Donderdag 14/11/2019

Justitie

In 2008 vrijgesproken, vandaag nog altijd in de gevangenis

De gevangenis van Vorst. Beeld BELGA

Twee dagen kon Saïd E.M. (38) genieten van de vrijheid waarop hij al sinds juni 2008 recht heeft. Toen werd hij vrijgesproken door een rechter, maar vandaag zit de man nog steeds in de gevangenis van Vorst. "Er heeft al die jaren niemand gereageerd op zijn internering", zo verdedigt het Brusselse parket zich.

"Ik wil alleen dat Saïd snel naar huis komt", zegt Zarah B. met een zware zucht wanneer ze zich neerzet in de fauteuil van haar kleine duplex in Schaarbeek. Ze heeft zes kinderen, van wie Saïd haar zorgenkind is. In mei 1998 stuurde de strafrechter in Brussel de toen 21-jarige Saïd E.M al eens naar de gevangenis. Hij kreeg achttien maanden cel voor het verkopen en gebruiken van drugs.

Saïd zat die celstraf uit, maar in juni 2008 stond hij opnieuw voor de strafrechter. De politie had hem in amper drie maanden vier keer op heterdaad betrapt terwijl hij inbrak in auto's - of dat toch probeerde. Zijn buit: één gps en enkele cd's. Voor de rechter vertelde Saïd E.M. dat hij stal om zijn drugsverslaving te bekostigen. Omdat zijn verhaal verward en onsamenhangend klonk, wilde de rechter hem laten onderzoeken door een psychiater. Het oordeel: internering dringt zich op.

In het vonnis van 27 juni 2008 leek de rechter zijn vonnis ook op te bouwen naar een internering. Alleen besliste hij uiteindelijk iets helemaal anders: "Saïd E.M. heeft de feiten gepleegd, maar het is geen misdrijf, omdat hij de feiten pleegde onder omstandigheden voorzien in artikel 71: onweerstaanbare drang." Gevolg: de rechter sprak Saïd E.M. vrij en liet de staat opdraaien voor de gerechtskosten. Het parket tekende geen hoger beroep aan tegen de vrijspraak. Ondanks die definitieve vrijspraak is Saïd E.M. sinds die dag behandeld als een geïnterneerde. Reden? Alle papierwerk volgend op het vonnis vermeldt tot op vandaag dat Saïd E.M. geïnterneerd is.

Op zoek naar werk

Jarenlang leek niemand de fout te beseffen: niet zijn toenmalige advocaat, niet het parket, niet de gevangenissen waar hij werd opgesloten en ook niet de mensen van justitie die zijn dossier opvolgen. Het ging het petje van Saïd E.M. allemaal te boven. "Hij ondergaat alles", zeggen kennissen.

Pas eind maart ontdekte een onderzoekster tijdens het doorploegen van dossiers van geïnterneerden dat er iets aan de hand was. Ze meldde het probleem onmiddellijk aan het Directoraat-Generaal van het Gevangeniswezen, dat na eenvoudig onderzoekswerk niet anders kon dan dit te besluiten: die man moest op basis van het vonnis van 27 juni 2008 onmiddellijk worden vrijgelaten. Het Gevangeniswezen meldde dat ook aan Paifve, de penitentiaire instelling waar Saïd E.M. toen vastzat. Resultaat: de man was met jaren vertraging plots een vrij man.

Hij werd opgevangen door zijn gepensioneerde moeder in Schaarbeek. "Saïd was opgelucht", zegt ze. "Eindelijk kon hij die verloren jaren proberen in te halen. Mijn zoon zocht koortsachtig naar werk. Het kon hem eigenlijk niet schelen welke job. Hij wilde graag schoonmaken."

Lang kon Saïd niet genieten van zijn herwonnen vrijheid. "Twee dagen later stond de politie hier voor de deur. Ze hebben hem meegenomen naar de gevangenis van Vorst en niet meer teruggebracht. Waarom toch?" Zijn nieuwe advocate, Delphine Paci, stelt zich diezelfde vraag. "Het parket heeft hem laten aanhouden op basis van een oud verslag van de Commissie tot Bescherming van de Maatschappij (CBM). Dat zegt dat hij in de penitentiaire instelling van Paifve moest blijven tot een aangepaste structuur voor zijn pathologie werd gevonden. Het parket struikelt over het feit dat Paifve mijn cliënt vrijliet zonder de goedkeuring van die commissie. Maar hij mocht op basis van dat vonnis van 27 juni 2008 zelfs niet één dag worden opgesloten. Er is maar één conclusie: mijn cliënt is en blijft de dupe van iedereen die jarenlang die flater niet zag."

Twee veldslagen

"Ik zeg niet dat er geen fout is gebeurd", zegt Ine Van Wymersch van het parket van Brussel. "Want ik ben het eens dat we een vonnis correct moeten uitvoeren." Ze beklemtoont echter dat het parket geen rechter speelt. "Toen we werden geconfronteerd met die fout, hebben we de beslissing overgelaten aan de Commissie tot Bescherming van de Maatschappij. In eerste aanleg kreeg die man gelijk, maar in hoger beroep ongelijk. Overigens: er heeft al die jaren niemand gereageerd toen hij als geïnterneerde werd behandeld. Hij had al die tijd blijkbaar die zorg nodig. Als die man nu opnieuw is geïnterneerd, dan is dat omdat we onze verantwoordelijkheid hebben genomen, ter bescherming van de man zelf én van de maatschappij."

Om haar cliënt alsnog vrij te krijgen, is de advocate intussen twee veldslagen gestart: een voor het Hof van Cassatie, waar ze in juli een arrest verwacht, en een via de kortgedingrechter, maar die wil het arrest van Cassatie afwachten alvorens zich uit te spreken. "Mijn cliënt blijft na die dwaling dus nog wel even in de gevangenis. Wat is een vonnis van de rechter in België nog waard als een man die is vrijgesproken toch wordt genegeerd?", vraagt Paci zich af.

De advocate geeft toe dat de man psychische problemen heeft. "Maar die zullen zeker niet worden opgelost in gevangenissen, waar hij nu al zeven jaar onterecht verblijft." Zijn moeder is het daarmee eens. "Saïd nam thuis braaf zijn pillen. Waarom moet hij dan toch in de gevangenis blijven? Dat is toch oneerlijk, neen?" De moeder wil nog niet denken aan het eisen van een schadevergoeding. "Ik wil geen moeilijkheden. Ik wil gewoon dat Saïd snel naar huis mag komen. Voorgoed deze keer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234