Donderdag 22/04/2021

Imposante expositie Vlaamse wandtapijten uit Spaans bezit in Sint-Pietersabdij

undefined

Tweehonderd meter tapijt in Gent

Het gebeurt zelden of nooit dat zoveel wandtapijten van zo'n kwaliteit samengebracht worden in één tentoonstelling. Vandaag opent in Gent de tentoonstelling Vlaamse wandtapijten voor de Bourgondische hertogen, keizer Karel V en koning Filips II. Een mondvol voor een grote, indrukwekkende tentoonstelling, waaraan het Spaanse Patrimonio Nacional vijftien werken uitleent.

door Eric Rinckhout

GENT l Een wandtapijt was bijzonder duur en een symbool voor macht, prestige en rijkdom. In de renaissance en de barok konden alleen de allerrijksten zich een wandtapijt veroorloven.

Een wever kon zo'n zeventig centimeter tapijt per maand afwerken. Een wandtapijt van vijf meter breed betekende twee jaar werk voor drie wevers. En dan hebben we het nog niet gehad over de voorbereidende schetsen, vaak van gerenommeerde schilders als Pieter Coecke van Aelst, Bernard Van Orley en Giulio Romano, de cartoons (de werktekeningen met de kleurzetting) en, niet in de laatste plaats, de grote hoeveelheden zijde en precieuze zilver- en gouddraad die in de wandtapijten werden gebruikt.

Kortom: een wandtapijt was een duur en kostbaar goed. In boedelbeschrijvingen stond het, na de juwelen, vermeld als duurste kunstobject, en liet dus schilderijen en beeldhouwwerken ver achter zich.

Vorstenhoven, van de Bourgondiërs tot Filips II, lieten 'tapisserieën' maken om gasten en burgers mee te imponeren. Bij belangrijke ceremonies zoals huwelijken en diplomatieke ontvangsten werden ze bovengehaald. Maar de tapijten waren ook meer dan alleen maar monumentale wandversiering. Ze beschermden tegen koude en tocht en waren bovendien redelijk gemakkelijk transporteerbaar, wat voor de toenmalige rondreizende vorstenhoven goed van pas kwam.

Wortels in Vlaanderen

De wortels van het wandtapijt liggen in Vlaanderen. De industrie, met centra in Brussel, Doornik en Mechelen, is eeuwenlang wereldvermaard geweest. De Bourgondische hertogen Filips de Stoute, Filips de Goede en Karel de Stoute, en de Habsburgse vorsten Karel V en Filips II bestelden in Vlaanderen hun reeksen wandtapijten. Alle collecties kwamen aan het eind van de 16de eeuw in handen van Filips II van Spanje, wiens verzameling bij zijn dood 701 stuks bevatte. Daarvan zijn er nog altijd 183 bewaard in de Spaanse koninklijke verzameling.

De Gentse Sint-Pietersabdij heeft dan ook samengewerkt met de Spaanse curator Fernando Checa, kunsthistoricus en voormalig directeur van het Prado in Madrid, en met de Spaans-Belgische stichting Carlos de Amberes, waardoor vele deuren zijn opengegaan. Nogal wat tapijten komen uit Madrid en Wenen, en zijn normaal niet voor het publiek te zien.

Ideale locatie

De Sint-Pietersabdij is met haar grote, historische ruimten een ideale locatie voor de werken, die vaak meerdere vierkante meters beslaan. In totaal is meer dan 200 strekkende meter wandtapijt te zien in Gent.

De expositie volgt een chronologisch parcours - van Filips de Stoute tot en met Filips II - en bevat een handvol absolute topwerken. De onderwerpen van de wandtapijten zijn zeer divers: bijbelse thema's, zoals de doop van Christus en de annunciatie, wisselen af met ontdekkingsreizen, moralistische uitbeeldingen ('De deugd van de eerbaarheid'), heraldische voorstellingen met wapenschilden en emblemen, veldslagen en antieke mythen.

Een topwerk is De verovering van Tunis, twee bij elkaar passende wandtapijten uit 1554, die moesten dienen als keizerlijke propaganda voor de veldtochten van Karel V, die zichzelf graag zag als een nieuwe versie van de Romeinse veldheer Scipio Africanus. Nog een andere veldslag, De slag bij Zama, is een prachtstuk met een aantal olifanten in de glansrol.

Ook de overvloedig uitgewerkte boorden vallen bij sommige wandtapijten op: een glinsterende weelde van bloemen en vruchten met een pauw die de hoogmoed verbeeldt.

In de laatste ruimte worden de schitterende tekeningen getoond die aan de basis liggen van de wandtapijten. Die zijn zelf in prima staat. De ingenieuze verlichting laat hun goud en zilver glanzen en maakt elk detail zichtbaar. Ook voor wie niet meteen van wandtapijten houdt, biedt deze expositie voldoende stof voor bewondering.

Vlaamse wandtapijten voor de Bourgondische hertogen, keizer Karel V en koning Filips II tot 29 maart in Kunsthal Sint-Pietersabdij, Sint-Pietersplein 9, Gent. Di-zo 10-18 uur. Toegang 8 euro, met reducties. Inl. 09/243.97.30 en www.gent.be/spa.

n De slag bij Zama, een wandtapijt uit 1544 dat de overwinning toont van Scipio Africanus, een Romeins veldheer aan wie Karel V zich spiegelde. Het lijkt op een actiefilm met woedende olifanten.

De tentoonstelling bevat een handvol absolute topwerken, waarvan vele normaal niet voor het publiek te zien zijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234