Zaterdag 24/10/2020

InterviewRomelu Lukaku

‘Ik reageer mijn woede af op het veld’: Romelu Lukaku over de apengeluiden in de Serie A

Lukaku over het aanhoudende racisme in het voetbal: ‘Je moet er sterk op blijven reageren. Je moet het blijven bestrijden.’Beeld Photo News

Zwarte voetbalspelers krijgen alsmaar meer te maken met racistische beledigingen – afgelopen weekend weerklonken er nog apengeluiden vanuit de tribunes van Tottenham. Rode Duivel en Inter Milaan-aanvaller Romelu Lukaku praat over wat hij over zich heen kreeg. ‘Het is krankzinnig.’

Romelu Lukaku had een ontspannend avondje voor de tv voor ogen. Hij speelt dan wel in Italië tegenwoordig, bij Inter Milaan, toch keek hij ernaar uit om naar de voetbalwedstrijd van twee van zijn voormalige Engelse teams te kijken. Zijn hoop op een rustig avondje eindigde lang voor de wedstrijden gedaan waren. Niet voor het eerst dit seizoen zette hij een bericht op Twitter en Instagram. Niet voor het eerst dit seizoen voelde hij zich genoodzaakt zich uit te spreken over racisme.

De oorzaak was in dit geval de voorpagina van de Corriere dello Sport van de volgende dag, een van de Italiaanse sportkranten. De cover was laat die avond op Twitter gepost, en er stond een foto op van Lukaku, een Belgische speler met Congolese roots, en van Chris Smalling, een voormalige teamgenoot van Lukaku van Jamaicaanse afkomst die nu voor AS Roma speelt. De twee zouden dat weekend tegen elkaar spelen. De kop luidde: ‘Black Friday’.

Lukaku wist niet wat hij zag. “Krankzinnig”, was zijn reactie toen hij de cover via WhatsApp toegestuurd kreeg. Hij trok daarop openlijk van leer tegen de krant, en had het over “een extreem domme headline”.

Die mengeling van ontgoocheling en frustratie heeft Lukaku regelmatig gevoeld de jongste maanden. Het nationale team van Engeland dreigde ermee van het veld te stappen in Bulgarije, in Nederland werd een wedstrijd stilgelegd vanwege racistische gezangen, er waren racistische incidenten bij Manchester City en Tottenham. Zwarte spelers kaarten aan dat ze keer op keer, bijna op wekelijkse basis, het mikpunt van racisme zijn.

De campagne tegen racisme van de Serie A kreeg meteen heel wat kritiek.Beeld via REUTERS

Vooral in Italië is de opstoot hevig. Lukaku werd al tijdens zijn tweede wedstrijd op Italiaanse bodem racistisch beledigd. Toen hij zich klaarzette om een penalty te nemen tegen Cagliari kreeg hij een salvo apengeluiden over zich heen. Terwijl hij in dat stadion, dat een kwalijke reputatie voor zulke incidenten met zich meetorst, luisterde naar de kwetsende gezangen, dacht hij wat hij altijd denkt in zulke situaties: “Ik ga scoren. Ik ga winnen. Daarna ga ik naar huis.”

“Ik ben er in mijn leven heel vaak mee geconfronteerd geweest”, zegt hij. “Je bouwt een soort schelp rondom je. Ik reageer mijn woede af op het veld.”

Alarmerend

Het is niet nieuw dat wedstrijden in Italië en elders in Europa ontsierd worden door racisme. Maar de regelmaat waarmee het dit seizoen gebeurt, is best alarmerend, gezien de opkomst van het nationalisme in Europa. In Italië was er een verdrievoudiging van racistisch gemotiveerde aanslagen nadat de populistische Vijfsterrenbeweging in 2017 een regering had gevormd met de extreemrechtse Lega. Die toename wordt weerspiegeld in de ervaring van zwarte spelers in de voetbalstadions.

De situatie is zo zorgwekkend dat de clubs van de Serie A zelf actie ondernamen. In november brachten alle twintig clubs een verklaring uit waarin ze toegaven dat ze “niet voldoende gedaan hadden” om iets te doen aan het racisme in het Italiaanse voetbal en waarin ze de autoriteiten meldden dat het tijd was voor “radicale verandering”.

In de weken na die verklaring kwam de Corriere met zijn voorpagina. De krant verdedigde die keuze, en stelde dat kritiek neerkwam op een ‘lynchpartij’. Toen was er een geluidsopname van de algemeen manager van de Serie A waarin die een oplossing voor het probleem suggereerde: als de stadionmicrofoons afgezet zouden worden, dan zouden de kwetsende commentaren en gezangen ten minste niet uitgezonden worden. Deze week kwam de Serie A met een nieuwe campagne tegen racisme, met drie schilderijen van chimpansees. De reactie was dat ze er nog altijd niets van begreep.

Er zijn zo veel incidenten, zo veel dieptepunten geweest, dat je amper de tel kunt bijhouden. Lukaku stelde vast dat hij veel vaker praatte en nadacht over de kwestie dan hij gehoopt had. Onderwijs is cruciaal, zegt hij, maar hij is niet van plan te wachten op anderen om iets te doen. “Ik zeg wat ik denk”, zegt hij. “Als er iets op mijn lever ligt, dan spreek ik me uit.”

Lukaku en Paul Pogba, toen ze nog teamgenoten waren bij Manchester United. Lukaku heeft nog steeds het gevoel dat hij en Pogba de schuld kregen ‘voor de teloorgang van Manchester United’. Beeld EPA

Lukaku wilde dat Paul Pogba, met wie hij al bevriend was voor ze samen bij Manchester United speelden, de eerste was die het wist. Op stage in Australië in de zomer vertelde Lukaku Pogba dat hij ging vertrekken. “Ik zei hem dat ik het gehad had”, zegt Lukaku. Hij had dat besluit een paar maanden eerder genomen. Hij zat al zowat acht jaar in Engeland en was er uitgegroeid tot een van de beste spitsen ter wereld, maar de laatste twee jaren, na een transfer voor 85 miljoen euro naar Manchester United, waren moeilijk.

“Het was van het begin altijd: ‘Ja maar…’”, zegt hij. “Ik scoorde tegen Real Madrid in de Europese Supercup, maar miste een kans. Daar ging het dan over. Ik scoorde tegen West Ham in de eerste wedstrijd in de Premier League. En weer kwam er een maar. Toen al vroeg ik me af waar dat heen ging gaan.”

Hij bleef scoren – 96 wedstrijden, 42 goals – maar hij is nog altijd verontwaardigd over de manier waarop zijn zogezegd slechte vormpeil zijn reputatie in Engeland om zeep hielp. “Eén jaar bij United veegde de acht jaar ervoor compleet weg”, zegt hij. Hij heeft nog altijd het gevoel dat hij en Pogba “de schuld kregen voor de teloorgang van Manchester United”.

Hij vraagt zich af of dat kwam doordat United zo veel geld voor hem betaald had. Hij is, alles opgeteld, de derde duurste speler uit de geschiedenis. Maar er is nog een andere mogelijkheid. Er is altijd een verschil geweest tussen de speler die Lukaku is en de speler voor wie hij aangezien wordt. Een voormalige coach van hem, Roberto Martínez, beschouwde Lukaku altijd als een ‘denker’. Maar hij was een buitenbeentje. Zoals bij veel zwarte spelers focussen analyses van Lukaku’s prestaties meestal op zijn kracht, zijn atletisch vermogen, zijn fysieke kenmerken.

“Het gaat nooit over mijn kwaliteiten als voetballer als ik vergeleken word met andere aanvallers”, zegt hij. “Mijn dribbel één op één is goed. Ik kan een overstap doen. Ik kan een speler uitschakelen. Ik herinner me een commentaar van een journalist die vond dat United Lukaku niet moest kopen omdat hij geen ‘intelligente’ voetballer is.” Dat deed pijn, zegt hij.

Mythologie

Het is wat hij het ‘snelheid-en-kracht-element’ noemt, en je vraagt je af of hij dat etiket heeft omdat hij zwart is. Onderzoek van Cynthia Frisby van de Amerikaanse University of Missouri kwam tot de vaststelling dat zwarte atleten in de nieuwsmedia sneller geportretteerd worden als “aangeboren fysiek begaafd, maar met een tekort aan intelligentie en werkethos”.

In haar boek Pitch Invaders: The Modern Black Football Revolution schrijft Stella Orakwue dat zwarte spelers beoordeeld worden “niet op basis van hun individualiteit maar op basis van verzonnen groepskenmerken verankerd in mythologie”.

“Ik zie het zo niet”, zegt Lukaku. “Spelers zoals Thierry Henry, Nicolas Anelka, Marcus Rashford en Anthony Martial hebben wel de reputatie dat ze technisch vaardig zijn. Het is gewoon dat sommige spelers altijd op een bepaalde manier bekeken worden.”

Hoe dan ook, in maart had Lukaku er genoeg van. Hij wilde weg en “van nul herbeginnen”, zijn reputatie “heropbouwen”. United was bereid hem te verkopen aan Inter Milaan, een club waar hij als kind fan van was, toen twee van zijn helden, de Braziliaanse aanvallers Ronaldo en Adriano, er speelden. Lukaku zegt dat hij geen wrok koestert. “Groot-Brittannië was goed voor me geweest. Maar ik moest verder.”

Cristiano Ronaldo was de laatste speler die zijn opwachting maakte in de tunnel in San Siro. Hij was met Juventus op bezoek bij het Inter van Lukaku. Op dat moment in oktober waren beide teams ongeslagen en stonden ze boven aan de rangschikking. Toen Ronaldo Lukaku zag, kwam hij even goeiedag zeggen.

Cristiano Ronaldo begroet Lukaku voor de wedstrijd Inter - Juventus. ‘Hij zei dat hij overal goals had gescoord, maar dat dat in Italië het moeilijkste is.’ Lukaku geeft hem ondertussen gelijk. Beeld Photo News

“Hij vertelde me dat de Serie A de zwaarste defensieve competitie ter wereld is”, zegt Lukaku. “Hij zei dat hij overal goals had gescoord, maar dat dat in Italië het moeilijkste is. En als Cristiano Ronaldo al vindt dat het moeilijk is, dan moet het wel heel moeilijk zijn.”

Op het eerste gezicht heeft Lukaku het ongelijk van Ronaldo bewezen. Hij scoorde twaalf goals in zeventien wedstrijden voor Inter, en had al snel een intuïtieve klik met zijn medeaanvaller, de Argentijnse spits Lautaro Martínez. Toch blijft hij erbij dat Ronaldo gelijk had.

“Het is moeilijker dan in Engeland. Het voetbal is intenser daar, maar hier is alles tactisch.” Het succes dat hij in die eerste maanden had, zegt hij, is het gevolg van zware trainingsarbeid, maar nog meer van zorgvuldige video-analyses om de zwaktes van zijn tegenspelers te bestuderen.

Hij benadrukt dat hij tevreden is in Inter en in Milaan. Mensen zijn ‘chill’, zegt hij. En hij merkt een contrast tussen wat gebeurt in de stadions te lande en wat hij voelt op straat.

Maar hij minimaliseert niet wat hij moet verdragen als hij gaat werken, als hij goals scoort: wat gebeurde in Cagliari en daarna; de constante berichten over racistisch gedrag dat onbestraft blijft of stilzwijgend wordt aangemoedigd; een onnodig provocerende voorpagina; een totaal misplaatste antiracismecampagne. Lukaku geniet van zijn leven in Milaan, maar weet dat het begrijpelijk zou zijn als een zwarte speler zich in dat klimaat niet welkom zou voelen.

Hij zegt dat dat zeker niet het geval is voor hem. Hij voelt zich niet geïntimideerd. Hij laat het zijn humeur niet bederven. Maar dat betekent niet dat hij het wil tolereren, of dat hij vindt dat anderen eraan blootgesteld moeten worden, of dat je moet wachten tot het onderwijs beter wordt en de onwetendheid afneemt. “Je moet er sterk op blijven reageren”, zegt hij. “Je moet het blijven bestrijden.” Hij kan niet zwijgen, en dus doet hij wat hij altijd heeft gedaan: hij staat op en spreekt zich uit.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234