Zondag 27/09/2020

Ik snap de nood aan excessief gedrag

Het zijn drukke tijden voor acteur Benny Claessens: hij speelt mee in Bakchai, een bewerking door Jan Decorte van De Bacchanten. Ondertussen traint hij ook nog voor Primero, de nieuwste dansproductie van Les Ballets C de la B die in maart in première gaat. En hij bereidt zijn vertrek voor naar de Münchner Kammerspiele, waar hij deel zal uitmaken van het ensemble dat Johan Simons er vanaf september zal leiden. “Hoe drukker ik het heb, hoe meer ik de nood aan excessief gedrag begrijp”, lacht Claessens. Claessens vertolkt dan ook Dionysos in Bakchai, Grieks voor De Bacchanten. In die klassieke tragedie, geschreven door Euripides in de vijfde eeuw voor Christus, komt Dionysos met zijn volgelingen aan in Thebe, maar koning Pentheus is niet opgezet met hun excessieve gedrag. Wanneer Pentheus wil optreden tegen hun uitspattingen krijgt hij de raad om ongezien een van hun orgieën bij te wonen. Pentheus wordt er echter verscheurd door zijn eigen moeder, die in een extatische roes verkeert.Pentheus en Dionysos: ratio en passie, de orde van de dag versus feesten gelijk de beesten. Beide polen zitten ook in Claessens. “Het is een ongelooflijk drukke periode, waardoor ik, als ik al eens een dagje mag uitslapen, de avond voordien het gevoel heb dat ik alles in één keer ten volle moet beleven: uitgaan, drinken… Ik begrijp de nood aan excessief gedrag omdat daar ook structuur tegenover staat. In die zin is Bakchai zeker ook een stuk over de mens vandaag. Maar dat geldt, vind ik, voor elk stuk dat door Jan onder handen wordt genomen: met heel weinig middelen laat hij de hele wereld passeren.”

Paniekvoetbal

In Bakchai staat Claessens samen op de planken met Decorte, Sigrid Vinks, Sara De Bosschere én de gigantische giraffennek uit Cirque Danton, een voorstelling die Decorte zeven jaar geleden bij het Antwerpse Toneelhuis maakte. “Ik ken Jan nog van toen we samen onder Luk Perceval bij Het Toneelhuis zaten en ook daarna ben ik zijn werk blijven volgen. Toen ik vorig jaar zijn Müller/Traktor zag, merkte ik hoe uit dat werk hetzelfde gevoel sprak als wat ik zelf maak. Ik vond in hem een gelijkgestemde ziel.“Bakchai is zowat het oerstuk van de theaterkunst, en in die zin is het veel bruter en minder gepolijst dan zijn vorige stuk, het lichtvoetige Wintervögelchen (een bewerking van Shakespeares A Winter’s Tale, LiLa). Maar het blijft een duidelijke Jantekst met veel terzijdes, en een strakke opeenvolging van scènes met tekst en dans, waardoor het toch een soort van ritueel karakter krijgt. Het gaat tot de essentie in beeld, taal en spel.“Het fijne aan met Jan een voorstelling maken is de evidentie waarmee dat gebeurt, we doen een stukje tekst, een dansje, nog een stukje tekst, en plots is daar heel ongedwongen en letterlijk vanzelfsprekend een voorstelling. Ik grapte daarnet nog tegen Jan: ‘Ah nee, straks een hele doorloop, dat zal paniekvoetbal worden!’ Waarop hij antwoordde: ‘Ja maar, we zijn wel goed in paniekvoetbal spelen.’ Hij verleent ons een gezonde arrogantie om gewoon op te gaan, om te zijn. We vertellen een verhaal, we houden ons niet bezig met het creëren van personages of zoeken naar psychologisering, we zeggen gewoon onze tekst. Het spel zit hem in de mededeling.”“We repeteren heel weinig, we hebben zelfs een laatste doorloop, twee dagen voor de première, geschrapt. Er zitten toch geen mensen in de zaal, dus waarom zouden we spelen? Ik vind dat een hoogst plausibele redenering, maar dat geldt lang niet voor iedereen in het theater, waar vaak twee maanden of meer elke dag gewroet wordt op een stuk. Ik ben niet bang dat mijn werk nog niet af zal zijn op de première, mijn werk doe ik als het première is.”

Bayern, München

Hoe anders zal de werkmethode niet zijn bij een groot ensembletheater als de Münchner Kammerspiele, dat Johan Simons, nu nog regisseur en artistiek leider van NTGent, in september gaat leiden en waar Claessens, samen met acteurs Kristof Van Boven, Katja Herbers alsook (in los-vast verband) Nederlands acteericoon Pierre Bokma mee naartoe trekt. Is het niet wat vreemd dat Claessens toezegt om met Simons naar München te vertrekken, terwijl hij nog nooit eerder met de regisseur samenwerkte? “Johan heeft mij gewoon gevraagd of ik zin had om mee te gaan en ik heb ja gezegd. Zo simpel en in volle vertrouwen is het gegaan. Had hij een hele lofrede afgestoken over (op geveinsd pretentieuze toon) hoe ik als speler op grandioze wijze de lach en de traan in mijn fysieke spel weet te combineren, dan zou ik pas getwijfeld hebben om mee te gaan”, lacht Claessens.“Ik ken Johan inderdaad niet zo goed, maar uit de gesprekken die ik met hem heb gehad voel ik dat het goed zit. Het enthousiasme waarmee hij als een klein kind over zijn plannen vertelt, geeft me energie. Hij is iemand die het ook niet allemaal weet, maar die het wel gaat doen. Ik vind Johan een lieve anarchist die onwaarschijnlijk ambitieus is, en daar wil ik mezelf graag in herkennen. En wat het belangrijkste is: Johan is een goede mens en zo lopen er - zo is me de afgelopen jaren steeds duidelijker geworden - weinig rond in het theater. Niet in de zin van wat ze kunnen, maar hoe ze tegenover de wereld staan. Johan gaat nu letterlijk midden in Europa spelen, en dat vind ik fantastisch.

Meer dan losse projectjes

“Ik vind het aantrekkelijk om ergens te gaan spelen waar ik geen geschiedenis heb. Als ik nu met een voorstelling de culturele centra van Vlaanderen afdweil, weet ik dat een groot deel van het publiek enkel en alleen komt kijken omdat het me kent van tv (Claessens speelde de broer van Bart de Pauw in ‘Het geslacht De Pauw’). Ik wil elders, zonder geschiedenis, terug beginnen en daarbij verdwijnen al die praktische ongemakken, zoals in een ander land gaan wonen en een andere taal machtig worden, in het niets.”“Ik heb zin om eens voor een langere periode mijn tanden in iets te zetten, meer dan de vele losse projectjes die ik tot nu toe heb gedaan. Daarom ook dat ik er bewust voor gekozen heb om te snoeien in enkele engagementen in plaats van veel dingen halfslachtig te doen. Vandaar dat ik het project dat ik samen met Katelijne Verbeke zou maken (‘An & An’, LiLa) in de diepvries heb gestopt, en ook het collectief Eisbär, dat ik in 2004 samen met Femke Heijens heb opgericht, gaat zonder mij door.”“Ik wil meevertellen aan een groter verhaal. In Vlaanderen is daarvoor geen ruimte. Het gaat te veel over de kwaliteit van een project op zich, nooit over hoe een project, los van het feit of het al dan niet geslaagd is, past in een groter verhaal. Zo kun je geen positie innemen met theater. Als het theater in Vlaanderen betekenisvol is, dan gaat dat over de positie die je hebt in het theaterlandschap. In Duitsland gaat het over de positie die je met je theater hebt in de maatschappij.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234