Dinsdag 15/06/2021

'Impiedzjment'-debat zal Jeltsin nauwelijks doen wankelen

In het parlement in Moskou neemt de spanning met het uur toe, nu daar vandaag het driedaagse impeachment-debat tegen de Russische president Boris Jeltsin begint. De aantijgingen liegen er niet om: de president wordt onder meer beschuldigd van 'genocide' op zijn eigen volk.

Moskou.

Van onze medewerkster

De bewaking van het parlementsgebouw, schuin tegenover het Kremlin, is al versterkt, want niemand is de gewapende confrontatie van 1993 vergeten. Toen stuurde Jeltsin tanks af op de rebellerende volksvertegenwoordiging en vielen er tientallen doden. Nu is de Doema opnieuw op haar hoede. "Misschien moeten we zelfs het regeringsgebouw barricaderen," riep communistenleider Zjoeganov. Het is vrijwel uitgesloten dat Jeltsin werkelijk wordt afgezet, maar zijn toorn kan grillig uitpakken.

De Russische media voorspellen een dramatisch conflict. Niet Jeltsins hoofd zal rollen, zo wil het hardnekkigste gerucht, maar dat van zijn premier, Primakov. "Vandaag voldoet hij, morgen zien we verder," zo liet Jeltsin zich eerder cryptisch uit. De president mag dan moeite hebben de drie treden naar de vlam voor de Onbekende Soldaat te beklimmen, hij geniet volgens de grondwet bijna absolute macht. Radio Echo Moskvi voorspelt dat de premier vóór donderdag wordt vervangen door de minister van Spoorwegen.

Ondanks de vrees voor Jeltsins woede heeft het parlement de impeachment toch deze week op de agenda gezet. Voor de oppositie van communisten en nationalisten is de afzettingsprocedure een uniek propagandamiddel. Zo onpopulair is het staatshoofd dat wie zich in dit verkiezingsjaar profileert als anti-Jeltsin tegelijk zijn eigen populariteit vergroot. Het Amerikaanse voorbeeld (de Russen zijn fans van Monica Lewinsky) gaf de Doema-leden de moed om hun eigen impiedzjment te starten.

Een parlementaire commissie heeft een jaar gewerkt aan de artikelen op grond waarvan het staatshoofd kan worden afgezet. Behalve genocide op het Russische volk (door verarming neemt het aantal Russen al jaren af), zijn het: de 'vernietiging' van het leger, het uitroepen van de oorlog tegen Tsjetsjenië, de aanval op het parlement in 1993 en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Het is bijna onmogelijk de president uit het Kremlin te stoten. Behalve driehonderd van de vierhonderdvijftig stemmen in de Doema is ook een tweederde meerderheid in de senaat nodig. En dat lijkt onhaalbaar. De invloedrijke Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov noemde de impeachment al "een middel van de communisten om de democratie onderuit te halen". De senatoren met presidentiële ambities, zoals Loezjkov en ex-generaal Aleksander Lebed, zijn nog niet klaar voor de verkiezingen. Daar komt nog bij dat de twee hooggerechtshoven die uiteindelijk de procedure moeten beoordelen, beide door Jeltsin persoonlijk zijn aangesteld. Ongevraagd kondigde rechter Nikolaj Vitroek van het Constitutionele Hof al aan dat het enige artikel dat kans maakt op voldoende stemmen in de Doema, het uitroepen van de oorlog tegen Tsjetsjenië, juridisch ongeldig is.

Ondanks de garanties dat Jeltsin op zijn post zal blijven is ook het Kremlin op alles voorbereid. De presidentiële adviseur Oleg Sysoejev dreigt met "buitengewone maatregelen". Scherpe taal, die, gecombineerd met de recente promotie van politieminister Sergej Stepasjin, volgens de kranten kan duiden op de afkondiging van de noodtoestand of de ontbinding van het parlement. Inlichtingenchef Vladimir Poetin waarschuwde dat de aanklachten tegen de president "significante juridische fouten" bevatten. Ook herinnerde het ministerie van Justitie er fijntjes aan dat er nog een zaak tegen de Communistische Partij loopt, om te zien of die verboden kan worden.

Toch vermoeden de meeste Kremlin-watchers dat de presidentiële wraak veeleer zijn premier zal treffen. De populariteit van eerste minister Jevgeni Primakov is Jeltsin al langer een doorn in het oog. Naar zijn smaak schurkt de regeringsleider te dicht aan tegen de communisten in de Doema. Zijn eventuele ontslag kan een abrupt einde maken aan de stabiliteit van de afgelopen maanden. Ook communistenleider Zjoeganov vreest dit scenario en bluft: "Als Jeltsin Primakov ontslaat, dan is dat zijn laatste actie."

Suzanna Jansen

Russische president beschuldigd van genocide en vernietiging van het leger

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234