Orchestra, EMF, Meat Beat Manifesto en Queen Latifah, al blijft hun bewerking van Madonna's 'Bedtime Stories' voor beiden een absoluut hoogtepunt. "Het was een jongensdroom die in vervulling ging. Als tieners waren we absolute fans van haar. Toen we gevraagd werden Madonna te remixen, leek het wel alsof we even in haar slaapkamer mochten gluren. Bovendien konden we op die manier haar stem horen voor ze door allerlei effecten was bewerkt. Een zeer, euh... leerrijke ervaring, maar desondanks heb ik nog steeds enorm veel respect voor wat ze heeft bereikt. Jammer genoeg hebben Paul en ik haar nog nooit echt ontmoet, maar we geven de moed niet op. Misschien kun jij een goed woordje voor ons doen?"

Bart Steenhaut

The Middle Of Nowhere wordt verspreid door Warner. Zaterdagnacht sluit Orbital het hoofdpodium van Pukkelpop af.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234