Maandag 20/05/2019
Sabrine Ingabire Beeld rv

Column Sabrine Ingabire

Ik wil geloven dat mensen beter zijn dan dit

Sabrine Ingabire (23) is journaliste en schrijfster. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Ik sprak vorige week met de Zuid-Afrikaanse schrijfster Sisonke Msimang, wiens biografie over Winnie Mandela net verschenen is. Ik ontmoette haar voor het eerst in februari, toen zij de eerste Nelson Mandela Lecture hield in het Amsterdamse Stadsschouwburg. Tijdens ons gesprek bespraken we haar TedTalk ‘If a story moves you, act on it’. Dat deed me beseffen dat april voor mij een maand was waar verhalen centraal stonden.

In de Talk beschrijft ze het gevaar van verhalen. Door ernaar te luisteren, krijg je snel het gevoel dat jij de protagonist bent – dat jij de berg hebt beklommen. Maar jij hebt, buiten luisteren, niets gedaan. Ze vertelt dat je daarbij meer geneigd bent om te geven om het verhaal van iemand die je leuk vindt. Het omgekeerde is ook waar: je bent geneigd niet te luisteren naar het verhaal van de mensen die je niet leuk vindt. Dit, terwijl alle mensen die je haat ook gevormd werden door hun omgeving. Ook mensen die de meest onmenselijke dingen hebben gedaan, zijn mensen met een verhaal. Dat mag geen reden zijn om hen zomaar te vergeven, maar hen begrijpen en plaatsen in de grotere politieke context die hen zo heeft gevormd, is goed om de wereld te vatten en – volgens mij – om je eigen menselijkheid niet te verliezen.

Dit herinnert me aan wat Michelle Obama twee weken geleden zei toen ik verslag ging doen bij haar boekvoorstelling. Volgens haar heeft de wereld meer verhalen nodig over ‘hoe een mens te zijn’ – verhalen zoals dat van haar, die te vaak niet verteld worden. Ik geloof daar ook in, maar voor andere redenen. Het hoofddoel van het delen van onze verhalen zou moeten zijn dat kinderen kunnen opgroeien met verhalen waarin ze zich herkennen. Neem de eerste solotentoonstelling van Tyler Mitchell in het fotomuseum van Amsterdam. Het is een heftige – maar nodige – tentoonstelling voor iemand als ik, die zwarte jongeren nog nooit op die manier – gelukkig, ontspannen, gewoon van het leven genietend – in een museum had gezien. Dus ik geloof oprecht dat zulke verhalen nodig zijn.

Wat ik niet geloof, is in het delen van mijn verhaal om menselijker te lijken voor onverdraagzame mensen. We gebruiken te vaak de verhalen van gemarginaliseerde groepen om te zeggen: ‘kijk, zwarten/moslims/vluchtelingen/… zijn ook mensen! Ze hebben ook gevoelens.’ Alsof hun menselijkheid afhangt van het al dan niet kennen van hun verhaal.

Ik ben zelf geboren in een gebroken land, aangekomen op een racistisch internaat, deels opgegroeid in Ninove. Ik heb mijn ouders niet gekend, mijn thuissituatie was ingewikkeld, ik verliet het ‘ouderlijk’ huis op mijn zeventiende. Aan iedere column die ik geschreven heb, over racisme, seksisme, of armoede, kan ik een persoonlijk verhaal koppelen. En ik kan die verhalen wel delen, maar moét ik dat doen opdat je mijn menselijkheid zou erkennen?

Ik wil geloven dat mensen beter zijn dan dit. Dat ze ook in staat zijn in te zien dat ik respect verdien puur omdat ik een mens ben. Maar ik ben me ook bewust dat verhalen kunnen verbinden en inspireren, dat velen na Michelle Obama’s betoog en na Tyler Mitchells expo voelden iets te moeten doen tegen de maatschappelijke constructen die Michelle en Tylers verhalen tegelijk belangrijk en uitzonderlijk maken.

Dat herkende ik in een van de belangrijkste reeksen verhalen in mijn leven, die van de Avengers, die vorige week tot een einde kwam. Los van hoe dit een miljardenindustrie is met verhalen die, in de meeste gevallen, al vaak verteld zijn geweest, wekken zij dat gevoel ook op. Deze films zijn geankerd in idealen van rechtvaardigheid en gelijkheid: je moét iedereen helpen. Ieder leven telt. Ook dat van zij die niet op jou lijken. Ook dat van zij wiens verhalen je niet kent. Ieder leven. Filmrecensent Peter De Bruijn schrijft in NRC dat deze films overtuigen dat iedereen een held kan zijn, omdat al deze helden herkenbaar zijn. Dat is ook zo: terwijl we kijken, stappen we in een werkelijkheid waar niet alleen de helden de wereld redden, maar ook wij met hen. Als zij op het einde winnen, hebben wij allemaal het kwade overwonnen. Wij hebben de berg beklommen.

Ik wil dat iedereen die buitenkomt uit Avengers: Endgame zich aan dit gevoel vastklampt. Dat gevoel dat de wereld beter kan en moet – voor iedereen. Dat je opofferingen zal moeten maken, dat de strijd lang en moeilijk zal zijn. Maar dat, als je actie onderneemt en er echt voor gaat, je ook mensenlevens kunt redden. Dat is wat Msimang zegt: grijp dat gevoel aan en doe er iets mee. Je kunt de wereld niet redden, maar je kunt wel iets doen aan jouw wereld. Dus verbeter jezelf. Zet je ergens voor in. Strijd mee tegen onrecht. Doe iéts. ‘If a story moves you, act on it.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.