Woensdag 27/01/2021

'Ik werd er toch even nostalgisch van'

De ruimte is vijandig en tegelijk zo verleidelijk. Voor astronaut Frank De Winne zit een derde trip er niet meer in, maar 'Gravity' doet het verlangen opborrelen. 'Van alles wat ik al gezien heb, komt deze film het dichtst bij de realiteit.'

Met pretoogjes en popcorn, zo loopt Frank De Winne (52) rond in de Cinedom in Keulen.Gravityspeelt hier al, twee weken vóór de film in België uitkomt. De ruimtevaarder heeft een heel entourage in zijn kielzog: allemaal medewerkers van 'zijn' European Astronaut Centre, de astronautenschool van de ESA die hier in Keulen gevestigd is. Op zijn trui en jas draagt De Winne trots de spacey emblemen van de Europese ruimtevaartorganisatie.

Hij straalt enthousiasme uit, zonder pretentie. Natuurlijk kan een film nooit tippen aan een echt bezoek aan de ruimte, maar dat is voor De Winne geen reden om blasé te doen. "Ik ben zeer benieuwd", erkent de astronaut wanneer hij zich laat neerzakken in een stoeltje. "De commentaren van mijn Amerikaanse collega's heb ik ondertussen al gelezen."

Buzz Aldrin (83), de tweede man op de maan, bleek alvast enorm onder de indruk. "In de film bewegen mensen door het ruimtestation zoals ik ze dat in het echt heb zien doen", complimenteerde de nestor van het astronautengild regisseur Alfonso Cuarón. "De film herinnert er ons aan dat er echte gevaren zijn in de ruimtevaart, zeker bij ruimtewandelingen. Wij maakten wel niet zo veel grapjes als George Clooney en Sandra Bullock wanneer iemand in de nesten zat."

De grapjes werken wel. Ook De Winne lacht wanneer Matt Kowalski (Clooney) weer een oneliner afvuurt terwijl Ryan Stone (Bullock) tegen de misselijkheid vecht. In Cuaróns gewichtloze kaskraker proberen de twee astronauten veilig terug op aarde te geraken nadat een ontplofte satelliet voor verwoesting heeft gezorgd. Onder andere het internationaal ruimtestation ISS moet eraan geloven, in een spectaculaire ontploffing zonder geluid.

Het haar van Sandra Bullock

Wanneer de lichten in de zaal weer aanfloepen, draait De Winne zich meteen om naar zijn collega's. "Het scenario is ongeloofwaardig, maar de interieurs zijn wel zeer realistisch, ook van de Sojoez!", flapt De Winne eruit. Zijn medewerkers, nochtans wel wat moderne technologie gewoon, spreken vol bewondering over de 3D-modellen uit de prent. "Incroyable", fluit er één.

"De visuals zijn fantastisch, zowel van de aarde als van de interieurs", bevestigt De Winne. "De makers hebben heel veel research gedaan over de manier waarop voorwerpen zweven en mensen bewegen in de ruimte. Als je zelf voor het eerst gewichtloos bent, maak je de fout dat je je niet realiseert dat je zelf gaat ronddraaien als je ergens kracht op zet. Het verhaal heeft weinig met de werkelijkheid te maken, het is zelfs onmogelijk, maar het is wel aangenaam om naar te kijken."

Via Twitter leverde de Amerikaanse astrofysicus Neil deGrasse Tyson al heel gevatte commentaar op de film - waar hij overigens wel van genoten zegt te hebben. Zo merkte deGrasse Tyson op dat de Hubbletelescoop, het ISS en een Chinees ruimtestation onmogelijk zo dicht bij elkaar rond de aarde kunnen cirkelen. Ook respecteert de film niet altijd de wetten van de dynamica. "En waarom zweeft het haar van Bullock niet vrijelijk rond haar hoofd in anderszins wel heel overtuigende gewichtloze scènes?", vroeg de wetenschapper zich af.

"NaarGravityga je kijken voor de beelden", vindt De Winne. "In het ISS slingert er nooit zo veel rommel rond als in de film, maar door de 3D-bril zie je die voorwerpen wel realistisch rondzweven. Zonder 3D zou dat effect moeilijk weer te geven zijn."

Ja, het is 'maar' cinema, en toch blijft De Winne er niet onbewogen bij. "In het begin van de film werd ik even nostalgisch", geeft de astronaut toe. "Van alles wat ik al gezien heb, komt deze film het dichtst bij de realiteit. Je ziet de aarde vanuit de ruimte en dat deed me terugdenken aan mijn eigen ruimtevluchten. Ik zou daar graag nog eens zijn. Ik mis het om onze wondermooie planeet te zien van daarboven."

Trainen op noodscenario's

De film confronteerde De Winne opnieuw met de nietigheid en de kwetsbaarheid van de aarde en haar bewoners. "Onze planeet is niks in dit enorme heelal, tussen die miljarden en miljarden sterrenstelsels. De atmosfeer is maar een heel dun laagje enGravitytoont dat ook. Dat doet ons erover nadenken hoe we beter zorg kunnen dragen voor de planeet. Het is tenslotte ook de ruimtevaart die het gat in de ozonlaag heeft ontdekt en de klimaatverandering in kaart brengt."

De ruimtevaarder verbleef in 2002 acht dagen in het ISS. Zeven jaar later zat hij zes maanden in de blikken doos, hoog boven het aardoppervlak. De laatste twee maanden was hij er gezagvoerder. Op een derde ruimtevlucht hoeft De Winne echter niet meer te rekenen. "De beste job die bestaat, heb ik gedaan, nu doe ik de tweede beste job", lacht hij. "In het European Astronaut Centre begeleiden we zes jonge astronauten. Het is mijn job ervoor te zorgen dat ze effectief naar de ruimte kunnen vertrekken."

Zullen de destructieve gebeurtenissen uitGravitykandidaat-astronauten niet afschrikken om naar de ruimte te reizen? "Ach, de ruimte ís een vijandig milieu, zowel voor mensen, satellieten als ander materiaal", weet De Winne. "We moeten heel voorzichtig zijn, maar angst is een slechte raadgever. Als je angst voelt, heb je voor het verkeerde beroep gekozen. Je moet vertrouwen hebben in de ingenieurs. De laatste jaren zijn er gelukkig relatief weinig accidenten gebeurd, maar toch blijft ruimtevaart gevaarlijk. Daarom trainen we heel veel op noodscenario's."

Een astronaut moet dus een stoere held zijn die zelfs met de dood voor ogen vrolijk blijft, zoals Matt Kowalski? "We zijn geen avonturiers die bewust het gevaar opzoeken", tempert De Winne. "We verleggen wel graag de grenzen. Een goede astronaut is een combinatie van avonturier en wetenschapper. Je moet de wetenschap in je hart dragen, anders kun je deze job niet met plezier uitvoeren. Op sommige momenten is er wel spanning, zeker bij de lancering en de landing. Als je niet beseft wat de gevaren zijn, weet je niet waar je mee bezig bent."

Hij benadrukt dat echte astronauten veel behoedzamer te werk gaan danGravitydoet vermoeden. "Wij zijn altijd heel voorzichtig. Nooit zal een astronaut het ruimteschip volledig loslaten, zoals je in de film ziet. Als je een film zou maken over hoe we echt werken, zou die waarschijnlijk geen volle zalen trekken", grijnst De Winne. "Wat wij doen is heel interessant voor de wetenschap, maar dat is geen entertainment."

De tweede ruimtevaarder uit de Belgische geschiedenis belooft dat de Europese ruimtevaartorganisatie weer meer het omliggende heelal wil verkennen. "Het grote doel is nog deze eeuw de eerste vrouw op de maan te krijgen. Of de eerste mens op Mars. En we willen ze veilig laten terugkeren. Dat is een missie voor de mensheid. We moeten de bemande ruimtevaart weer nieuw leven inblazen."

Je kunt je de vraag stellen of een rampenfilm alsGravityhet grote publiek warm kan maken voor de verkenning van de ruimte. "Mensen zullen niet direct bang worden door deze film", sust De Winne. "Het is goed dat films laten zien waar we mee bezig zijn. Al is dat inGravitymisschien wat minder het geval."

"I hate space", foetert Ryan Stone wanneer Kowalski haar op sleeptouw neemt. De Winne heeft verrassend veel begrip voor haar. "Door de microzwaartekracht heb je de eerste weken last van ruimteziekte. Je krijgt hoofdpijn door een te hoge bloeddruk en je hebt last van rugklachten. Dan vraag je je af: waarom heb ik voor dit beroep gekozen?", schatert De Winne. "Anderzijds is de ervaring zo mooi dat je de ongemakken snel vergeet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234