Donderdag 21/01/2021

'Ik stem op N-VA én op Groen'

Nelly Maes (72) vindt het verschrikkelijk dat het linkse flamingantisme niet meer bestaat. Ze is intens verdrietig omdat die twee begrippen alsmaar minder samengaan. 'Bij de laatste federale verkiezingen heb ik dan maar twee borden in mijn tuin gezet.' Steven Samyn en Bart Eeckhout

'Wijven moeten niet zo veel complimenten maken." De woorden van Louis Major behoren tot de gewijde vaderlandse politieke geschiedenis. Weinigen weten nog dat de oude socialist zijn befaamde uitroep aan Volksuniepolitica Nelly Maes richtte, toen die er als nieuwkomer in het parlement op stond met haar vrouwennaam aangesproken te worden. Het is een van de verhalen uit Ongebonden best, de biografie van Maes die vanavond in Sint-Niklaas wordt voorgesteld.

"Ik heb nooit geschiedenis willen schrijven of geven. Ik wilde geschiedenis maken", zegt ze. Haar grootste verwezenlijking vindt ze haar bijdrage aan een mentaliteitsverandering in Vlaanderen. "Ik ben groot geworden in de jaren zestig. Toen was er sprake van een eenheidsvakbond en progressieve frontvorming. Maar om dat te realiseren moest volgens mij eerst de communautaire hypotheek worden gelicht."

Is dat dan niet gebeurd door de verschillende staatshervormingen?

"(fel) Natuurlijk niet. Maar als ik het Vlaanderen van vandaag vergelijk met het kerkse en benepen Vlaanderen waarin ik ben opgegroeid, dan sta ik er versteld van welke weg we hebben afgelegd. De VU is altijd mijn partij geweest. Haar ambitie was niets minder dan de wereld veranderen. Dat was iets anders dan de almachtige CVP, die de kleine, arme boeren zoals mijn vader het leven moeilijk maakte. Iets anders dan de socialisten die tegen de zelfstandigen waren omdat het in hun ogen allemaal kapitalisten waren. En de liberalen waren toen al hoeren die voor de verkiezingen altijd iets anders zeiden dan na de verkiezingen. In de VU zaten linkse en rechtse politici, maar er bestond veel interne verdraagzaamheid. Dat moest ook omdat wij een tegenmacht wilden zijn."

Is de N-VA vandaag zo'n tegenmacht?

"Niet echt. Het stemt mij wel gelukkig dat Bart De Wever nog altijd zoekt hoe hij een confederale hervorming kan doorvoeren. Want dat is wat hij zichzelf als historische opdracht heeft gesteld. Maar hij heeft natuurlijk een dubbele agenda. Een die niet alleen Vlaams is, maar ook centrumrechts. Dat laatste is de reden waarom ik geen N-VA'er ben. Als politiek dakloze stem ik tegenwoordig strategisch. Bij de federale verkiezingen van 2010 stond aan de ene kant van mijn tuin een verkiezingsbord voor N-VA, langs de andere kant een voor Groen. Ik heb voor beide partijen gestemd. Mijn hart is verscheurd en de mensen weten dat hier. Dat het linkse flamingantisme niet meer bestaat, vind ik verschrikkelijk."

U bent vrij genuanceerd over De Wever?

"Ik vind het een historische fout om de N-VA per se te blijven isoleren. Zo werk je de radicalisering in de hand. Het klopt ook niet dat De Wever niet tot compromissen in staat is. Wat hij in 2010 aan Di Rupo wilde beloven, was zelfs bijzonder verregaand. Ook toen wou hij het premierschap zomaar uit handen geven - nooit een slim idee - en wou hij de financieringswet ongemoeid laten. Hij hoopte dat Di Rupo in ruil voor het premierschap wel een ernstig gesprek over een grote staatshervorming zou willen voeren. Dat is niet gelukt. Je zou kunnen zeggen dat De Wever niet de moed heeft van Hugo Schiltz om een derde van zijn kiespubliek re riskeren voor regeringsdeelname. Je zou evengoed kunnen zeggen dat hij niet zo dom is geweest om dat te doen, want we weten hoe het de VU vergaan is."

Hoe kijkt u terug op het einde van de Volksunie?

"Minder bitter dan vroeger. (stilte) Toen de VU ophield te bestaan, ben ik daar een jaar van in de rouw geweest. (opnieuw stilte, tranen) Maar het is nog niet over. Dat gaat nooit over. Dat was een verschrikkelijke periode. Al die kameraadschappen die uit elkaar vielen, een project waar je jarenlang je ziel en zaligheid in gestoken hebt."

Heeft u spijt dat u Bert Anciaux gevolgd bent naar Spirit?

"Dat was niet mijn eerste keuze. Ik wou dat de VU bleef bestaan, punt. Eigenlijk vond ik dat toenmalig VU-voorzitter Fons Borginon Geert Bourgeois had moeten buitensmijten omdat hij zich niet aan de partijlijn hield. Zoals ik overigens voordien ook vond dat de partij Bert Anciaux had moeten buitensmijten omdat hij zijn voeten veegde aan alle afspraken om minister te kunnen worden. Maar omdat ik altijd een progressieve regionalist ben geweest, ben ik uiteindelijk bij Spirit terechtgekomen. Op het einde ben ik zelfs nog even voorzitter geweest van opvolger Vl.Pro. Die naamsverandering was een stommiteit, maar bon, het kalf was toen al verdronken. Anciaux wou toen een fusie forceren met de sp.a, maar twee derde van de partijraad stemde tegen. Toen ik sp.a-voorzitster Caroline Gennez belde om te zeggen dat de operatie niet doorging, lachte ze me uit in mijn gezicht. Bert Anciaux kwam sowieso over en de rest interesseerde hen niet."

U bent altijd een overtuigd feministe geweest. Is die strijd gestreden?

"Helemaal niet. We zijn op de goede weg. Toen ik begon, zetelden er acht vrouwen op 212 Kamerleden. Dankzij de quota is die onnatuurlijke achterstand goedgemaakt. Maar de macht is nog altijd niet evenredig verdeeld. Wat mij echter meer zorgen baart, is dat we de maatschappelijke rol van vaders en moeders niet in balans krijgen. Uiteindelijk blijven het vooral de vrouwen die voor de kinderen moeten zorgen. De partner van mijn dochter mocht gaan doctoreren in Australië. Ofwel kon mijn dochter hier achterblijven en voor de kinderen zorgen, ofwel moest ze mee en moest ze haar eigen loopbaan helemaal vanaf nul herstarten, wat ze ook gedaan heeft. Het moederschap blijft een grote rem op carrièreplanning, of althans toch een grotere rem dan het vaderschap. Dat is niet de schuld van de mannen, maar we krijgen onze samenleving maar niet zo georganiseerd dat mannen en vrouwen samen voor hun kinderen kunnen zorgen. Ik dacht als jong meisje ook zo, hoor. Ik had een goede kans om aan de slag te gaan bij de schooltelevisie van de BRT, maar ik heb me uit de laatste ronde teruggetrokken omdat ik mijn man ontmoet had en dacht dat een gezin niet te combineren zou zijn met een baan in Brussel."

Het heeft u niet belet een eigen carrière uit te bouwen?

"Mijn man wilde aanvankelijk dat ik voluit voor de politiek koos. Hij zat in de VU en was gebeten door dezelfde microbe als ik, alleen misschien wat minder fel. Hij heeft me in het begin ook altijd gesteund, maar toen ik bekend begon te worden, kreeg hij het moeilijk. Het idee dat hij 'de man van Nelly Maes' was, was lastig te dragen voor hem. Hij wou niet in de schaduw van zijn vrouw staan. Ik denk dat veel mannen het daar lastig mee hebben, ook vandaag nog."

In uw boek staat een aandoenlijke open brief van de jonge Nelly Maes over de carrièreproblemen van vrouwen. In vijftig jaar tijd is er veel veranderd maar de kern van de kwestie - hoe combineer je werk en gezin - blijft overeind.

"Daar gaat het nog altijd over, ja. Deels ligt dat ook aan de vrouwenbeweging zelf. Waarom beschouwen feministen vrouwen die kiezen voor deeltijds werk als mislukkelingen? Het is dankzij deeltijds werk in het onderwijs dat ik tijd kon vrijmaken voor mijn gezin en voor mijn politieke carrière. En later heb ik het geluk gehad dat ik als politica redelijk verdiende, zodat ik me voldoende huishoudhulp kon permitteren. Voor andere vrouwen is het telkens weer passen en meten, zoeken naar hulp bij de grootouders of bij vrienden. Het werk wordt ook onvoldoende gewaardeerd. Een advocaat mag zijn receptioniste fiscaal aftrekken, waarom zou een leerkracht dan niet haar poets- of kinderhulp mogen aftrekken?

72 jaar, woont in Sinaai bij Sint-Niklaas

Was als politica actief bij de VU en vervolgens ook bij VU&ID, Spirit, Vl.Pro en de SLP

Behoorde samen met Maurits Coppieters en later Bert Anciaux tot de linkervleugel van haar partij

Van 1970 tot 2001 gemeenteraadslid en schepen in Sint-Niklaas

Van 1971 tot 1998 lid van Kamer, Senaat en Vlaams Parlement

Van 1998 tot 2004 Europees parlementslid en van 2004 tot 2009 voorzitter van EVA, de Europese koepel van regionale partijen

Nog altijd actief als voorzitster van het Vlaams Vredesinstituut en als secretaris van het Algemeen Nederlands Verbond

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234