Vrijdag 05/06/2020

'Ik zei nooit dat het makkelijk zou zijn'

Ze heeft nooit gezegd dat het makkelijk zou zijn, het opnemen van zoveel vluchtelingen. Daaraan herinnerde Angela Merkel een zaal vol media. 'Wir schaffen das.' Dat vergt lef na een week met drie dodelijke aanslagen, waarvan twee gepleegd door vluchtelingen.

In de oren van veel Duitse media klonk het in deze context als regelrechte provocatie. Waarschijnlijk bedoelde de Duitse bondskanselier het niet eens zo. Ze bedoelde het zoals Merkel meestal dingen bedoelt - bezonnen, zakelijk, analytisch. Uit haar woorden sprak de teneur van tanden op elkaar, laat je niet van de wijs brengen. Duitsland kan volgens haar de "historische opgave", het opnemen van 1,3 miljoen vluchtelingen, nog steeds volbrengen.

Ze noemde het probleem wel bij de naam. Ze sprak van "islamistische terreur" en van de "bedreiging die daarvan uitgaat". Haar minister van Binnenlandse Zaken, Thomas de Maizière, had daar steeds omheen gedraaid.

De kanselier verzekerde dat haar regering, de politie en de veiligheidsdiensten alles doen om eventuele helpers en handlangers van de daders op te sporen en te bestraffen. Ze zei, desgevraagd, dat "Duitsland in oorlog is met het terrorisme". Daar voegde ze aan toe: "Met het terrorisme, niet met de islam."

Bergwandeling

Wat maatregelen betreft, bleef Merkel vaag. Ze kwam weliswaar met een negenpuntenplan voor de binnenlandse veiligheid, maar die waren weinig uitgewerkt en de meeste waren ook niet nieuw: oefeningen van leger en politie samen die al waren gepland, betere Europese wapenwetten, meer samenwerking met buitenlandse veiligheidsdiensten.

Opvallend was de aankondiging van een nieuwe nationale instantie voor 'informatietechniek en ontcijfering van internetcommunicatie' en van een 'waarschuwingssysteem voor radicalisering.' Maar op het wanneer en hoe van die instanties ging ze nauwelijks in.

"Ik heb nooit gezegd dat het gemakkelijk zou worden" - alsof het een flinke bergwandeling betrof, die normaal gesproken op Merkels programma staan in de zomervakantie. Empathieloos, concludeerden veel media.

Duitsland verwachtte dat de vrouw die Duitsland al elf jaar regeert voor het eerst zou wankelen, onder het gewicht van de doden. Velen hadden zelfs een schuldbekentenis verwacht. Ook Merkel beseft dat de aanslagen in de publieke opinie als het directe gevolg van haar Willkommenskultur worden beschouwd.

Maar ze voelt zich niet schuldig, zei Merkel, en ze herinnerde aan de mensonterende situatie vorige zomer op de Griekse eilanden en aan de Hongaarse grens. "Het niet nemen van onze humanitaire verantwoordelijkheid zou nog veel ergere gevolgen hebben gehad." Ook op de vraag of ze zich verantwoordelijk voelde voor de opkomst van de rechtsnationalistische AfD reageerde ze afwijzend: "We doen ons best om deze kiezers weer terug te halen naar de CDU" (haar christendemocraten, VK).

"Hebt u de gevolgen van uw eigen politiek onderschat?", vroeg iemand in een ultieme poging de kanselier van haar stuk te brengen. "Nee, ik geloof niet dat ik de gevolgen van mijn politiek heb onderschat", zei Merkel. Waarmee ze insinueerde dat ze weet dat waar gehakt wordt spaanders vallen.

Toch was er één een moment waarop Merkel zich emotioneel toonde, en dat was het moment waarop ze over de daders sprak. "Dat twee mannen die verantwoordelijk zijn voor de aanslagen in Würzburg en Ansbach vluchtelingen zijn, maakt het land dat hen heeft opgevangen belachelijk, maakt de vrijwilligers belachelijk die vluchtelingen hebben geholpen, en maakt ook andere vluchtelingen belachelijk die daadwerkelijk beschutting bij ons zochten tegen geweld en oorlog."

Alsof het haar het meest van alles raakte dat terroristen zich niet aan haar spelregels hielden.

Vierde termijn

Een toezegging kregen de Duitsers wel. Merkel beloofde dat "2015 zich niet op deze manier zal herhalen", waarmee ze bedoelde dat Duitsland niet binnenkort nog een keer zoveel vluchtelingen zal opnemen. Maar, zei ze: "Ik kan en wil niet beloven dat we in de toekomst nooit meer vluchtelingen opnemen."

Hoe die Duitse toekomst eruitziet, hangt sterk af van de nog onbeantwoorde vraag of Merkel zich kandidaat zal stellen voor een vierde termijn als kanselier. Want één ding is na gisteren in elk geval duidelijk: zolang Merkel aan de macht blijft, zal ze niet van haar koers afwijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234