Zaterdag 08/05/2021

'Ik wil niet de belachelijk oude nicht in een homobar worden'

Dan Savage is een van de meest prominente opiniemakers wat betreft homokwesties in de VS. Zijn carrière begon in 1991, toen Savage niet gehinderd door ervaring een seksadviescolumn begon in The Stranger. Hij maakte snel naam, door brieven over fetisjen, bestialiteit en andere kinky seks zonder enige gêne te beantwoorden, maar daarbij de briefschrijvers niet te ontzien. Inmiddels publiceren alternatieve kranten in de hele VS zijn column. 'Dat homo's zelf kinderen krijgen, zal alles veranderen.' Door Hélène Schilders

Dan Savage

The Commitment. Love, Sex, Marriage, and my Family

Dutton Books, 336 p., 24,95 dollar.

Die zilveren doodskop aan Dan Savages ringvinger, dat is zijn trouwring. Vlak voordat hij een jaar geleden met zijn vriend Terry Miller de grens van Amerika naar Canada overstak om te trouwen, ontdekten ze tot hun schrik dat ze de Ringen waren vergeten. In een Chinese winkel koos zoon D.J., destijds een zes jaar oude heavy-metalfan, in allerhaast de doodskoppen uit.

"Ik heb eelt op mijn hand, want ik draai mijn ring steeds om. Die doodskop lijkt op het symbool van een racistische organisatie", fluistert Savage (41) in een koffiezaak in Seattle. Toch krijgt hij het niet over zijn hart het monsterlijke ding af te doen. De ring is iets gaan betekenen, schrijft hij aan het slot van zijn boek The Commitment. Love, Sex, Marriage, and my Family. "De ringen die D.J. voor ons had uitgekozen, symboliseerden onze verbintenis, de belofte die we elkaar hadden gedaan, en ook al waren wij niet helemaal getransformeerd, zij waren dat wel."

Na 246 pagina's twijfel treden de Amerikaanse schrijver en zijn geliefde uiteindelijk in het huwelijk in buurland Canada. Tijdens de ceremonie rollen bij Savage - bekend om zijn bijtende humor - dikke tranen over de wangen. "Dat moment heeft het symbolische gewicht van alle huwelijken in je familie, alle huwelijken waarbij je te gast was, alle huwelijken die je op de tv hebt gezien", zegt Savage (41). "Het verandert je leven."

Omdat hij en zijn man "geen mensen zijn die hun affectie openlijk betuigen", houden ze hun huwelijk echter geheim op het grootse, lang van tevoren geplande, feest dat ze de dag erna geven om hun tienjarige relatie te vieren. "Het voelde alsof we iedereen te slim af waren."

Niet iedereen. De Amerikaanse wet maakte hun huwelijk ongeldig zodra ze de grens van Canada naar de VS overreden. De polarisatie die sinds de presidentsverkiezing van 2004 rond het homohuwelijk is ontstaan, deed Savage besluiten zijn kersverse echtverbintenis niet te vermelden toen de douane-agent hem vroeg waarom hij Canada had bezocht.

"Zo'n man kan je het leven moeilijk maken. Hij kan beweren dat hij marihuana in je auto ruikt en je een paar uur vasthouden." De gedwongen geheimzinnigheid gaf Savage en zijn partner "het gevoel dat we ons huwelijk de grens over smokkelden. Die agent liet zijn afkeuring al blijken toen hij las dat D.J. onze geadopteerde zoon was. Het is demoraliserend dat mijn belastinggeld het salaris betaalt van iemand die je zo behandelt."

Savages emotionele reis naar het huwelijk, gedocumenteerd in The Commitment, begint letterlijk met een reis: in de zomer van 2004 maakt hij met zijn gezin een roadtrip van Seattle naar Michigan om vakantie te vieren in het gezelschap van zijn uitgebreide Iers-Amerikaanse familie. Tijdens die vakantie dringt uitgerekend zijn katholieke moeder aan op een huwelijk. Haar zoon Dan heeft immers al een decennium een vaste relatie en bovendien een kind. In de daarop volgende maanden voert The Mad Clipper, zoals moeder Savage zichzelf noemt, de druk op door haar zoon krantenknipsels te sturen waarin de voordelen van het huwelijk uiteen worden gezet.

Savages religieuze moeder is niet de enige die een verrassend standpunt inneemt. Hoewel D.J. sinds zijn geboorte is opgevoed door twee vaders, weigert hij aanwezig te zijn bij een eventuele huwelijksceremonie van zijn ouders. "Jongens trouwen niet met jongens en meisjes trouwen niet met meisjes", luidt zijn onwrikbare kindermening. Ook Savage staat niet te springen, vooral omdat hij meent dat "Ja, ik wil" de doodsklap is voor een relatie.

The Commitment blijft evenwel niet hangen in een persoonlijk relaas. Savage grijpt zijn eigen worsteling met het homohuwelijk aan om een noodzakelijk debat aan te vuren over de definitie van het instituut huwelijk in de eenentwintigste eeuw. Savages eigen, kleurrijke, familie illustreert hoe gevarieerd de moderne interpretatie daarvan is.

Zijn zus Laura woont ongehuwd samen met de vader van haar kind. Zijn broer Billy heeft een niet-monogame relatie met zijn vriendin die in een ander huis woont, maar met wie hij samen wil zijn tot de dood hen scheidt. Zijn broer Eddie is hertrouwd en heeft een baby, evenals een tienerzoon uit een eerste huwelijk.

"Tegenstanders van het homohuwelijk denken dat wij hun rituelen willen overnemen", concludeert Savage, "maar het probleem voor hen is dat hetero's het huwelijk zelf al zodanig hebben geherdefinieerd dat het onlogisch is om homo's uit te sluiten. Het huwelijk heeft nu de betekenis die twee hetero's eraan geven. Ze beloven voor altijd van elkaar te houden en voor elkaar te zorgen, maar ze vullen zelf in hoe dat eruitziet."

De ironie wil dat, met uitzondering van de seks, alles wat onder Savages dak gebeurt "de natte droom is" van een conservatieve christen, zoals hij schrijft. Savage is de broodwinner, Miller zorgt voltijds voor hun kind.

Desondanks willen christelijke fundamentalisten dat hij uitsluitend met een vrouw kan trouwen, hoe inhoudsloos zo'n huwelijk ook zou zijn. Om de absurditeit daarvan aan te tonen, trouwt Savage, vóór zijn huwelijk met Miller, met een lesbische collega van de alternatieve weekkrant The Stranger in Seattle, waarvan hij hoofdredacteur is. Als de predikant vraagt of een van de aanwezigen bezwaar heeft tegen het huwelijk, scanderen de omstanders: "Zij zijn homo! Zij zijn homo!" Niettemin worden Savage en zijn collega in de echt verbonden. Het huwelijk is overigens niet officieel - het echtpaar Savage tekende na de plechtigheid nooit de vereiste documenten.

In 2000 veroorzaakte Savage een kleine storm toen hij als vrijwilliger werkte voor de homofobische Gary Bauer, een van de republikeinse kandidaten voor het presidentschap. In een poging hem ziek te maken, likte Savage in het campagnekantoor in Iowa de deurknoppen, de nietmachines en de koffiekopjes, en overhandigde Bauer een beslobberde pen. Het feit dat Savage zijn stem in Iowa uitbracht, terwijl hij in Seattle woonde, ging de rechter te ver. Als straf moest hij onbetaald een theatervoorstelling, over kippen, regisseren.

In dezelfde periode toonde Savage een serieuzere kant met de publicatie van het boek The Kid, waarin hij de adoptie van zijn zoon D.J. beschrijft. Al voordat Savage zijn vriend ontmoette, had hij besloten dat hij een kind wilde, zegt hij. Hij stond op het punt spermadonor te worden voor twee lesbiennes, maar zag daarvan af "omdat ik een verheerlijkte oom zou zijn". Hij en Miller kozen voor een open adoptie, waarbij ze in contact met de biologische ouders zouden blijven. In hun geval was dat Melissa, een drinkende tiener die het hele land doorzwierf, en twee homo's had gekozen omdat deze haar niet aan haar ouders deden denken.

"We hadden niet de moeder, maar wel het kind dat iedereen wil: een blanke, gezonde baby. De Heilige Graal", spot Savage. "Sommige hetero-stellen vonden daarom dat zij hem hadden moeten krijgen." Omdat de meeste adoptiebureaus in de VS dergelijke kinderen bij voorkeur aan heteroseksuele paren geven, adopteren veel homo-stellen uiteindelijk baby's met hiv of oudere kinderen, weet Savage. "De kinderen die hetero's niet willen. Omdat sommige homo's zich ongewenst en afgewezen voelen, hebben ze empathie voor die kinderen. Als Terry en ik zo'n kind aangeboden hadden gekregen, hadden we het ook gedaan."

Hoewel niet bekend is hoeveel kinderen door homoseksuele Amerikanen worden geadopteerd, worden naar schatting één tot drie miljoen kinderen in 'same-sex' gezinnen opgevoed. Adoptie is voor deze groep evenwel niet wettelijk geregeld in de VS. "Het is alleen niet illegaal", zegt Savage. "Als je de kwestie zou voorleggen aan de bevolking, stemt die tegen. Daar ben ik van overtuigd."

Gebruikt hij door te trouwen en te adopteren, en daarover te berichten, zijn privéleven als testgebied voor maatschappelijke verandering?

"Ik leef gewoon mijn leven", zegt hij, "maar ik voel de verantwoordelijkheid te documenteren wat het is om nu homo te zijn. Deze tijd, waarin het normaal wordt dat homo's gezinnen krijgen, is een fundamentele waterscheiding. Over honderd jaar herinneren mensen zich deze overgangsperiode niet meer. Ga maar na, in mijn leven waren interraciale relaties ook nog taboe."

Waarom hij zelf uiteindelijk de doodskop aan de vinger van vriend Terry schoof: de druk van zijn moeder, de wens van zijn zoon - die de ouders van zijn vriendjes zag scheiden - dat zijn vaders elkaar beloofden altijd samen te blijven, de behoefte een relatie van tien jaar te bestendigen. "Ik denk dat we het de hele tijd al wilden", schrijft Savage.

Tegelijkertijd voelt hij, nog steeds, ambivalentie, bekent hij. Als man ("Niemand mist de bruidegom als hij niet aanwezig zou zijn tijdens het huwelijk") en als homo. Niet alleen conservatieve christelijken ageren tegen het homohuwelijk.

"Homo's van mijn leeftijd groeiden op in een tijd waarin je, als je niet wilde liegen over wie je was, trouwen, kinderen en een traditionele levensstijl opgaf. Nu moeten we ons daarmee bezighouden. Er heerst veel tweeslachtigheid, aarzeling en angst onder homo's over het huwelijk. Dankjewel Canada en het Hooggerechtshof van Massachussetts. Dankzij jullie heb ik mijn moeder op mijn nek en stommelt een zombie uit het verleden achter ons aan die zegt: je moet trouwen."

Een deel van de homogemeenschap wil die discussie niet voeren, zegt de schrijver. "Die gays vinden het bevrijdend om zoveel mogelijk mannen te pijpen. Dat was de enige levensstijl die ons lange tijd was toegestaan. Ik heb ook in een leerbar gewerkt en me als travestiet verkleed en veel seks gehad, maar ik ben er klaar mee. Ik wil niet de belachelijk oude nicht in een homobar worden."

Een van de belangrijkste discussies die Savage in zijn boek aanzwengelt, is die over monogamie in het huwelijk. Hetero's hebben de afgelopen decennia talloze aspecten van de homoseksuele levensstijl overgenomen. In plaats van jong te trouwen en huisje-boompje-beestje in een voorstad te gaan wonen, strijken ze neer in hippe binnenstadswijken, waar ze veel uitgaan en verschillende sekspartners hebben.

Het volgende wat hetero's van homoseksuele mannen moeten leren, volgens Savage, is met hun man of vrouw het heikele onderwerp 'vreemdgaan' bespreken. Savage bezocht onmiddellijk met zijn vriend de therapeut toen deze riep dat hij vertrok als de columnist met een andere man het bed zou delen. Dat geschil moest worden opgelost, vond Savage, want hij wilde geen kind opvoeden met een partner die bij de eerste de beste onenightstand zou opstappen.

Het huwelijk, dat enkele decennia geleden in veel gevallen nog een zakelijke overeenkomst was, moet nu "om passie en seks draaien, dat hebben we zo beslist", zegt Savage. "Dat is een nieuwe definitie waar je weinig aan hebt, kijk maar naar het hoge aantal scheidingen. Monogamie creëert wanhoop. Het verlangen naar seks met anderen doet je voelen alsof je leeft."

Savage pleit niet voor "een terugkeer naar 1978", toen buren elkaars partner seksueel verkenden. "Maar onder welke omstandigheden kun je vreemdgaan zonder dat het grond is voor een scheiding? Als het in een andere staat gebeurt, in een andere tijdszone, met iemand die de partner niet kent? Als paren daarover afspraken maakten, zou hun huwelijk meer in plaats van minder stabiel zijn, en hoefden niet zoveel kinderen door een scheiding heen."

Sinds zijn bezoek aan de therapeut heeft Savage strakke afspraken met zijn man over avonturen buiten de deur. Zo strak dat "we meer niet-monogaam zijn in theorie dan in praktijk", schreef hij na lang aarzelen in zijn boek - hij wilde de tegenstanders van het homohuwelijk geen extra munitie geven. Tenslotte voeren deze het promiscue gedrag van homo's vaak aan als reden waarom ze niet geschikt voor het huwelijk zijn.

In zijn pleidooi voor de bespreekbaarheid van ontrouw draait Savage de discussie ook om: seks en passie hoeven niet eens onderdeel te zijn van een huwelijk. In het onlineblad Salon schrijft hij te hopen dat de relatie van James McGreevey, voormalig gouverneur van New Jersey, en zijn vrouw standhoudt. Vorig jaar maakte de democraat bekend dat hij homoseksueel was, om vervolgens af te treden. Het bijzondere, en voor sommigen bizarre, was dat zijn vrouw loyaal glimlachend aan zijn zijde stond.

"Je kreeg niet het idee dat die onthulling voor haar als een donderslag bij heldere hemel kwam", zegt Savage. "Ze wist het waarschijnlijk al lang en had er vrede mee gesloten. Misschien vond ze het prima omdat ze toch niet van seks hield. Sommige huwelijken gaan om kinderen, of om macht. Neem nou de Clintons. Zij hebben duidelijk een huwelijk dat niet om seksuele trouw draait."

Dat Hillary Rodham Clinton na de Lewinsky-affaire bij haar man bleef, heeft volgens Savage invloed gehad op de Amerikaanse cultuur. "Zij trok zich niets aan van de prominente leugen die dicteert dat je moet scheiden als je man of vrouw vreemdgaat."

Waarom te trouwen als er geen sprake is van seks, waarom niet een hechte vriendschap aan te gaan?

"Er is een moeilijk te omschrijven component in het huwelijk die het onderscheidt van een vriendschap of elke andere relatie. Het is een combinatie van een intense connectie, intense herinneringen en het cliché van de ander die er altijd is, in goede en slechte tijden. De meeste huwelijken worden na verloop van tijd verheerlijkte vriendschappen waarin weinig passie resteert. Over vijftig jaar verschonen Terry en ik elkaars luiers, dan gaat het echt niet meer om seks. Maar alles wat we nu opbouwen, is een emotioneel pensioenfonds waar hij en ik straks op kunnen teren."

Een debat over seks, of het gebrek eraan, in en buiten het huwelijk kan echter niet worden gevoerd in Amerika, meent Savage. "Australië kreeg de gevangenen, Canada de Fransen en wij de puriteinen. Het is niet eerlijk."

Het resultaat van dat puritanisme is dat in 2004 de bevolking van elf staten stemde voor een verbod op het homohuwelijk en dat christelijk rechts momenteel president Bush het vuur aan de schenen legt om een aartsconservatieve rechter in het Hooggerechtshof te benoemen.

Het homohuwelijk is geen overbodige luxe in een land waar een echtverbintenis de enige relatievorm is die twee partners alle juridische en wettelijke voordelen oplevert. Het ontbreken van een trouwboekje kan tot bizarre situaties leiden. Als de poedel van D.J. een ongeluk krijgt en Savage de dierenarts belt, krijgt hij geen informatie omdat zijn vriend de hond heeft gebracht en Savage officieel geen familie is.

Het meest extreme voorbeeld is Virginia, waar de Marriage Affirmation Act uit 2004 elk contract tussen mensen van hetzelfde geslacht verbiedt dat hun dezelfde privileges en verplichtingen als dat van een huwelijk zou geven. Dat betekent dat homoseksuele partners elkaar niet eens onroerend goed kunnen nalaten in hun testament.

"Het maakt ons tot non-personen, inferieure burgers", schreef journalist Jonathan Rauch in de Washington Post. "Door ons onze banden met elkaar te ontzeggen, wordt ons zelfs het eigendomsrecht over onszelf afgenomen." Virginia, dat 7.000 kinderen in pleeghuizen heeft, is eveneens van plan homo's het recht tot adoptie te ontnemen.

"Is dit het begin of het einde van de retoriek?", vraagt Savage zich af. "Als het zo doorgaat, zul je de grote migratie vanuit het zuiden zien, zoals je dat onder de segregatiewetten voor zwarten zag. Homo's gaan naar Chicago, New York, Seattle. En als het helemaal misgaat, gaan we naar Canada, België en Nederland. Europa stuurde de puriteinen naar ons, nu krijgen ze Amerikaanse homo's terug."

Vanwege deze sfeer worden Savages zenuwen danig op de proef gesteld tijdens de roadtrip, waarmee The Commitment begint. Met angst en beven laat hij de poedel van zijn zoon 's avonds uit in een redneck-staat als Montana. Als hij in South Dakota lang naar de billen in de natte zwembroek van zijn vriend staart, komt hem dat op wantrouwende blikken van zwembadbezoekers te staan.

Heeft de homobeweging behoudende Amerikanen tegen zich in het harnas gejaagd door het homohuwelijk in 2004 te snel te willen legaliseren? Helemaal niet, vindt Savage. "Maar we moeten christelijken het recht geven ons te haten en te veroordelen. We moeten ophouden Sodom en Gomorra voor hen te interpreteren. Zij hebben het recht zo te denken. Ik zeg tegenwoordig tegen hen: 'Je hebt gelijk. Ik ga naar de hel. So what? Je laat Joden toch ook met rust?' Als we op deze wijze argumenteren, kunnen we van hen winnen."

De schrijver heeft zijn hoop vooral gevestigd op het "geheime wapen: homo's worden willekeurig in heteroseksuele gezinnen geboren. De dochter van Dick Cheney is lesbisch. De neef van Jerry Falwell (fundamentalistisch predikant, HS) is homo. Wij werken niet meer mee. Onze families evenmin."

Het bittere gevecht tegen het homohuwelijk is volgens Savage alleen maar uitstel van een onvermijdelijk debat: waar horen homo's thuis in de gemeenschap en in het gezin?

"We integreren in families, of die het willen of niet. Dat homo's zelf kinderen krijgen, zal alles veranderen. Want mijn kind, en het tweede kind dat Terry en ik hopen te adopteren, is op een dag oud genoeg om te stemmen. Eerst hadden homo's een achterwaarts effect, op de families waar we uit voortkwamen. Nu hebben we een voorwaarts effect. Dat is opwindend."

Het bewijs van zijn optimisme zit weggestopt in een doos achter de boeken in zijn kast. Twee echte trouwringen, platinum, zonder doodskoppen. Savage en Miller gaan ze dragen op de dag dat Amerika hun huwelijk erkent.

Hélène Schilders

'Ik heb ook in een leerbar gewerkt en me als travestiet verkleed en veel seks gehad, maar ik ben er klaar mee'

'Onder welke omstandigheden kun je vreemdgaan zonder dat het grond is voor een scheiding? Als paren daarover afspraken maakten, zou hun huwelijk stabieler zijn, en hoefden niet zoveel kinderen door een scheiding heen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234