Zaterdag 24/10/2020

'Ik toon gewoon de tragikomedie van de stuntelende mens'

'Nederlandse Mr. Bean' Eric Koller brengt cabaret zonder woorden op Humorologiefestival in Marke

Met zijn woordloos cabaret is Eric Koller (35) een buitenbeentje in het Nederlandse stand-up- en cabaretwereldje, waar scherpe maatschappijkritische tirades en kleinkunst de boventoon voeren. Op het Humorologiefestival, dat vanavond start in Marke, brengt hij een exclusieve try-out van zijn nieuwe voorstelling Hippopotomonstrosesquippedaliofobie.

Door Liv Laveyne

AMSTERDAM l Hippowat? Koller lacht. 'Het is de wetenschappelijke term voor 'angst voor lange woorden'. Dat net die fobie zo'n lange naam krijgt, vind ik op zich al een wrede grap.'

Angst voor woorden heeft hij niet, maar op het podium laat Koller ze toch liever achterwege. "Woorden worden gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd, de beweging van een lichaam heeft een helderheid in betekenis", vindt Koller die deze zomer met zijn "humor zonder taalgrens" ook aantreedt op het gerenommeerde Edinburgh Fringe Festival.

Kollers elastieken lichaam en mimiek leverden hem het etiket op van 'de Nederlandse Mr. Bean', een vergelijking waar hij niet onverdeeld gelukkig mee is "maar mensen hebben nu eenmaal nood aan een referentie als houvast. Waar Rowan Atkinson echter een typetje speelt, blijf ik altijd Eric Koller: zij het soms als een hond en het volgende moment als Jan Klaassen." En dat mag je - check de YouTubefilmpjes - behoorlijk letterlijk nemen: zijn imitatie van een hond die met een bal speelt, is schrikbarend geloofwaardig. Net als een marionet lijkt hij geen bot in zijn lijf te hebben wanneer hij een moonwalk doet of een cowboy in de wind speelt. "Maar ik lig zeker niet elke ochtend drie kwartier lang met mijn benen in mijn nek om me te trainen. Kennelijk beschik ik over een aangeboren lenigheid, ik werd zelfs afgekeurd voor mijn legerdienst omdat ik te veel speling in mijn gewrichten heb."

Op de wintereditie van Humorologie, eind januari dit jaar, bracht Koller een schrijnende maar grappige scène waarin hij als een oud ventje met een handdoekrekje als houvast het podium oversteekt. Het leverde hem een staande ovatie van het Vlaamse publiek op. "De humor die ik breng noem ik liever 'menskritisch' dan 'maatschappijkritisch'. In plaats van in te hakken op instituten en allerlei grote wereldproblemen, registreer ik het alledaagse leven: de stuntelende mens, schoon in zijn hoogstpersoonlijke maar universeel herkenbare tragikomedie."

"Het voordeel van geen woorden te gebruiken, is dat elke toeschouwer zijn eigen verhaal kan vormen. De reacties op die bewuste scène verschillen dan ook enorm: jonge mensen vinden dat ik de draak steek met bejaarden, bejaarden noemen het ontroerend herkenbaar en toeschouwers van middelbare leeftijd zien vooral de tristesse omdat ze hun ouders zo weten aftakelen."

"Mijn inspiratie komt steevast vanuit beweging. Dat schuilt vaak in kleine details. Zit ik op het toilet en zie ik in de hoek een spin een web weven, dan gaat mijn fantasie met mij op hol en vraag ik me af: zou die spin op vaste uren werken, zichzelf een dag verlof gunnen en waar is het toilet in haar web?"

"Als kind mocht ik altijd langer opblijven wanneer Toon Hermans, Herman van Veen en Freek De Jonge op televisie te zien waren. Later op de middelbare school vormde ik met enkele medeleerlingen een cabaretgroepje. Toen ik de magie van het podium voelde, wist ik: ik wil cabaretier worden." Koller studeerde af als theatermaker aan de Hogeschool voor Kunsten in Utrecht. In 1995 won hij de juryprijs op het Groninger Studenten Cabaretfestival en een jaar later het Amsterdams Kleinkunstfestival. "Ik schreef me in omdat ik mijn buik vol had van het gemakzuchtige cabaret dat ik rond me zag: een pineut uit het publiek halen en de huid vol schelden, dat is toch zonde van het podium? Het feit dat ik op de toneelschool mijn bekomst had gehad van het oeverloos lullen over kunst, heeft wellicht mee bepaald dat ik woordloos cabaret ben gaan maken," lacht Koller die ook workshops commedia dell'arte en clownerie volgde. "Een traumatische ervaring", herinnert hij zich. "We kregen les van een Zwitserse clown Nader Farman. Hij liet je voor de klas staan, zei: 'Make us laugh!'' en daar stond je dan. Het huilen stond me vaak nader dan het lachen maar hij heeft me wel een belangrijke les geleerd, namelijk dat 'grappig' een staat van zijn is: grappig doen, is nooit grappig; grappig zijn wel."

"Het lijkt misschien een contradictie maar comedy is een serieuze bezigheid", vindt Koller. "Mensen vragen me wel eens of het niet vervelend is om voor de tweehonderdste keer dezelfde scène op te voeren. Dat is het niet: omdat je elke keer weer een grap zo moet zien te plaatsen dat het publiek even hard lacht als de avond voordien. Het is als hordelopen: je moet je voet op tijd afzetten, je been hoog genoeg tillen, je andere been gestroomlijnd laten volgen, je moet perfect neerkomen en al meteen weer je pas uitmeten om de volgende horde te nemen. Het is streven naar de perfecte looptechniek."

"Daarom zie ik er ook altijd tegenop om nieuwe scènes in elkaar te boksen: omdat je gewoon weet dat je die perfectie nooit van meet af aan bereikt. Russische clowns trainen een leven lang op een act van een kwartiertje, maar dat materiaal wordt dan ook tot in de puntjes volmaakt. Ik ben ervan overtuigd dat visuele comedy die rijptijd nodig heeft maar daarvoor is geduld nodig. En dat heb ik soms te weinig."

Niettegenstaande Koller ruim twaalf jaar op de planken staat en op veel lof bij pers en publiek kan rekenen, is hij lang zo geen klinkende naam als pakweg Hans Teeuwen of Theo Maassen. Dat heeft volgens Koller vooral te maken met het feit dat hij geen woorden gebruikt: "Ga je een optreden van Theo Maassen zien en vragen jouw collega's je daags nadien op het werk: 'En hoe was Theo?' dan volstaat het om enkele van zijn grappen te vertellen. 'En Koller wat deed die?' 'Nou eh, hij deed een hond na.' Tja, daarmee overtuig je weinig mensen. Er zit maar één iets op: je moet me gewoon komen ervaren."

Eric Koller vanavond op Humorologie. ww.erickoller.nl

Komend seizoen toert Koller langs de Vlaamse culturele centra met zijn best-of show Fool Koller

Komiek Eric Koller:

Op toneelschool kreeg ik mijn bekomst van het oeverloze gelul over kunst. Ook daarom koos ik voor woordloos theater

Humorologie: de lach als scherp wapen

Humorologie bestaat 23 jaar maar is volop in transformatie. Met als subtitel 'festival van de verwondering' verlaat Humorologie het concept van 'louter en alleen de lach'. Koen Allary, die dit jaar Marnix Theys opvolgde als artistiek leider, werpt nieuwe lijnen uit: "Humor is een sterk en scherp wapen en daar willen we gebruik van maken. We zijn vooral geïnteresseerd in artiesten die onze zieke maatschappij op een prettig gestoorde manier in vraag stellen en de maatschappelijke ontsporingen bestrijden met gezonde gekte. En dat bestrijkt alle podiumkunsten: van circus en cabaret tot theater, muziek en dans."

Enkele tips:

circus: de Marokkaanse Groupe Acrobatique de Tanger brengt met Taoub een mix van traditioneel circus en nieuwe media maar heeft ook een maatschappelijke relevantie. Zo komen de twee vrouwelijke artiesten gesluierd op, maar werpen die af en lopen letterlijk op de mannen.

dans: het Australische Stalker brengt fysiek danstheater. In hun nieuwe voorstelling 'StiltBreak' dansen vier performers hiphop en breakdance op stelten.

theater: jong talent uit Nederland: Psychose van de Lemming van Oeloek wordt vergeleken met het dynamische theater van Olympique Dramatique.

cabaret en comedy: Humorologie blijft de uitgelezen try-out plek voor heel wat comedians. Henk Rijckaert en Begijn Le Bleu tonen een voorproef van hun nieuwe shows. De Nederlandse Katinka Polderman en Comedy Casino Cupfinalist Iwein Segers brengen samen een liedjesprogramma.

Humorologie tot en met zondag 29 juni in Marke en Kortrijk. Volledig programma op www.humorologie.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234