Zaterdag 15/08/2020

Reportage

"Ik zie eruit als een halve Piet"

Niet zwart, niet wit, maar wel twee roetpieten tijdens de intocht van Sinterklaas in AmsterdamBeeld ANP

Als een van de nieuwe Roetpieten loopt verslaggeefster Maud Effting zondag mee met de intocht in Amsterdam. De meeste kinderen kijken verguld als ze eraan komt. Roetpiet is gewoon Piet. Maar dan ontmoet ze haar zoontje.

'Jij wordt Roetpiet', zegt een vrouw tegen me. Het is zondagochtend, kwart over zes in Amsterdam en ik zit in de rij voor de schmink, samen met 415 pieten. Allemaal wit. Nog wel. Ter plekke horen we het oordeel: wie wordt zwart, wie wordt de Piet met roetvegen. Bij onze sollicitatie moesten we aankruisen of we eventueel als alternatieve Piet de intocht wilden lopen.

Ja, kruiste ik aan. Meer dan de helft van de Pieten deed dat. Vandaag wordt slechts een kwart Roetpiet.

Daar zit ik dan. De lippenstift is minder rood dan vorig jaar. 'Ik vind het helemaal niks', zegt de mevrouw van de schmink. 'Ik hou meer van vol zwart. Veel mooier.'

Beeld Klaas Jan van der Weij/VK

Binnen een paar minuten is ze klaar. Op mijn iPhone bekijk ik het resultaat. Ik zie eruit als iemand met een mislukte foundation. Een Piet die half af is. Maar met een beetje fantasie is er misschien wel iemand van te maken die te kort door de schoorsteen is gegaan.

'Je bent nog niet de ergste hoor', zegt een collega-Piet. 'Ik zag net iemand die op een dalmatiër leek.'

Even denk ik aan mijn grootste zorg van vandaag: mijn zoontje van zeven. Zal hij het zien?

Al een paar weken verkeert hij in de schemerzone. 'Hoe oud is Sinterklaas eigenlijk, mama? Kun je wel zo oud worden?', vroeg hij vorige week. Hij eindigde met de conclusie: 'Misschien is Jezus wel Sinterklaas.'

Sinds die tijd is het stil. Alleen de Roetpieten bij het Sinterklaasjournaal zorgden voor enige verwarring. 'Die Pieten zijn niet echt', vond hij.

Pepernoten

Al jaren staat hij vol overgave langs de intocht. Vorig jaar heb ik als Piet nog vrolijk met hem gepraat, pepernoten in zijn handen geduwd.

Geen enkele herkenning.

Maar dit jaar? Met deze schmink?

Het is tien uur in de ochtend en de Pieten vertrekken bijna. Voor het zover is, spreekt Sint hen binnen nog een keer toe.

'Hoe de Pieten eruitzien kan me geen BAL schelen!', roept hij recalcitrant. 'Laten we er een geweldige intocht van maken.'

Luid gejoel.

Daar gaan we, op de boot. De reacties langs de kant zijn hartverwarmend. Mensen lachen, schreeuwen, varen elkaar bijna ondersteboven om in de buurt te komen van de stoomboot.

Beeld Klaas Jan van der Weij/VK

Welgemeende middelvinger

'Sinterkláááááás', roepen volwassen vaders, harder dan hun zoontjes.

Langs de kant steekt iemand een welgemeende middelvinger op.

Verder valt er nauwelijks een onvertogen woord. 'Wat zie jij er mooi uit zeg', zegt een lachende moeder.'Jij bent een nieuwe Piet hè?', vraagt een jongetje even later.

'Ja', zeg ik.

'Weet je hoe ik dat weet?', zegt hij. 'Omdat jij minder zwart bent in je gezicht.''Jij hebt gewoon minder schmink', roept zijn buurmeisje wijs. De meeste andere kinderen lijken het nauwelijks te zien en kijken verguld als ik eraan kom. Roetpiet is gewoon Piet.

De Amsterdamse Roetpiet is in vijf weken tijd ontstaan. Bijna vijftien varianten werden geprobeerd. Het was wel even wennen. Bij een van de eerste sessies keek een Piet met grote ogen in de spiegel, waar het zwart was veranderd in bleekbruin. 'Dit kan toch niet', zei hij, bijna in tranen.

De introductie van de Roetpiet leidde zelfs tot het aftreden van de twee hoofdpieten. Beiden vonden dat het sleutelen aan Piet niets zou oplossen in de discussie. Terwijl het bestuur aan burgemeester Eberhard van der Laan had beloofd dat er iets zou veranderen.

De een, hoofdpiet Bram, trok zich afgelopen zomer terug. Hij kon hij het niet meer aan: het geruzie in de media, de negativiteit. De ander, hoofdpiet Frans, hield het iets langer vol. Hij had van kinds af aan één droom gehad: hoofdpiet worden. Vijf weken geleden gaf ook hij het op.

Pietenverdriet

Het was regelrecht Pietenverdriet: beiden waren al 23 jaar lang Piet. Mannen die er alles aan deden om van Sinterklaas een zo mooi mogelijk sprookje te maken. Zo verzonnen ze dat iedereen die Piet wilde worden een handgeschreven sollicitatiebrief moest sturen.

Hun vertrek zorgde voor een crisis in het Pietengilde van Amsterdam. 'Er was onrust', zegt de nieuwe hoofdpiet Bob. 'Mensen in de leiding waren in de war. Iedereen was bezig met de vraag: waar sta ik?' Hoofdpiet Bob belde, riep iedereen bij elkaar in het café en organiseerde de proefsessies. 'De afgelopen vijf weken heb ik bijna niets anders gedaan dan praten. Iedereen mocht alles zeggen. De discussie moest open. Ik ben vijf kilo afgevallen. 'De meningen waren verdeeld. Sommigen wilden veel verder vooruit, anderen wilden alles zo houden. Ik wist dat we niet te wilde bewegingen moesten maken om iedereen mee te krijgen. Maar ik vond ook dat veel mensen waren vergeten waar het eigenlijk om ging: de kinderen, het feest.'

Daar is Piet Carli op skates, een van de opvallendste Pieten van de intocht. Haar donkerblonde haren wapperen langs haar gezicht met zwarte vegen. Ze heeft als een van de weinigen geen zwart kroeshaar.

Als skater werd ze gevraagd om mee te doen met de intocht. 'Ik ben onwijs tegen Zwarte Piet', zegt ze. 'Toen ik vanmorgen al die Pieten zag, had ik eigenlijk geen zin meer. Maar toen dacht ik: ik doe gewoon geen pruik op. Ik dacht eigenlijk dat ik te horen zou krijgen dat ik er toch een op moest. Maar iedereen vond het prima dat ik zelf initiatief had genomen.'

Nu skate ze vrolijk door de straten van Amsterdam, met alleen een Pietenmutsje en een Pietenpak.'Jij bent een nep-piet', zei een kindje tegen haar.

'Maar de meeste kinderen dachten gewoon dat ik het nog aan het leren was', vertelt Carli. 'Ze noemen me de meisjes-Piet. En een kind zei: jij bent een echt mens, en die andere Pieten niet.' Veel ouders steken hun duimen op als ze haar zien, vertelt ze. 'Een moeder zei: zo simpel kan het dus zijn.'

Mama

Dan staat mijn zoontje ineens langs de kant, met zijn broer en zijn vader.

Even kijkt hij me recht in de ogen. 'Dat lijkt mama wel', zegt hij.

Daarna is hij een minuut stil.

'Die Piet leek heel erg op mama', zegt hij weer.

Dan krijgt hij een berg pepernoten in zijn handen gedrukt. De twijfel is alweer weg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234