Vrijdag 03/07/2020

'Ik word steeds beter in mezelf uitkleden'

De stem van Valerie June klinkt alsof ze een eeuw geleden zong tijdens de katoenpluk. Een piepjong gezicht onder dikke dreads verraadt het tegendeel. 'Nostalgie is nooit mijn doel geweest, ontroering wél', legt deze southern belle uit.

'Organic moonshine roots music." Zo benoemt Valerie June haar eigen sound: een mengeling van bluegrass, folk, blues, soul en gospel. Met illegaal gestookte sterkedrank heeft die 'moonshine' niets te zien, verzekert de zwarte zangeres - hoewel ze geboren en getogen is in Tennessee, waar clandestiene stokerijen nog steeds schering en inslag zijn. "Ik bedacht de naam voor dat genre tijdens een prachtige zomernacht: de magie die uitging van de maan, schijnend over de katoenvelden van Mississippi, ontroerde me tot tranen. Het uitzicht was mysterieus, melancholisch en machtig. Dat gevoel moest mijn muziek ook uitstralen."

Europa lijkt intussen wel oren te hebben naar de machtige melancholie van Valerie June, maar in haar thuisland wordt de 31-jarige zangeres nog steeds op onbegrip onthaald. "Ik zing namelijk ook country, en niet iedereen lijkt dat te snappen in de States. Mensen bekijken me vreemd omdat ik banjo speel tijdens concerten, 'want zwarten horen dat nu eenmaal niet te doen'. Wat een afschuwelijke, bedroevende en bekrompen gedachte. Waarom zou ik me trouwens moeten verantwoorden voor mijn lil baby banjo?

Als je de carrières van Joni Mitchell en Van Morrison overloopt, merk je dat zij zich nooit lieten knevelen door één stijl of instrument. De beste muziek doorbreekt alle barrières, zwemt een beetje tegen de stroom in. Ik leef graag met het idee dat mijn volgende plaat vol ziedende punkrock kan staan, als ik daar zin in zou krijgen."

Punkrock is evenwel niet aan de orde op Pushin' Against a Stone. De sound van the deep South uit het verre verleden dan weer nadrukkelijk wel. Met de hulp van Dan Auerbach van The Black Keys in de studio, en toetsenist Booker T als gast in het prachtige 'Somebody to Love', tilde June haar rootsmuziek naar een internationaal niveau.

Het verhaal van Valerie June blijkt trouwens al even opmerkelijk als die muziek. De zangeres groeide op in Humboldt, Tennessee: een gehucht waar ze op haar veertiende met lede ogen moest toekijken hoe een brand het ouderlijke huis in de as legde. "Dat was de eerste keer dat ik ondervond hoe hard het lot zijn klauwen in je leven kan zetten", vertelt June. "Maar ik leerde tezelfdertijd dat niets zonder reden gebeurt. Van dag op dag waren we straatarm. Maar de plaatselijke kerk ving ons op, en daar nam mijn jonge leven een nieuwe wending. Ik woonde er de erediensten bij, hoorde mensen zingen, en plots - waar beter dan in een kerk? - galmde het in mijn hoofd: Dit. Is. Mijn. Roeping."

Stinkende artiesten

Daarop sloot June zich aan bij een kerkkoor. Zij het met weinig bijval. "Er werd me heel cru op het hart gedrukt dat ik eigenlijk niet kon zingen. Die woorden hakten er behoorlijk in. Ik zong namelijk vanuit mijn gevoel. De mooiste stemmen die ik kende, hadden net zo'n laagje roest of gruis. Ik begreep niet dat iemand eerder geraakt kon worden door een gestileerde stem van dertien in een dozijn. Gelukkig was ik ook heel erg koppig (lacht). Op Pushin' Against a Stone winnen roest en gruis."

Meer dan in een koor vond ze heil in naslagwerken. June verdiepte zich in de boeken van Alan Lomax, of de verhalen over vrouwelijke iconen van de rootsmuziek. Maybelle Carter. Elizabeth Cotten. Memphis Minnie. Etta Baker. "Sommige vrouwen hebben meer songs in hun leven geschreven dan mannen, maar erkenning hebben ze daar zelden voor gekregen", vertelt ze schamper, terwijl een bits trekje om haar mond speelt. "Dat seksisme is nooit echt uit de wereld geholpen."

Ook June beweert dat ze moest knokken om aan de bak te komen als artiest. In 'Workin' Woman Blues' rekent ze af met die periode, waarin ze elk rottig werkje aannam om de rekeningen te betalen. "Noem me één job, en ik heb die wellicht ooit uitgeoefend", lacht de southern belle. "I've paid my dues. Ik maakte vegetarische maaltijden voor een familie, werkte als verkoopster in een kruidenwinkeltje, was huishoudster, persoonlijke assistente. Een tijd lang liet ik zelfs de honden voor rijke gezinnen uit. Ik deed alles om mijn kunst te kunnen bekostigen, maar mijn zelfwaarde mocht er nooit onder lijden. Die trots kreeg ik thuis stevig ingelepeld."

"Met het geld dat ik verdiende, heb ik eerst drie platen in eigen beheer gemaakt. Die verkocht ik vanuit de koffer van mijn auto. Het zag er waarschijnlijk heel schimmig uit, want ik verkocht ook zelfgemaakte zeep uit die laadbak - een mengeling van rozemarijn, koriander en basilicum. Waarom zeep? Omdat ik vond dat de parfums die bekende artiesten op de markt brengen één ding gemeen hadden: ze stonken als een beschimmelde rat."

Opwindend aanbod

Na drie bootlegplaten nam Dan Auerbach haar onder zijn vleugels. De frontman van The Black Keys werd door een gemeenschappelijke kennis voorgesteld aan June en bleek naar verluidt omvergeblazen door haar soulvolle stem. "Omgekeerd was ik ook grote fan van zijn muziek, maar nu ben ik vooral jaloers op zijn studio", lacht June. "Voor elke muzikant is die ruimte net alsof je ter hemel wordt opgenomen. Elke hoek en nis is er ingepalmd door de prachtigste gitaren en banjo's. Zowat elk instrument fluistert sensueel in je oor: 'Toe, speel een beetje met mij'. Ik ben een keurig meisje, maar zo'n opwindend aanbod sla ik niet af."

Toch geeft ze toe dat de opnames niet altijd een pretje waren. "Muziek intimideert me. Als ik speel, voelt het net aan alsof ik in mijn blootje sta. En je kleren uitspelen, dat doe je niet voor de eerste de beste. Het moet speciaal aanvoelen. Daar kruipt ook nog steeds de meeste energie in voor elk concert: ik moet telkens in de juiste stemming raken om me bloot te geven. Gelukkig word ik steeds beter in mezelf uitkleden."

Valerie June speelt 19/7 op Gent Jazz. Pushin' Against a Stoneverscheen zonet bij Sunday Best/PIAS.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234