Zaterdag 04/07/2020

'Ik zou liever helemaal niets doen'

Vorig weekend besloot de jury van de Internationale Filmfestspiele Berlin van haar Zilveren Beer voor de beste actrice een ensembleprijs te maken voor Nicole Kidman, Julianne Moore en Meryl Streep. Zij werden bekroond voor hun vertolkingen in The Hours, de sublieme adaptatie door de Britse regisseur Stephen Daldry van het gelijknamige, Pulitzer Prize-winnende boek van Michael Cunningham. Met negen nominaties is The Hours ook een van de topfavorieten voor de Oscar-race. Dat is allemaal heel terecht.

Berlijn

Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

Het verhaal van The Hours draait om drie vrouwen, die ogenschijnlijk niets met elkaar gemeen hebben, want ze leven op verschillende plaatsen tijdens verschillende periodes. Het enige dat hen in eerste instantie lijkt te verbinden is de roman Mrs. Dalloway van Virginia Woolf. De drie levensverhalen worden door elkaar verteld. Er is het deel met Virginia Woolf (rol van Nicole Kidman), die in de vroege jaren twintig in de buurt van Londen haar boek Mrs. Dalloway schrijft; er is het deel met de zwangere huisvrouw Laura Brown (rol van Julianne Moore), die in het zonnige en van postoorlogoptimisme stralende Los Angeles van de vroege jaren vijftig diezelfde roman leest. Ten slotte is er Clarissa (rol van Meryl Streep), die in dit begin van de 21ste eeuw in New York een party wil geven voor haar doodzieke vriend, de dichter Richard (rol van Ed Harris) die net een belangrijke poëzieprijs heeft gekregen. Mrs. Dalloway was iemand die graag feestjes organiseerde en dus is dat de bijnaam die Richard aan Clarissa gegeven heeft.

Behalve het Mrs. Dalloway-motief hebben de drie vrouwen van The Hours natuurlijk nog veel meer gemeen, zoals hun moeizame pogingen om al die 'uren' die het leven ondraaglijk maken toch heelhuids door te komen, en ook hun zoektocht naar die 'uren' van geluk, waarvan ze zich vaak pas naderhand realiseren dat ze die beleefd hebben. The Hours is een prachtfilm over vrouwen die elk op hun manier lijden aan het leven.

De Engelse toneelregisseur Stephen Daldry debuteerde enkele jaren geleden met de hartverwarmende en lichtvoetige danskomedie Billy Elliot, die toen leuk omschreven werd als een soort "kruisbestuiving tussen Ken Loach en Fred Astaire". Hij maakte daarmee, net zoals zijn Britse collega Sam - American Beauty - Mendes, op trefzekere en overtuigende wijze de overstap van het theater naar het witte doek. Toen ik Daldry indertijd in Cannes, waar hij zijn film in de Quinzaine-selectie kwam presenteren, vroeg waarom hij die overstap gemaakt had, reageerde hij even snel als laconiek en niet zonder een zweem van arrogantie: "Omdat iemand het mij gevraagd heeft. En omdat ik er niets vanaf wist. Dus dat leek mij interessant. Waarom wil iemand de Mount Everest beklimmen? Omdat die berg er nu eenmaal is."

Bij onze tweede ontmoeting, dit keer op het Filmfestival van Berlijn, heeft Stephen Daldry nog altijd dezelfde, ietwat hooghartige uitstraling. Het succes van Billy Elliot toen, en nu nog meer van The Hours, lijkt zijn arrogantie weliswaar gemilderd te hebben, maar toch lijkt hij nog altijd de verpersoonlijking van iemand voor wie de uitdrukking 'he doesn't suffer fools lightly' op maat gesneden werd. Als geïnformeerd wordt of hij het werken met beroemde 'sterren' zoals Kidman, Moore en Streep niet als een bijkomende druk ervaren heeft, kijkt Daldry de vraagsteller bijna verwonderd en vooral neerbuigend aan en antwoordt dan met een soort retorische wedervraag: "Ik weet niet waarom je denkt dat zoiets het geval zou zijn? Ik weet echt niet wat ik daarop moet zeggen. De laatste keer dat ik nerveus ben geweest om met sterren te werken, was toen ik Sir John Gielgud geregisseerd heb op het toneel. Maar ik was toen amper 27 jaar. Nu ik de veertig voorbij ben, voel ik geen specifieke angst. Ik voel mij veeleer 'gezegend' omdat het zo'n fantastische actrices zijn en dat is altijd opwindend."

Maar in tegenstelling tot het interview ten tijde van Billy Elliot, toen er soms echt 'gesleurd' moest worden om zijn antwoorden toch iets uitvoeriger te maken, is Stephen Daldry (°1960) nu wel tot meer tekst en uitleg bereid. Bijvoorbeeld over zijn samenwerking met de bekende Britse toneelschrijver David Hare, die hier voor de uitstekende adaptatie van The Hours zorgde.

"David en ik zijn oude vrienden en collega's, want onze beide roots liggen in het theater. Onze samenwerking is eigenlijk begonnen toen ik David vroeg om naar Israël te gaan om een toneelstuk te schrijven over de periode toen dat land een Brits mandaatgebied was. Hij is toen teruggekeerd met Via Dolorosa, dat ik toen in het theater geregisseerd heb. In die periode was David al bezig met een eerste adaptatie van The Hours. Hij heeft mij dat scenario opgestuurd en dat beviel mij zo dat ik nog dezelfde dag het boek van Michael Cunningham gelezen heb. Dat was dus allemaal nog vóór Billy Elliot aan zijn carrière in de bioscoop begonnen was. Ik voelde, eerlijk gezegd, geen enkele druk, want ik had geen enkele verwachting dat die film een commercieel succes zou worden.

"Samen met David heb ik acht maanden aan het scenario kunnen werken voor de film in productie ging. Scott Rudin, de producer die mij gevraagd heeft om The Hours te verfilmen, kende ik ook al jaren uit het theater. De moeilijkheid of liever de uitdaging van de film was dat we altijd geweten hebben dat de drie vrouwen elkaar nooit zouden ontmoeten. Het was dus belangrijk dat we op voorhand goed en gedetailleerd wisten hoe we de 'architectuur' van de film wilden construeren vóór we met de eigenlijke opnames begonnen. Er was dus veel voorbereiding nodig en in dat opzicht is The Hours een film geworden die niet in de montagekamer gecreëerd werd, maar wel degelijk in de scenariofase. De reden waarom ik precies deze film wilde maken, was omdat ik in die tijd heel wat scenario's las en bij de lectuur ervan moest ik telkens aan andere, eerder gemaakte films denken. Het scenario van The Hours was het eerste waarvoor ik niet meteen een ander voorbeeld vond. Het leek me totaal uniek en over een zeer specifieke 'stem' te beschikken, zodat het niet zomaar in een welbepaald filmgenre kon worden gestopt. Dat vond ik zeer opwindend. Wat ook zo prachtig is aan het personage van Virginia Woolf is dat zij als het ware door en voor elke nieuwe generatie opnieuw wordt uitgevonden of althans herontdekt wordt. Wij wilden een 'hedendaagse' Virginia Woolf, iemand die zou aanvoelen alsof ze nu leeft. Nicole Kidman beschikt in dat verband over die verbijsterende mengeling van gevaar én kwetsbaarheid. Ik had haar ook aan het werk gezien in het toneelstuk The Blue Room van David Hare en ik zag toen ook dat zij niet zomaar een filmster, maar wel degelijk 'a transforming actress' is, iemand die kan doen alsof ze iemand anders is."

Voelt u zich als regisseur beter thuis in het theater dan op een filmset?

"Dat is zo verschillend dat er geen vergelijking of contrast mogelijk is. Ik kan evenmin zeggen waar mijn voorkeur naar uitgaat: ik hou van allebei. Ik vind regisseren sowieso erg moeilijk. Ik zou graag zeggen dat het mij makkelijk afgaat, maar ik vind het eerlijk gezegd ongelooflijk zwaar. Ik moet mij altijd laten bedotten of stevig laten aanporren om aan iets te beginnen. Veel liever zou ik helemaal niets doen, want het is allemaal zo moeilijk en het duurt allemaal zo lang."

De roman Mrs. Dalloway werd geschreven volgens het zogenaamde 'stream of consciousness'-procédé, dat zo typisch was voor Virginia Woolf. Het begint als het verhaal van één enkele dag in het leven van die vrouw, en deint uit tot een beschrijving van en reflectie over haar hele leven, waarbij steeds meer en andere personages opduiken. Was dit de specifieke 'stem' die u terugvond in het scenario van The Hours?

"Neen, deze film is gebaseerd op het boek The Hours en daarin had Michael Cunningham het over dat andere boek, namelijk Mrs. Dalloway. Het grote voordeel was dat we uit twee romans en dus uit twee soorten materiaal konden putten voor het scenario. Het boek van Virginia Woolf fungeerde als bronmateriaal, maar dan toch in eerste instantie voor Cunningham. Wij zijn ook wel teruggegaan naar Mrs. Dalloway, omdat er altijd zaken zijn die je daaruit kunt gebruiken, maar in essentie hebben we een film gemaakt die gebaseerd is op The Hours. Wat die stream of consciousness of innerlijke monoloog betreft, is het zo dat ik bijzonder tevreden ben over de samenwerking met componist Philip Glass. Zijn muziek heeft niet alleen voor een connectie tussen de drie verhalen gezorgd, maar hij heeft als het ware nog een ander personage toegevoegd aan de film. Ik heb verschillende soorten muziek uitgeprobeerd, maar met traditionele filmmuziek lukte het niet. Het versmalde eerder de emotionele ervaring in plaats van ze uit te diepen. Of het zorgde op de verkeerde manier voor sentimentaliteit. Philip Glass heeft voor een muzikale stream of consciousness gezorgd die door de film stroomt, terwijl er tegelijk soms een kloof blijft tussen beeld en muziek."

Vervolg op pagina 22

'Het scenario van 'The Hours' was het eerste waarbij ik niet meteen aan een andere film moest denken. Het leek me totaal uniek''Wat zo prachtig is aan Virginia Woolf is dat zij als het ware door en voor elke nieuwe generatie opnieuw wordt uitgevonden. Of althans herontdekt wordt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234