Maandag 05/12/2022

In alle State

‘Als de regering niet snel ingrijpt, dreigt de top van de federale politie onthoofd te worden op een cruciaal moment. Straks is België voorzitter van de Europese Unie en moeten onze mensen de veiligheid garanderen zonder leiding.” De politievakbonden zijn er als de kippen bij om de regering te waarschuwen voor het nakende arrest van de Raad van State, dat waarschijnlijk de benoemingen nietig zal verklaren van commissaris-generaal Fernand Koekelberg en zijn rechterhanden Jean-Marie Van Branteghem en Olivier Libois. Volgens de adviseur van de Raad van State had alleen Michel Brasseur in 2007 de juiste verdiensten en titels om commissaris-generaal te worden in opvolging van Herman Fransen, en niet Koekelberg. Voor een switch is het te laat, de Waalse hoofdcommissaris gaat bijna met pensioen. Hij kan wel met terugwerkende kracht in ere hersteld worden. Brasseur maakt dan kans op het pensioen van een commissaris-generaal - zonder het ooit geweest te zijn -, twee jaar achterstallig loon én een schadevergoeding. In totaal een vetpot van 100.000 euro, schatten zij die het kunnen weten. Hoe is de man uit Hoei, die momenteel werkt onder de bestuurlijke directeur-coördinator van de federale politie Charleroi, daarin geslaagd? Zelf houdt hij de lippen stijf op elkaar, net als zijn echtgenote en zijn advocaat. Maar de rechtspraak van de Raad van State verraadt veel.

Niet mee te werken

De hele affaire gaat terug tot het jaar 2000, het voorgeborchte van de politiehervorming. Er heerste een broeierige onrust in de rangen van de rijkswacht, die koste wat het kost de hoofdvogel wilde afschieten als de toppostjes van de geïntegreerde politie verdeeld werden. De 57-jarige Herman Fransen, op dat moment hoofd van de rijkswacht, was de gedoodverfde favoriet voor de functie van commissaris-generaal, maar met één kandidaat kon men niet naar de regering.“Er moest met andere woorden een tegenkandidaat zijn”, biecht een ingewijde op. “Bedoeling was natuurlijk om uiteindelijk Fransen voor te dragen, maar hij kon enkel schitteren als hij ook iemand verslagen had. Dus wie hebben ze aangezocht? Een strooien pop met de juiste hoeveelheid strepen: kolonel Michel Brasseur. Dat hij totaal niet de man was voor een dergelijke functie, stond buiten kijf. Men moest gewoon iemand hebben als tweede kandidaat. (zucht) Helaas hebben ze zich ferm mispakt aan Brasseur.”Op de dag van het examen voor commissaris-generaal verschenen zowel Herman Fransen als Michel Brasseur op het appel. Ze slaagden allebei voor het strenge examen en een bijkomende proef. “In theorie werden ze allebei geschikt bevonden voor de functie, maar het stond van meet af vast dat Fransen de topjob zou wegkapen. Brasseur is nooit een reële optie geweest.”Brasseur werd gepasseerd. Meer nog: hij greep ook naast een van de vijf functies als directeur-generaal, en werd zelfs niet aangesteld als adjunct-directeur-generaal. De nummer twee van het examen zag dus elf (!) topbenoemingen aan zich voorbijgaan. Uiteindelijk werden de directeursfuncties uitgedeeld aan vier Vlamingen (Paul Van Thielen, Carlos De Troch, Alain Duchatelet en Marc Hellinckx, op De Troch na allemaal ex-rijkswachters)en één Waal: Philippe Warny, oud-commissaris van de Naamse gemeentepolitie. De vijf adjuncten werden dan weer vier Franstaligen, onder wie Fernand Koekelberg, en één Vlaming.“Dat Brasseur niet eens een (adjunct-)directeursfunctie kreeg, werd op de meest belachelijke manieren verklaard”, vertelt een oudere bron bij de federale gerechtelijke politie. “Toen toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Antoine Duquesne (MR) erover ondervraagd werd in het parlement, antwoordde hij: ‘Er waren gewoon niet genoeg Franstalige kandidaten.’ Nonsens: er was Brasseur!”O jawel, Brasseur was in 2001 best bereid tot onderhandelen over een plaatsje in de subtop, meent Philip Van Hamme van politievakbond NSPV, “maar men heeft hem nooit iets aangeboden”. “Omdat er met hem simpelweg niet te werken viel”, menen sommigen. “Omdat hij niet genoeg of niet de juiste politieke papieren had”, beweert Van Hamme. “Hij had allicht te weinig gelobbyd.”

Tien onwettige benoemingen

De voormalige kolonel legde zich evenwel niet neer bij de benoeming van Fransen, de vijf directeurs-generaal en hun vijf adjuncten. Op 16 februari 2001, nog voor de geïntegreerde politie goed en wel uit de startblokken geschoten was, diende hij bij de Raad van State een beroep in tot vernietiging van het koninklijk besluit dat de elf benoemingen bekrachtigde. Zijn (eerste) juridische kruistocht duurde vier jaar, maar loonde de moeite.In twee arresten van 28 juni 2005 vernietigde de Raad van State de benoemingen van directeurs-generaal Van Thielen, De Troch, Duchatelet, Hellinckx en Warny en hun vijf adjuncten (Herman Bliki, Jacques Hautecoeur, Emmanuel Herman, Georges Duhaut en Fernand Koekelberg). Volgens de raad moesten de verdiensten en de geschiktheid van de kandidaten afgewogen worden tegenover het vereiste profiel én tegenover de kwaliteiten van de andere kandidaten.Patrick Dewael (VLD), intussen voogdijminister van de politie, haastte zich om te zeggen dat hij al een tijdje bezig was met “een hervorming van de politiehervorming”. In plaats van vijf directeurs-generaal wilde Dewael er drie: één voor de gerechtelijke diensten, één voor de bestuurlijke diensten, en één voor de rest, inclusief personeelszaken. Toen die hervorming eenmaal was doorgevoerd, zouden er geen problemen meer zijn van dit kaliber. Als tussenoplossing werden de elf voor zes maanden “aangesteld in een hogere functie”. De bron bij de federale gerechtelijke politie: “En vervolgens werden ze doodleuk herbenoemd! Zoiets kan alleen in de hoogste regionen van de federale politie.” Nog geen jaar later was het weer prijs. In maart 2006 vernietigde de Raad van State de benoemingen van politiebaas Herman Fransen en inspecteur-generaal Luc Closset. Ook zij werden snel opnieuw benoemd. “Onwettig”, was de gortdroge reactie van Michel Brasseur. “Die aanstellingen in een hogere functie zijn voorlopige maatregelen, enkel bedoeld om de werking van de politie als openbare dienst te garanderen. Maar hoe ze nu de situatie laten verrotten, dat is een schending van een rechterlijke beslissing.” Het was een van de weinige keren dat de man uit Hoei in eigen persoon reageerde op de hele heisa.

Een onnozelaar

Minister Dewael zat danig verveeld met de hele zaak. Zijn wetsontwerp dat de politietop moest afslanken, lag ondertussen ter goedkeuring in de Kamercommissie, maar zowel de minister als de federale politie beseften dat de “hervorming van de hervorming” er dringend moest komen. Een splinternieuwe top, dus. Vraag was of Herman Fransen dan nog kon meedingen, want hij was intussen 62 jaar oud en van plan af te zwaaien in november 2008. Er werd gespeculeerd over verschillende figuren - de naam van Fernand Koekelberg circuleerde al - maar Michel Brasseur was daar niet bij. Tot de dag van de selectie.“Brasseur deed toch mee aan het examen”, vertelt de ingewijde. “Van de zeven kandidaten - onder wie Fernand Koekelberg, Herman Bliki, Glenn Audenaert van de federale gerechtelijke politie Brussel en directeur-coördinator Jacques Deveaux - was Michel Brasseur de enige die ongeschikt werd bevonden. Il recevait un mauvais bulletin. Terecht, de man was en is absoluut niet capabel om een team te leiden. Het is een onnozelaar die alleen maar met zichzelf bezig is. Het feit dat hij de laatste tien jaar alleen maar bezig is met procederen, zegt me dunkt genoeg.”Maar anderen denken er níét zo over. De vakbonden noemen hem een donquichot. Een politiecommissaris die hem kent van in zijn huidige functie in Charleroi omschrijft hem als een “vriendelijke, beleefde man”. “Toch bizar dat hij in 2001 geschikt bevonden werd voor de functie van commissaris-generaal - hij werd zelfs tweede - en zes jaar later plotseling ongeschikt is voor diezelfde functie. Plotseling zou ook zijn Nederlands niet goed genoeg zijn, terwijl hij sinds 1974 op elke evaluatie positieve commentaren krijgt op zijn talenkennis. Begrijpe wie kan. Hoe is hij ooit kolonel kunnen worden bij de rijkswacht als hij werkelijk ongeschikt is?” Bij de rijkswacht waren er dikwijls incestueuze benoemingen, repliceren de tegenstanders. Daar kwam geen regering of examencommissie aan te pas.

Fortuin

Hoe het ook zij, Brasseur stapte traditiegetrouw naar de Raad van State. Intussen zat Fernand Koekelberg op de post die hij zo graag wilde, met onder hem de nieuwe, afgeslankte top: Paul Van Thielen, Jean-Marie Van Branteghem en Olivier Libois. Brasseur zelf werd uit de Algemene Inspectie verwijderd en naar een regionale afdeling van de federale politie gestuurd. Toen hij die overplaatsing ongedaan probeerde te maken, beet hij in het zand. Op 18 december 2008 gaf de Raad van State hem voor het eerst ongelijk.Zijn kruisvaart tegen Koekelberg en twee van zijn luitenants liep intussen. Running mate Benoît Cambier, zijn vaste advocaat voor de Raad van State, haalde het onderste uit de kan. Op 18 november wierpen zijn inspanningen vruchten af. Toen zette de auditeur van de Raad van State een punt achter zijn advies, dat in het voordeel van Brasseur uitdraaide. Het gevolg is bekend. Als de Raad het advies volgt, zijn Koekelbergs dagen geteld - wat niet gezegd kan worden van Brasseurs fortuin.“Als hij de buit binnenhaalt, heeft hij recht op het pensioen van een commissaris-generaal, op een deel achterstallig loon sinds 2007 en waarschijnlijk ook op een schadevergoeding”, somt vakbondsman Philip Van Hamme op. Dat pensioen zou maandelijks wel eens 500 tot meer dan 1.000 euro extra kunnen betekenen. “Hij kwam overigens al van in 2004 in aanmerking voor een hogere loonschaal, maar dat is hem altijd geweigerd. Daarover hebben we ook nog een procedure lopen. Maar goed, het is nu aan de regering om over de brug te komen. De minister moet nu onderhandelen, of de politie dreigt in een totale impasse terecht te komen.”Anderen menen dat het zo’n vaart niet zal lopen: “Brasseur denkt wel dat hij de politietop eigenhandig kan onthoofden, maar hij bijt alleen de chocoladen mijter van de sint af. Als hij wint, zal hij wél een pak poen incasseren. Hoeveel? Wees gerust, met die som kunnen alle 180.000 alcoholcontroles tijdens de Bobcampagne ruimschoots betaald worden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234