Zaterdag 31/10/2020

"Ik werd in de val gelokt": vrouw van IS-strijder vertelt hoe ze bijna drie jaar lang de gruwel beleefde in Raqqa

Islam Mitat met haar zoontje Mohammed.Beeld CNN

Islam Mitat was drie maanden getrouwd toen ze van haar Britse echtgenoot te horen kreeg dat hij een verrassing voor haar in petto had. Ze zouden vanuit Dubai naar Turkije verhuizen omdat hij daar "een job bemachtigd had". Hun einddoel bleef wel het Verenigd Koninkrijk, maar daarvoor moesten eerst haar papieren in orde gebracht worden. Mitat, een studente fysica met bijzondere interesse voor mode, keek wel uit naar een nieuw leven. Nu -bijna drie jaar later- zijn haar ogen naar eigen zeggen opengegaan.

Vanuit Turkije nam Ahmed Khalil zijn toen 20-jarige vrouw meteen mee naar het kalifaat in Syrië. Een schok, want dat was volgens haar nooit de bedoeling geweest. Hij werd er een jihadstrijder, zij moest Britse tieners opvangen die van thuis weggelopen waren om IS-bruid te worden. Nu Islam uit Raqqa kunnen ontsnappen is, doet ze vrijuit haar verhaal vanuit een safehouse in het noorden van het land.

Islam kwam er onder meer in contact met Zahra en Salma Halane, de tweeling uit Manchester die in de Britse pers omgedoopt werd tot 'terror twins'. Ook drie schoolmeisjes uit Londen en nog andere jihadbruiden uit Bristol en Glasgow liep ze tegen het lijf. "Het leek wel 'Little Britain' (een humoristisch sketchprogramma dat uitgezonden werd op de BBC; nvdr). "Die meisjes vonden het leuk dat ze zo veel aandacht kregen in de pers, ik was in shock."

Zahra en Salma Halane, beter bekend als de 'Terror Twins'.Beeld rv

Woede- en angstaanvallen
Islam hield aan het helse avontuur ook een zoon over, Abdullah. De tweejarige jongen krijgt nog vaak woede- en angstaanvallen, littekens die hij overgehouden heeft aan het vreselijke leven ginder. "Hij is ziek en heeft hulp nodig. Als hij een vliegtuig hoort, vlucht hij naar de wc om zich te verstoppen. Net zoals we het gewend waren in Raqqa."

Ze hoopt dat Abdullah ooit de Britse nationaliteit zal kunnen verkrijgen, maar de regels rond kinderen die geboren werden in het kalifaat zijn nog wazig. Voorlopig zijn moeder en kind stateloos.

Naar Marokko om hand te vragen
Voor Islam zelf oogt de toekomst nog onzekerder. Zij groeide op in het Marokkaanse Oujda en leerde haar echtgenoot kennen via een datingsite voor moslims. Ahmed was geboren in Kaboel, maar bracht zijn jeugd in de buurt van Londen door. Na enkele nachtelijke Skype-gesprekken reisde hij naar Marokko om haar hand te vragen. Hij zag er rustig en beleefd uit, droeg trendy kledij en maakte er geen probleem van dat ze jurkjes en jeansbroeken droeg. "Ik zag hem graag. Er leek helemaal niets mis met hem."

Islam en Ahmed trokken naar de Britse ambassade in Rabat om er hun documenten in orde te brengen voor een verhuis naar het Verenigd Koninkrijk. Terwijl de papiermolen z'n werk deed, bezochten ze nog Afghanistan en Dubai. Londen lag binnen handbereik, maar eerst volgde nog de verhuis naar Turkije.

"Waar ben ik?"
Op een hete zomerdag in augustus 2014 landden ze in Istanboel. Een Turkse chauffeur stond hen op te wachten. Ahmed zei dat ze naar een hotel in een andere stad zouden rijden, Islam mocht tijdens de rit geen vragen stellen.

De wagen stopte uren later voor een groot huis met bewakers. Mitat werd naar binnen gejaagd en kwam in een kamer terecht waar vrouwen en kinderen zaten. Ze hadden verschillende nationaliteiten, maar droegen wel allemaal een zwart kleed. "Waar ben ik, vroeg ik aan een Arabische dame. Iedereen rondom mij lachte. 'Weet je dat niet?', luidde het antwoord? Je gaat naar Syrië'."

"Alles gebaseerd op leugens"
Islam hoopte nog alarm te kunnen slaan bij de grensovergang, maar uiteraard gebeurde die passage illegaal. Daarbij werden ze naar eigen zeggen nog beschoten door Turkse bewakers.

Toen ze in Manbij aankwamen -een Syrische stad op 120 kilometer van Raqqa- werd het Islam te veel. "Ik maakte me kwaad op Ahmed, ons verleden was gebaseerd op leugens. Ik wilde gewoon een normaal leven leiden, met een echtgenoot en kinderen. Dat is het probleem met vrouwen, wij vertrouwen mannen veel te veel."

'Terror twins'
De twee gingen uiteindelijk in het huis van Ahmeds broer Walid wonen. Die laatste bleek getrouwd met een heel jong meisje, Salma. En ook haar zus Zahra liep daar vaak rond.

De wereld kende die tweeling intussen beter als de 'Terror twins'. In de pers was immers uitgebreid aandacht besteed aan hun vlucht uit Manchester. Ze wilden per se een bruid van IS worden, maar Islam had nog nooit van hen gehoord. "Ik wist zelfs niet eens wat IS was. Maar deze meisjes waren duidelijk beroemd, ze zaten de hele tijd in het nieuws."

Jongetje laat autobom ontploffen
Salma had intussen ook nog een vijftienjarig meisje uit Bristol naar het kalifaat gelokt. Naast hen woonden nog meer bekeerlingen, met de Londense Grace Dare en haar Zweedse echtgenoot Abu Bakr. Hun zoontje kwam vaak langs om te spelen. Datzelfde kind was vorig jaar in een propagandafilmpje van IS te zien: hij drukte op de knop waardoor een autobom ontplofte, vier 'spionnen' kwamen daarbij om het leven.

Met Sally Jones, een punkzangeres uit Kent die bekendstond als 'blanke weduwe', dronk ze regelmatig thee. En ook de drie schoolmeisjes uit de Londense wijk Bethnal Green kwamen vaak over de vloer.

Vorig jaar kwam een van hen, Kadiza Sultana, om het leven bij een luchtaanval. Ze was toen 17 jaar oud. De IS-leiders lieten de twee anderen toen weghalen, zogezegd voor hun eigen veiligheid. Islam zou hen nooit meer terugzien.

De drie schoolmeisjes uit de Londense wijk Bethnal Green.Beeld Rv

"Ze kenden elkaar allemaal"
De jongedame had geen andere keuze dan zich aan te passen. Dankzij de tweeling kreeg ze het Engels onder de knie, zo begreep ze ook dat er tussen al die Britse vrouwen een link bestond. "Ze kenden elkaar allemaal en belden ook de hele tijd naar elkaar."

Haar echtgenoot wilde niet weten van haar smeekbedes om naar huis terug te keren. Veel zag ze hem niet omdat hij moest gaan trainen voor de 'heilige oorlog', maar ze werd wel zwanger van hem.

Op 8 oktober 2014 werd Ahmed effectief ingezet in de strijd om Kobane. De volgende dag zou hij al sneuvelen, Islam stond er nu alleen voor. "Ik bleef in het huis van Salma omdat ze toch mijn schoonzus was. Ik panikeerde en wist niet meer wat te doen. Elke dag kreeg ik te horen dat ik niets begreep van islam. Ze zeiden de hele tijd dat ze de kaffir (ongelovigen; nvdr) haatten."

"Veertig dagen in IS-gevangenis"
Islam bevestigt dat de moeder van de tweeling ter plaatse geweest is, in een poging om haar dochters naar huis te halen. "Maar zij zeiden dat ze wilden blijven. Nadat Khadra Jama veertig dagen in een IS-gevangenis gezeten had, moest ze met lege handen terug naar het Verenigd Koninkrijk."

Enkele weken nadat Islam van Abdullah bevallen was, werd ze uitgehuwelijkt aan een vriend van haar overleden echtgenoot. Van hem mocht ze niet meer het huis verlaten. De kans op vluchten daalde zo nog aanzienlijk. "Ik wist dat ik daarvoor sowieso de hulp van Syrische burgers nodig zou hebben. Daarom vroeg ik de scheiding aan."

Na een lange strijd mocht Islam toch weer terugkeren naar het huis van Salma. "Die tweeling zou je nu trouwens niet meer herkennen op basis van hun foto, ze zijn te hard veranderd. Ze zijn echte moeders geworden. De echtgenoot van Salma zei ook de hele tijd dat hij een andere vrouw wilde. Ze maakten constant ruzie daarover."

Seksslavin
Islam ontdekte ook nog iets anders: vrouwen uit de yezidi-gemeenschap bleken gevangen gehouden te worden als seksslavin. "Een van hen kreeg eens een ferme rammeling in het huis van Salma, samen met haar zoon. Toen haar eigenaar even weg was, vroeg ik haar waarom ze geslagen werd. 'Hij is mijn man niet, ik ben een slavin', antwoordde ze. Ik wist niet eens wat ze daarmee bedoelde."

Waheida werd gevangen genomen toen IS haar thuisbasis in Irak veroverde. De twee zouden uiteindelijk goeie vriendinnen worden. "Ik probeerde haar te kopen, maar volgens haar eigenaar kostte ze 5.000 dollar. Ik had enkel 2.000 dollar. En dus verkocht hij haar aan iemand anders."

Kans op ontsnapping
Vorig jaar trouwde Islam met Abu Abdallah al-Afghani, een jihadstrijder met Indiase en Australische roots. Ze zag er een mooie kans in om haar ontsnapping tot een goed eind te brengen. Van hem hoefde ze immers niet meer bij de Britse vrouwen te blijven en mocht ze tussen de Syrische burgers gaan wonen. "Ze hadden in het begin schrik van mij, want ze dachten dat ik van IS was. Ik vertelde wat er met mij gebeurd was, maar ze bleven heel achterdochtig. Maar na verloop van tijd kwam het vertrouwen toch."

Islam beviel van een tweede kind, Maria. Daarbuiten was de strijd intussen in alle hevigheid losgebarsten. Als ze op een zeldzame keer eens boodschappen ging doen, zag ze verminkte lijken of zogenaamde 'verraders' die op een plein opgeknoopt werden.

"Hard om iemand vermoord te zien worden"
De luchtaanvallen tegen IS namen in hevigheid toe. Er was geen elektriciteit of water. Toen een vlakbij gelegen huis geraakt werd, lag haar straat bezaaid met dode lichamen. "Het was hard om iemand voor je neus vermoord te zien worden. Overal lag bloed, verschrikkelijk."

In maart hadden de buren een plan voor Islam uitgedokterd: ze zouden Raqqa verlaten met het smoesje dat ze naar een trouw moesten en haar intussen meenemen. Vandaar kon ze dan verder vluchten naar het kamp van de Syrische Democratische Strijdkrachten.

Islam nodigde haar yezidi-vriendin daarop uit om mee te komen. "Ze maakte zich zorgen, want zij had ook een zoon. Maar ik kon haar geruststellen."

"Drie jaar in donkere grot gewoond"
Drie dagen later stapten beide vrouwen in Syrische kledij in een taxi. Islam besefte maar al te goed dat de weg bezaaid was met controlepunten en dat haar accent zou verraden dat ze een buitenlander was. Als ze gevat werd, zou ze een executie riskeren.

Maar de bewakers gunden hen gelukkig amper een blik. Daarna volgde nog een gevaarlijke tocht door een mijnenveld, onder de hoede van een smokkelaar. Eén misstap en ze zouden allemaal sterven. Maar kijk: bij zonsopgang zagen ze dan toch de voorlinie van de Koerdische troepen. "Ik was zo blij. Stel je voor: gedurende drie jaar heb ik haast in een donkere grot gewoond. Nu was er weer licht."

"Scheef bekeken"
Nadat Waheida een goed woordje voor haar gedaan had, werd Islam in een safehouse ondergebracht. Daar zit ze nu al vier maanden, in niemandsland als het ware. Haar thuisland Marokko is allesbehalve happig om haar weer binnen te laten. "En ik zal er sowieso ook met een scheve blik bekeken worden. Zij was van IS, zullen ze zeggen. Ik zal er geen leven hebben. Er zijn ook geen jobs. Daarom wil ik nu graag naar een ander land, in Europa misschien."

Islam hoopt ongetwijfeld in een goed blaadje te komen door open kaart te spelen met de Britse inlichtingendiensten. Maar ze zal eerst toch moeten bewijzen dat ze echt in de val gelokt werd. "Ik heb nooit IS gesteund", maakt ze nog één keer duidelijk. "Het enige wat ik wilde, is een betere toekomst voor mij en mijn kinderen. Ik wil weer het gevoel krijgen dat ik leef."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234