Maandag 18/10/2021

'Ik schaamde me rot voor mijn vader in zijn Jaguar'

Vijftig miljoen op de bank en toch ongelukkig? Het idee werkt op de lachspieren. Maar voor de rijken is het realiteit, weet de Nederlandse pedagoog Ad Kil, hoogleraar aan de Nyenrode Business Universiteit. 'Geld is een gesel. Veel rijke mensen zeggen: wat heb ik een pech dat dit mij overkomt.'

Vooral gefortuneerde kinderen en kleinkinderen hebben het zwaar, blijkt uit De gouden rugzak, het eerste opvoedboek voor welgestelden dat deze week verschijnt bij onze Noorderburen. Daarvoor interviewden Kil en zijn collega's achttien erfgenamen over hun opvoeding en levensloop. Slechts een van hen was gelukkig. "Die had gekozen voor een eigen carrière en trok zich wat minder aan van de druk van de familie."

De anderen worstelen al van jongsaf aan met 'dat rótgeld, waar het altijd over gaat'. Dat brengt moois met zich mee (zwembad, paarden, Porsche), maar ook problemen die de identiteitsontwikkeling kunnen schaden. Zo merken kinderen al vroeg dat zij zich voor hun rijkdom moeten generen. "Ik haatte het als mijn vader me naar school bracht, toen was ik 15, 16 jaar", vertelt een erfgename. "Mijn vader had een Jaguar. Echt verschrikkelijk, ik schaamde me helemaal rot." Een andere vrouw vertelde dat ze op weg naar school werd uitgejouwd door kinderen die ze helemaal niet kende. "Hé, moet jij geen gouden rugzak?", vroegen die.

Schaamte domineert de gezinscultuur; veel ouders proberen hun rijkdom zelf geheim te houden, of benadrukken dat hun kinderen erover moeten zwijgen. Tegelijkertijd willen ze hun kinderen een 'gewone opvoeding' geven, een heel begrijpelijke wens. "Maar het kán niet", zegt Kil, die enkele vermogende mensen coacht. "Hun kinderen zijn ideale kidnap-objecten, ze worden door de beveiliging naar school gebracht, hun huis is omheind. Dat is niet gewoon."

Geheim

Een 'opvoeding met een geheim' is beklemmend en de buitenwereld ontdekt de weelde toch. Met als gevolg jaloezie, spotlust en minachting; reacties die rijke kinderen gaan verinnerlijken. Ze kampen met schuldgevoelens, een lage eigenwaarde en zingevingsvragen. Want wat doe je als je in een gespreid bedje ligt en niet hoeft te werken? Als je ouders nauwelijks eisen aan je stellen op het gebied van studie of carrière? "Heel diep in mijn hart had ik het toch het liefste allemaal zelf bereikt, maar dat heb ik niet", aldus een multimiljonair. "Een leven zonder werk valt me toch tegen: je kinderen moeten gewoon naar school 's morgens en je vrouw zegt: 'Wat ga je doen? Naar de golf?'"

Veel rijke kinderen worden grenzeloos opgevoed: wil jij een auto of een extra studietoelage, dan krijg je die toch? Zo maskeert de eerste generatie, die druk is met het familiebedrijf, dat er voor de opvoeding weinig tijd rest. Maar geld lost lang niet alles op. "Mijn ouders hadden gewoon moeten zeggen: je krijgt één opleiding en voor de rest zoek je het maar uit", vindt een erfgenaam. "Dan ga je maar bij de Albert Heijn werken. Dat zal ik tegen mijn kind zeggen. Hupsakee."

Familiekapitaal

Omdat welgestelde ouders hun kinderen pamperen, verdampt het familiekapitaal vaak in drie generaties. Een betere (financiële) opvoeding kan dat wellicht voorkomen, stellen de schrijvers van De gouden rugzak: een vermogen beheren valt te leren. Belangrijk is ook dat ouders open zijn over hun rijkdom, en hun kinderen helpen om vervelende opmerkingen te pareren. "Ze moeten een set van tien antwoorden krijgen", vindt Kil. Bijvoorbeeld: Ik, stinkend rijk? Dat huis is eigenlijk van mijn opa.

De gouden rugzak. Handboek voor vermogende families van Raimund Kamp, Marijke Kuijpers en Ad Kil, verschijnt donderdag bij Boom Fiscale Uitgevers in Den Haag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234