Maandag 16/09/2019

Ikea

Ikea-oprichter Ingvar Kamprad (1926-2018): topondernemer en agressieve belastingontwijker

Ikea-oprichter Ingvar Kamprad. Beeld EPA

Ikea-oprichter Ingvar Kamprad is zaterdag op 91-jarige leeftijd overleden in zijn woonhuis in de regio Småland in het zuiden van Zweden. Hij bouwde een miljardenimperium van meubelzaken, dat vriendelijk ogend design in zelfbouwpaketten naar de massa bracht. Hij blijft ook in de herinnering als agressieve belastingontwijker.

Bij de bekendmaking van zijn overlijden noemt Ikea Kamprad 'een van de grootste ondernemers van de twintigste eeuw.

Kamprad begon op 17-jarige leeftijd met Ikea en stond bekend om zijn zuinigheid. Hij vertrok in de jaren zeventig uit Zweden naar Zwitserland, op de vlucht voor de hoge belastingen in zijn thuisland. Nadat zijn vrouw Margaretha was overleden, keerde hij in 2013 terug naar Zweden.

Beeld AFP

Fiscale allergie

Vorig jaar begon de Europese Commissie een onderzoek naar de fiscale structuur van de onderneming, waarvan de eigendom is ondergebracht in stichtingen, fondsen en ander rechtsstructuren. Die zijn gevestigd in belastingparadijzen als Luxemburg, de Maagdeneilanden en in Nederland.

De Europese Commissie verdenkt de Nederlandse fiscus van steun aan Ikea in de vorm van twee speciale afspraken (zogeheten rulings). Volgens een schatting boekt Kamprad door zijn fiscale allergie een jaarlijks voordeel van 800 miljoen euro per jaar. Toch schat Bloomberg het vermogen van Kamprad op bijna 50 miljard euro. Zijn circa 400 meubelzaken wereldwijd maken gezamenlijk zo'n 35 miljard euro omzet.

'Jeugdzonde'

Kamprad kwam ook negatief in het nieuws vanwege zijn nazi-symphatieën in en na de oorlog. In de jaren negentig onthulde een Zweedse krant dat Kamprad in de jaren veertig en vijftig lid was geweest van de fascistische organisatie Nysvenska. 

In 2011 vond een onderzoeksjournalist een persoonsrapport op van de Zweedse inlichtingendienst uit 1943, waarin staat dat de toen 17-jarige Kamprad zeer actief nieuwe leden wierf voor de fascistische organisatie Nieuwe Zweden en de nazistische Lindholmsbeweging/SSS. Kamprad deed zijn actviteiten af als een 'jeugdzonde' en 'de grootste fout uit zijn leven'.  

Vrekkige alcoholicus

Kamprads erfenis wordt in de Zweedse pers op zo'n 58 miljard euro geschat, maar dat maakte de man niet minder gierig. Hij gaf ooit toe zijn kleren tweedehands te kopen op rommelmarkten "om het goede voorbeeld te geven". Hij reed rond in een Volvo uit 1993 en verkoos het openbaar vervoer boven duurdere taxi's. 

Hij ging graag goedkoop eten, onder meer in zijn eigen Ikea-restaurants, en kocht zijn kerstgeschenken tijdens de solden NA Kerstmis. Kamprad vloog ook het liefst met lowbudgetmaatschappijen. Zijn eigen meubels kwamen uit... Ikea. Hij zette ze zelf in elkaar. En een kappersbeurt van 22 euro bij onze noorderburen vond hij in 2008 "boven zijn budget".  Hij zat ook stevig aan de drank. Daar maakte hij geen geheim van.

Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234