Vrijdag 15/11/2019

Ikea en co. niet vrijuit bij transportfraude

De tientallen transportfirma's waarnaar een onderzoek voor sociale dumping loopt, werken voor grote bedrijven als Ikea, Delhaize en Danone. Hoe aansprakelijk zijn zij bij illegale praktijken van hun transporteurs?

"Sociale dumping? Het is oneerlijk om in deze zaak daarover te spreken. Wij hebben contracten met transporteurs. Het zijn zij die bepalen met wie ze werken."

Bij Ikea voelen ze zich niet aangesproken nu een van hun transporteurs, Gilbert De Clercq uit Sint-Niklaas, opnieuw in verband wordt gebracht met sociale dumping. De Clercq zou werken met goedkope vrachtwagenchauffeurs uit Slowakije. Die zouden tegen goedkope lonen en beperkte arbeidsbescherming ritten doen tussen het Ikea-distributiecentrum Genk en winkels in de Benelux.

Gedragscode

Illegale praktijken die de socialistische transportvakbond BTB en haar Nederlandse evenknie FNV eind vorig jaar al eens aan de kaak stelden. Toch zag Ikea zich niet genoodzaakt om de samenwerking met De Clercq stop te zetten. Beide firma's werken nog steeds samen en zijn formeel: hier gebeurt niets verkeerds.

Zo schermt Ikea met de gedragscode die het bedrijf afsluit met dochterondernemingen. Die code is het argument dat alles conform de regels verloopt. "Elke twee jaar voeren we een audit uit bij een firma. Dat gebeurt zowel aangekondigd als onaangekondigd. We gaan door hun papieren en doen interviews met chauffeurs", zegt internationaal woordvoerder Josefin Thorell. Nadat De Clercq in december in opspraak was gekomen, ging de Zweedse meubelgigant op inspectie bij de transporteur, meent Thorell. Net als voordien, werd ook toen niks verkeerds vastgesteld, klinkt het.

Naast de gedragscode lijkt Ikea zich handig te hebben ingedekt via de bedrijfsstructuur. Hoewel het distributiecentrum in ons land ligt, valt de verantwoordelijkheid niet onder Ikea Belgium maar onder Ikea supply AG, een dochter van de Ikea Group met zetel in Zwitserland.

Ikea is overigens niet het enige grote bedrijf dat via een transportfirma in verband wordt gebracht met sociale dumping. Meer zelfs, bij de Sociale Inspectie liggen intussen al 85 dossiers rond sociale dumping op tafel. Daartussen zitten tientallen transportbedrijven die actief zijn in België. Het klantenbestand van enkele van de firma's op de lijst oogt alvast niet min. Zo rijdt Van Dievel Transport voor onder meer Delhaize en Decathlon, is transporteur 2xl actief voor Danone en Tesco, en vervoert Van De Poel Transport ladingen van Casa en Blokker.

De meest voorkomende overtredingen in de transportsector hebben te maken met het niet respecteren van minimumlonen in de sector (11,5 euro per uur bruto), het niet respecteren van de werk- en rij-uren en het niet betalen van sociale bijdragen. Volgens Tom Peeters van de socialistische transportvakbond worden Oost-Europese chauffeurs onder druk gezet om de regels en wetgeving op vlak van rij- en rusttijden niet te respecteren.

Achterstallig loon

Vraag is evenwel of zij aansprakelijk zijn voor de daden van hun dochterondernemingen. De Sociale Inspectie meent alvast van wel.

"Ikea kan aansprakelijk gesteld worden als er overtredingen zijn op loonwetgeving of op het niet betalen van sociale bijdragen", stelt Gerrit Van de Mosselaer. "Het gaat om getrapte verantwoordelijkheid: in eerste instantie wordt er gekeken naar de werkgever zelf, Gilbert De Clercq dus. Er is een hoofdelijke aansprakelijkheid voor lonen: wanneer een onderaannemer geen of te lage lonen uitbetaalt, wordt de opdrachtgever of de aannemer van de werken hiervoor aansprakelijk gesteld. Zowel de betrokken werknemers als de sociale inspectiediensten kunnen zich wenden tot de opdrachtgever van de werken om deze loontekorten aan te vechten."

Blijkt uit het onderzoek naar de verdachte transporteurs dat zij zich daadwerkelijk bezondigen aan sociale dumping, is het dus lang niet zeker dat Ikea of Delhaize of welke firma dan ook vrijuit gaan.

Al blijft Van de Mosselaer voorzichtig: "Dat is de theorie, of het in de praktijk zover zal komen, moet nog blijken. Wanneer er overtredingen vastgesteld worden, zijn er twee mogelijkheden. Ofwel komt er een regularisatie, waarbij het bedrijf achterstallige lonen en/of sociale bijdragen betaalt. Ofwel stellen we een proces-verbaal op en komt er een strafrechtelijke zaak. Als het zover komt, komt ook Ikea in beeld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234