Donderdag 08/12/2022

'Ik wil mijn hele leven blijven debuteren'

Volgende week verschijnt de eerste cd van TaxiWars, het bruisende jazzcollectief van Tom Barman (43). Tussen de verjaardagstournee van dEUS en de optredens met Magnus door staat hij er aan het roer met de internationaal vermaarde saxofonist Robin Verheyen. 'Dit moet luid uit de autostereo's knallen.' BART STEENHAUT

Wat drijft Tom Barman ertoe om telkens opnieuw te willen debuteren? Eerst als frontman van dEUS, dan als geestesverwant van pianist Guy Van Nueten, en vervolgens met een eerste film. Nadien was er Magnus - zijn danceproject met CJ Bolland dat vorige zomer vervelde tot een echte liveband - en volgende week verschijnt nu ook de eerste cd van TaxiWars, eveneens met Barman als frontman.

"Ik wil mijn hele leven blijven debuteren", zegt hij wanneer we op een zonovergoten Antwerps terras een wijntje drinken. "Alles is vers, en je sleept geen bagage mee. Een nieuwe band oprichten is altijd leuk. Omdat er met andere mensen een nieuw gevoel voor humor ontstaat, een verschillende manier van met elkaar omgaan ook. En een nieuw backstageritueel. En, ook belangrijk, je staat voor een ander publiek dat minder verwachtingen heeft."

Dat Barman een passie voor jazz heeft, is al langer bekend. Hij stelde eerder uitstekende compilaties samen voor legendarische labels als Blue Note en Impulse, dus al bij al heeft het nog lang geduurd voor hij in dat genre zelf de stap naar het podium zette.

Inbreker

Toch liep hij al een jaar of vijf met het plan rond om een jazzband op te richten. Het was jazzkenner Rob Leurentop die hem in contact bracht met saxofonist Robin Verheyen, internationaal momenteel een van onze meest gereputeerde jazzmuzikanten.

Barman vroeg Verheyen om mee te spelen op de jongste Magnus-cd, en ondanks hun verschillende achtergronden klikte het meteen. Met het oog op een nieuwe band haalde die laatste er Nicolas Thys bij, zijn favoriete bassist. Even werd met het idee gespeeld om ook een pianist bij het project te betrekken, maar dat bleek uiteindelijk niet nodig. Wel van de partij: Antoine Pierre, een jonge dynamische drummer die de songs, waar nodig, een flinke swing meegeeft.

Voor de band begon, werd er een richting bepaald. Er vielen namen van jazziconen als Art Blakey en Max Roach. Van John Zorn en eigthiesband Blurt. Barman: "Ik wilde geen jazzband met rockaccenten. Eerder een trio, de klassieke jazzopstelling waar ik dan mijn weg in zou proberen te vinden. De songs mochten maximaal drie, vier minuten duren, wat enigszins tegen de geplogendheden van de jazz indruist.

"Enfin: eigenlijk is pure jazz zo begonnen, want de compositie moest op een singletje kunnen. Pas in de jaren 60 en 70 zijn de nummers beginnen uitdeinen, en werd de persoonlijkheid van de muzikanten steeds meer centraal geplaatst. Met ellenlange solo's tot gevolg.

"Eigenlijk is TaxiWars dus een terugkeer naar de oervorm van de jazz. En voor de duidelijkheid: ik ben zélf niet plots een jazzzanger geworden, hè. Ik zie mezelf als een inbreker die blij is dat hij net in déze kamer is terechtgekomen."

Luisteraar aan het werk

Wie de band vorige zomer al live heeft gezien, merkte niettemin dat het jazz was waar een zekere punkattitude in verscholen zat. Evenmin hoefde je ver te zoeken om er echo's van de vroegste dEUS-platen in te ontdekken. "Dat zou kunnen", stelt Barman. "Ik breng zelf natuurlijk ook mijn speelgoed mee. Er zitten regelmatig effecten op mijn stem, en inderdaad: het is heel direct en urgent. Ik hou er wel van dat de nummers heel erg in your face zijn. Ook al heb ik nooit veel met punk gehad.

"Alleen: tegenwoordig is alle rock zo knuffelbaar. Dat er weer veel vrouwen in de charts staan, juich ik absoluut toe, maar dat ook alle mannen als vrouwen klinken, lijkt me toch iets minder. Kijk naar Leonard Cohen: zelfs in zijn ballads blijft dat toch altijd een echte vent. Dus ja: er zit wel iets stoers in deze nummers. Iets punky."

Als TaxiWars een stuk directer klinkt dan het jongste paar dEUS-platen, is dat geen toeval: de plaat werd in een week tijd opgenomen, ingezongen en gemixt. Die complexloze rechttoe rechtaan aanpak heeft Barman naar eigen zeggen hard gemist. "Het is niet dat we dat met dEUS niet kunnen, want Worst Case Scenario is destijds ook in maar zeventien dagen opgenomen. Maar nadien werd het steeds omslachtiger.

"Dat hoeft niet slecht te zijn. Hoe langer je aan iets werkt, hoe meer getest het is. Als je twee jaar aan een plaat sleutelt, en je legt de laatste hand aan een nummer dat al achttien maanden circuleert en je nog steeds iets dóét, dan weet je dat het deugt. Maar die directheid van TaxiWars heeft ook wel iets. De composities zijn allemaal van Robin, dus ik kon er met frisse oren naar luisteren. Het stond er allemaal meteen op. En veel van de teksten heb ik geschreven vlak voor ik ze moest inzingen.

"Daarom: ik heb nu al zin in een tweede plaat, wetende dat ik daarom niet meteen voor een jaar vastzit. Het is gewoon opzwepende muziek, hè. Er zit een directheid in die op een plaat van dEUS minder aanwezig is. Dat zijn songs waarvoor je moet gaan zitten. Het werk dat we er zelf in steken, vragen we bij wijze van spreken ook van de luisteraar."

Net als in de tienerjaren

dEUS viert dit jaar zijn twintigste verjaardag met een compilatie, een fotoboek en een reeks optredens, maar een nieuwe plaat zal nog niet voor meteen zijn. Al weet Barman nu al dat zijn ervaringen met TaxiWars sporen zullen nalaten. "Ik heb van Robin veel geleerd over de directheid en de kracht van een goede compositie. De laatste twee dEUS-platen waren door de volledige band geschreven. De volgende keer zal de slinger wellicht weer meer naar de andere kant overslaan. Met meer inbreng van mezelf, en - vooral - sneller opgenomen."

Tegelijk staat Barman erop een misverstand uit de wereld te helpen: dEUS ligt niet stil omdat hij de handen vol heeft met andere bands. Eerder het omgekeerde. "Na Keep You Close en Following Sea was het op. De reden dat we nu al een tijdje niet meer in de studio hebben gezeten, heeft te maken met verzadiging. Kijk: deze break zat er sowieso aan te komen. J.J. Cale lastte regelmatig vijf jaar pauze in, en zijn platen zijn altijd goed gebleven. Daar maak ik me dus niet veel zorgen om.

"Momenteel ben ik meer op zoek naar iets dat instant gratification geeft. Bij het opnemen van een dEUS-plaat komen veel praktische beslommeringen kijken. Kan iedereen op hetzelfde moment? Heeft Klaas zijn partijen al klaar? Dit keer kon ik gewoon een studio binnenstappen en zingen. Voilà. Fijn. Zo ben ik als tiener ook begonnen: gewoon meezingen met de radio. Het voelt niet als werk, en de bevredigingsfactor is enorm.

"Ik ben intussen ook beginnen fotograferen, ook iets waar je onmiddellijk resultaat van ziet. Zálig. Eerlijk gezegd: vroeger vond ik fotografie een overroepen discipline. Maar het directe ervan bevalt me. En ik begin stilaan ook een eigen stijl te ontwikkelen. De laatste Magnus-hoes is van mij, bijvoorbeeld. De laatste twee jaar staan in het teken van dingen waar je snel resultaat van ziet."

Tom groet de bloemen

Ik pols hoe het zit met zijn plannen voor een tweede film. Die blijken verrassend concreet, intussen. "Ik ben volop aan het script bezig. Onlangs heb ik Anyway the Wind Blows nog eens herbekeken. Ik was er wat bang voor, maar tot mijn grote opluchting staat die elf jaar na datum nog steeds overeind. En ik geef toe: ook voor mij begint het stilaan te kriebelen om aan een opvolger te beginnen."

Eveneens op de planning staat een remixplaat van Magnus. Veel tijd om rustig achterover te leunen, is er niet. "Ik zit sowieso altijd twee projecten verder", zegt Barman. "Tegen het moment dat er dan een plaat uitkomt, zit ik al met andere dingen in mijn hoofd. Op die manier probeer ik de druk bij mezelf weg te nemen. Wat ik verwacht van de TaxiWars-plaat? Dat ze luid uit autostereo's zal knallen. De reacties op de concerten waren heerlijk, en op dat moment hadden we nog niks opgenomen."

De songs van TaxiWars vormen niet alleen muzikaal, maar ook inhoudelijk een afgelijnd geheel. Het gaat over beweging en vervoer. Over altijd onderweg zijn, een thema dat Barman de voorbije twintig jaar zelf als ervaringsdeskundige onder de huid is gekropen. "Dit is een soort trein-tram-busplaat", lacht hij. "Al zitten er ook vliegtuigen in.

"Ik hou heel erg van het ritueel om een taxi in te stappen, en iemand te betalen om je naar een plek te brengen waar je nooit eerder bent geweest. De keren dat ik vanuit een hotel een taxi ben ingekropen en nog net op tijd mijn vlucht kon halen, zijn ondertussen haast niet meer te tellen. Reizen zit me sowieso in het bloed. Het is zoals Tom Waits zegt: ik wil altijd overal elders zijn. Wat de inhoud van de songs betreft: ik heb me voorgenomen om die mee te laten evolueren tijdens de optredens. Zoals jazzmuzikanten freewheelen op een melodie, wil ik dat op mijn teksten kunnen doen. Die mannen spelen nooit twee keer hetzelfde. Dus ik hoef ook niet altijd hetzelfde te vertellen."

Ook na twintig jaar in de muziek blijft de charme van het nachtleven en het voortdurend op tournee zijn hem aantrekken. Die nieuwsgierigheid naar het onbekende is een niet in te tomen bron van fascinatie. Ouder worden ook, geeft hij toe.

"Toen ik veertig werd, voelde het alsof ik plots een deur opentrok in een huis waar ik al twintig jaar woonde, en ontdekte dat daar nog een hele nieuwe verdieping achter stak. Ik had nooit gedacht dat ik deze leeftijd zou halen, dus nu bestaat de uitdaging erin om die kamers daar naar eigen goeddunken in te richten.

"Los daarvan geloof ik niet dat een mens wezenlijk verandert. Ik leid dit soort leven al vanaf mijn twintigste. Dat gaat dus niet zomaar over. Anderzijds: ik kan ook heel huiselijk zijn. Soms ben ik thuis een hele week met mijn bloemen en mijn planten bezig." Deed hij dat ook al op z'n twintigste? Barman schudt schaterlachend het hoofd. "Neen. Maar alleen omdat ik toen nog geen terras had."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234