Dinsdag 19/11/2019

getuigenis

"Ik was slachtoffer van de situatie van mijn ouders, maar ik was degene die opgesloten werd"

Sarah Willemen. Beeld Joris Casaer

Het tussentijds rapport over de jeugdinstellingen mag dan bij politici de mond doen openvallen, ervaringsdeskundigen zijn allerminst verrast. "Je wordt voor het minste gestraft."

Verhalen over schimmel op de muren en kranen die niet werken herinnert Sarah Willemen (25) zich niet meteen. Maar dat de Vlaamse jeugdinstellingen geen paradijs zijn, weet ze maar al te goed.

De maandcommissarissen van de Commissie van Toezicht, burgers die op vrijwillige basis werken, inspecteerden het afgelopen half jaar de Vlaamse jeugdinstellingen. Hun verslag, dat ook De Morgen kon inkijken, mag dan tussentijds zijn, de verontwaardiging na het uitlekken ervan is desalniettemin een feit.

Temeer omdat vanachter de instellingsmuren al langer verontrustende geluiden komen. Sarah Willemen dwaalde sinds haar 7 jaar in het wereldje rond. Als kind van verslaafde ouders die niet voor haar konden zorgen, kwam ze van de ene instelling in de andere voorziening terecht.

Willemen: “Ik was amper 7 jaar toen ik in een voorziening in een zogenaamde kussenkamer terechtkwam. Dat zijn kamertjes met oude kussens waar je als jong kind ingezet wordt om af te koelen. Ik kan begrijpen dat het in sommige gevallen nodig is. Het gebeurde alleen nogal snel. Voor het minste wat je deed. Het leek mij dan ook vooral een makkelijkheidsoplossing. Het kost minder tijd en energie dan in dialoog te gaan met een kind over waarom het zich zo gedraagt.”

Motordiefstal

Het ging met haar van kwaad naar erger. Op school haakte ze af, begon volop te experimenteren met drugs en trok ook op met foute vrienden. Op haar dertiende werd ze betrapt toen ze, compleet stoned, stond toe te kijken hoe die vrienden een motor probeerden te stelen.

De jeugdrechter wist geen raad meer met haar. Niemand eigenlijk. Zijzelf ook niet. “Waarom moest ik mijn best doen? Waarvoor? Om terug naar huis te mogen? Dat ging niet. Ik vond het zo onrechtvaardig. Ik was het slachtoffer van de problemen van mijn ouders, maar ik was de degene die opgesloten werd. Als geen enkele hulpverlener zich inzette om iets te veranderen aan mijn moeilijke thuissituatie, waarom moest ik dan moeite doen om mij aan de regels te houden?”

Zo wordt nog steeds al te vaak gedacht binnen de jeugdhulp, vindt ze. De jongere van wie het gedrag escaleert, wordt altijd maar gestraft, terwijl er aan de thuissituatie zelf weinig tot niets gedaan wordt. Dat zorgt ervoor dat die jongere almaar opstandiger wordt tegenover het systeem. 

Stuutjes

Opstandig bleef ze ook in de gesloten instelling in Beernem, al had ze angstaanvallen telkens wanneer ze in de isolatiecel geduwd werd. “Het was een vicieuze cirkel. Ik ben Antwerpse en begreep het West-Vlaams niet altijd. Een begeleider zei: ‘eet je stuutjes op’. Ik antwoordde: wa? En werd prompt gestraft omdat dat onbeleefd was. Wist ik veel dat stuutjes boterhammen betekent.”

Het grote probleem in de jeugdzorg is volgens haar de afstand tussen begeleiders en jongeren. “Zo eens iemand die vraagt: en hoe was het op school vandaag? Neen, dat was er niet. De begeleiders deden vaak wat ze konden, maar er was geen tijd voor echt contact." Toen ze onlangs haar verhaal deed op sociaal.net kwamen er veel reacties binnen van jongeren die er ook zo over dachten. 

Ondertussen gaat het prima met haar. Dankzij haar oma, die ondanks het feit dat ze het zelf niet breed had, haar in huis nam. "Ik was vijftien. En plots kreeg ik liefde. En nog belangrijker: had ik iemand die ik kon respecteren. Dat heeft me de kracht gegeven om eruit te geraken."

De kinderen die nu nog in de instellingen zitten hebben, zo getuigt het rapport, gelijkaardige verhalen. Dat moet ook Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) erkennen "We moeten dit ernstig nemen, maar in dialoog met de voorzieningen zelf", zei de minister op Radio 1. Hij wil niet dat dit "in een soort sfeer van vijandigheid" moet gebeuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234