Donderdag 24/06/2021

'Ik schat het publiek graag hoog in'

Met Kid gaat Fien Troch verder op de ingeslagen weg. 'Ik ben me ervan bewust dat mijn films een zoektocht zijn.'

Fien Troch maakte met Kid haar beste langspeelfilm tot op heden, over Kid en zijn broertje Billy. Nomen est omen? Kid heeft een naam om nooit volwassen te worden, is het rebelse rakkertje dat zijn moeder mist. Billy observeert en ondergaat. De kale sfeer van de Kempen deed Troch terugdenken aan de tijd toen ze er als kind bij haar grootouders op vakantie ging. De zoektocht van Kid die op zoek is naar warmte paste daar intuïtief bij. We spreken een hoogzwangere Fien Troch enkele dagen voor ze zelf voor de tweede keer mama is geworden. Ze houdt het op groene thee.

Hou je je nu in met die groene thee, of heb jij niet van die onmogelijke wensen wanneer je zwanger bent?

"Het valt reuze mee. Ik eet meer zoetigheden dan anders, maar ik ga me niet te buiten aan slagroom of zo. Ik houd wel enorm van pickles, ook als ik niet zwanger ben. Enkele weken geleden moest en zou ik op een avond pickles hebben en ik had er geen in huis. Ik heb gezocht in elke nachtwinkel in de buurt, maar niks gevonden. Het is die avond met mij niet meer goed gekomen. (lacht)"

Op de set in de Kempen afgelopen zomer leek je er gerust in. Is alles naar wens verlopen?

"Ja, ik denk wel dat ik de film gemaakt heb die ik heb willen maken. Ook al verandert er altijd wel iets tijdens het lange parcours dat je aflegt bij het maken van een film. Waar ik vooral blij om ben, is dat ik het spontane van de kinderen in balans heb kunnen houden met de dramatiek van het verhaal."

De toon van de film is streng en je houdt ook de niet-romantiserende stijl aan van je vorige films. Is Kid typisch Fien Troch?

"Dat zou ik wel durven beweren, ja. Ik vind het fijn om als kijker zelf te kunnen beslissen wanneer ik wat voel. In mijn films krijg je die vrijheid verregaand, maar niet volledig. Ik weet welke scènes zullen emotioneren en welke niet, hoe afstandelijk het ook mag gefilmd zijn. Ik ben me ervan bewust dat mijn films een zoektocht zijn. In mijn films zijn de gevoelens niet eenduidig, niet onmiddellijk te plaatsen. Die dubbelzinnigheid vind ik spannend.

"Zo gaat dat vaak: dat je niet goed weet hoe je een bepaalde gebeurtenis, handeling of uitspraak moet plaatsen, dat je niet direct weet wat je ermee moet. Ik duw het publiek niet naar een standpunt. Het moet zelf op zoek naar wat het bij een bepaalde scène ondervindt. Enkel op bijzondere momenten wens ik nadrukkelijk een bepaalde emotie op te wekken. Dat maakt de kijkervaring wel minder vanzelfsprekend."

Verlang je dan niet veel van je publiek?

"Ja. Maar ik schat het publiek ook graag hoog in. Ook niet-cinefiele mensen geven toe geraakt te worden door mijn films, al vinden ze ze soms moeilijk. Er wordt makkelijk beweerd dat de mensen het niet zullen snappen. Dat vind ik dan weer te makkelijk en zelfs lui. Je staat ervan versteld hoe mensen aan het interpreteren slaan als je hen er toe uitnodigt. En ik doe dat nu eenmaal middels een minder gewoontegetrouwe manier van vertellen. Je moet je geconditioneerde manier van kijken uitschakelen."

Welke voorbeelden hebben je geholpen?

"De films van de Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder hebben me aangetrokken en tegelijk afgestoten. Ze intrigeren me. De Franse cineast Robert Bresson heeft voor mij een wereld geopend. Ik heb over hem moeten lezen voor ik toegang vond tot de wereld die hij in zijn films oproept. Daarna konden zijn films me ontroeren.

"Dat klinkt wat raar, dat ik eerst op zoek moest naar een emotionele sleutel om van Bressons films te kunnen genieten, maar wat zou het? De ontroering is wel oprecht. Ik geloof daar trouwens ook in: dat je soms iets moet leren mooi te vinden. Ook cineasten als de Fransman Bruno Dumont en de Oostenrijker Ulrich Seidl stimuleren mijn visuele stijl."

Je hebt ook voor Kid het scenario geschreven. Komt de inspiratie uit jouw leven?

"Voor een stuk wel, ja. Het sfeertje dat we neerzetten komt deels voort uit de sfeer die er kon hangen wanneer ik als kind bij mijn grootouders in de Kempen op vakantie ging. We hebben ook alles in de streek rond Westerlo opgenomen. Ik wil niet zeggen dat die kille sfeer typisch is voor de Kempen, maar ik kwam uit een andere regio, op een uur rijden daarvandaan, en ik belandde toen in een andere wereld. Zo is het in mijn herinnering blijven hangen, en allicht heb ik die herinnering mettertijd uitvergroot.

"Toen ik tijdens het draaien naar sommige locaties terugkeerde, herkende ik soms toch die kaalheid. En die sfeer en omgeving paste perfect bij dit verhaal. Vooral voor Kid die constant op zoek is naar warmte en zijn mama die weg is."

Zelfs vóór hij zijn mama verliest, lijkt Kid naar haar op zoek.

"Ja, voor een stuk wel. Ik wilde het cliché vermijden waarin hij eerst op een warme, gezellige boerderij met open haardvuur woonde en daarna in een ijzige omgeving terechtkwam. Ik heb in mijn film een plek gegeven aan die typische tegenstelling in Vlaanderen tussen de lelijkheid en de schoonheid die je van de huizen afleest. Het rare is dat net in vele van die voortuinen veel geld en tijd is gekropen om ze, in mijn ogen, niet meteen beter te krijgen. Maar het resultaat geeft de bewoners wel genoegdoening. Ik denk dat het meer te maken heeft met een veilig en net gevoel dan met schoonheid. Het is in orde. Het ziet eruit zoals het eruit moet zien, met een gewassen auto voor de garagepoort.

"Dat soort details maakt het unheimlich, zeker voor kinderen. De nonkel en de tante van Kid zijn geen lieve, maar ook geen kwade mensen. Ze leven op een manier waarbij ze zich aan de dagelijkse plichtplegingen houden en waarbij hen niet geleerd is warm te zijn. Zijn mama was natuurlijk warmer voor hem, maar ook zij is in die wereld opgegroeid."

In een haast woordeloze wereld?

"Mijn vorige twee films waren ook niet de meest spraakzame. Bij dit idee sloot dat emotieloze, dat non-verbale en de moeizame communicatie naadloos aan. In die stille wereld komen de kinderen terecht. In hun nabijheid wordt gefezeld. Ze worden niet bij belangrijke gesprekken betrokken. Ze worden gedwongen om te observeren wat de volwassenen doen. Dus in dit geval was dat een legitiem excuus om mijn dada, dat moeilijke communiceren, door te trekken. Bij dit verhaal over jonge kinderen was dat nog beter dan in mijn vorige films op zijn plaats."

Je vertelt het hele verhaal vanuit het standpunt van de kinderen, maar waarom heb je het niet letterlijk vanuit hun blik gefilmd?

"Dat vond ik te beperkend. Voor mij was het net belangrijk dat je je als kijker zou afvragen wat Kid en Billy precies van de gebeurtenissen begrijpen. Als ze aan het spelen zijn, horen ze dan wat er gezegd wordt tussen de volwassenen? Luisteren ze stiekem mee? Of hebben ze het gehoord, maar snappen ze het niet? Als je dat letterlijk vanuit hun point of view filmt, dan verklaar je wat ze begrepen hebben en wat niet. Ik wilde net dat spanningsveld bewaren waarbij je de optie openhoudt dat ze hebben gehoord wat er gefluisterd wordt. Maar uitgerekend met een verhaal over kinderen reveleren we het best hoe gehandicapt volwassenen in hun communicatie vaak zijn."

Hoe verleid je de jonge amateuracteurs tot zulke haast achteloze vertolkingen?

"Daarin was het ook zoeken naar de balans en de juiste toon. Soms lieten we ze gewoon wat spelen en filmden we hen zonder dat ze het beseften. Bij sommige scènes zeiden we hen exact wat ze moesten doen, maar bleven we filmen tot we wisten dat we bruikbaar materiaal hadden. Dat was het makkelijkste eigenlijk. Een natuurlijke prestatie krijgen in specifieke situaties was een pak moeilijker. Maar de rollen waren er nu ook niet naar dat ze een arsenaal aan emoties uit de kast moesten trekken. Dat doet niets af aan hun prestatie.

"Mijn grootste geluk en troef was dat ik op twee kinderen ben gebotst die emotioneel heel intelligent zijn. Zij hadden snel door wat de bedoeling was en hoe ze moesten spelen. Zij deden nooit rare, theatrale dingen. Zij overdreven nooit, integendeel. Soms moest ik hen vragen om toch wat emotioneler te reageren. In al hun onwetendheid begrepen ze de grote regel op de set: er zijn geen acteurs. Op den duur kwamen ze zelf met suggesties over hoe ze een bepaalde handeling best benaderden. Onwaarschijnlijk genoeg kon ik dan vaak zeggen dat ze het bij het rechte eind hadden. Dat onbevangene van hen was heel dankbaar om mee te werken."

Kid, vanaf 16/1 in de bioscopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234