Woensdag 14/04/2021

'Ik moet bijna hopen dat er geen tax shift komt'

Johan Vande Lanotte (59) zal altijd een beetje begrotingsminister blijven. Met een vel vol cijfers wijst hij de federale regering op haar - naar zijn zeggen - abominabele rekenwerk. 'Deze regering doet aan budgettaire foltering.'

Waar houdt een ex-kabinetschef, een ex-minister, een ex-vicepremier en voormalig koninklijk bemiddelaar van socialistisch allooi zich in de oppositie mee bezig? Met huisbezoeken. Eén per dag, in de stad waarvan hij de keizer zou zijn. "Ik ben mij aan het inwerken in Oostende. Ik probeer daar een bescheiden rol te spelen." Hij lijkt het nog te menen ook.

Als u zich niet amuseert in Oostende, kijkt u de federale regering op de vingers. Hoe slecht is haar rapport?

Vande Lanotte: "De N-VA heeft ons geleerd dat een oppositielid altijd met veel aandacht de Europese vooruitzichten moet bestuderen. Als we daarin kijken naar het volledige laatste jaar van de regering-Di Rupo, dan stonden we op de zevende plaats van de negentien landen in de eurozone. In dezelfde tabellen tuimelen we, voor de prognoses van 2015 en 2016, naar de vijftiende plaats. We zakken dus van de eerste naar de tweede helft van het peloton. Zijn we dan goed bezig, zoals financiënminister Johan Van Overtveldt (N-VA) beweert? Ik dacht het niet.

"Voor de werkgelegenheid geldt hetzelfde. In 2013 zaten we 0,5 procent boven het gemiddelde. De komende twee jaar duiken we er 0,4 procent onder. Dat zijn de cijfers, dat heeft niks te maken met ideologie. (lachje) Onder die oude étatisten, die verkrampte ideologische doctrinairs, stonden we er dus beter voor dan nu."

N-VA brengt daartegen in dat de saneringen nu pijn doen om de economie weer gezond te krijgen.

"Dat is exact het argument dat de Europese Commissie tien jaar heeft gehanteerd. Wel, ze hebben moeten vaststellen dat die strategie niet werkt. Europa zegt nu dat je een stimuleringsbeleid moet voeren. Een van de weinige landen die dat niet doen, is België. Het resultaat? Onze cijfers zijn abominabel.

"De regering treft de gewone mensen en verhindert economische groei. De Chinezen hebben ooit een foltertechniek uitgedacht. Ze bonden mensen vast op een stoel en lieten continu druppels water op hun voorhoofd vallen. Die mensen werden na twee dagen helemaal krankzinnig. De vergelijking is overdreven, maar de regering past hetzelfde principe toe.

"Druppelsgewijs krijgen de mensen de rekening gepresenteerd. Hun factuur zal krankzinnig worden. Iedere week komt er iets anders op de gewone mensen af, waardoor ze niks meer durven en kunnen uitgeven."

Heeft Di Rupo niet al het laaghangend fruit al geplukt?

"Ik geloof dat deze regering haar doelstellingen niet eens zal bereiken. In het najaar wachten nog extra maatregelen. De budgetcontrole van maart is gewoon bij elkaar geflanst. Ze hadden een tekort van anderhalf miljard en in één dag was het plots allemaal opgelost."

Een regering valt toch niet te verwijten dat ze efficiënt onderhandelt?

"Onderhandelen? Ze moeten 750 miljoen euro niet aan de gewesten betalen, ze haalden plots 100 miljoen meer uit sociale fraude. Ze hebben zich gewoon rijk gerekend."

Dat verwijt kreeg de regering-Di Rupo ook. Show me the money, daagde De Wever uit.

(klopt op zijn stapel papier) "Ik zal u het geld eens tonen. De cijfers staan hier zwart op wit op papier: wij hebben met Di Rupo 1 procent structureel bespaard. Dat kan de regering-Michel niet zeggen."

Moet de regering dan de grote kapitalen zwaarder belasten? De fairnesstaks, van de vorige regering, bewijst hoe moeilijk dat is.

"Moet je mij overtuigen dat het moeilijk is om dat geld bijeen te sprokkelen? Absoluut niet. Zullen zulke maatregelen ooit voldoening geven? Neen. Maar deze regering laat zoveel kansen liggen: de diamantsector gaat vrijuit, de fairnesstaks wordt afgeschaft, Electrabel mag minder betalen. Door al dat geklungel moet ik bijna hopen dat er gewoon geen tax shift komt: want het zal betekenen dat grote bedrijven nog minder zullen betalen en wij meer.

"Iedereen is voor het goedkoper worden van arbeid. Wel, dat heeft enkel zin voor lagere lonen. Als alle mensen voor de beste prijs zouden kiezen, dan zou iedereen rondlopen met een Nokia: zij leveren de goedkoopste en stevigste gsm's. Maar wie verkoopt het best? Hier zie (neemt telefoon): de iPhone. De Vlaamse werknemers moeten de iPhones van Europa zijn. Wij moeten de ambitie hebben de beste te zijn. Makkelijk zal dat niet worden. Voor mensen met een lage opleiding is een evolutie naar een excellente economie erg moeilijk, dus moeten hun loonlasten lager door een tax shift die de grote vermogens dragen. Hoe dan ook, eenvoudige oplossingen in een complexe samenleving zijn onrechtvaardig of inefficiënt."

Sp.a had met Steve Stevaert de kampioen van de eenvoudige maatregelen.

"Hij legde het eenvoudig uit, dat is iets heel anders. Wij hebben bijvoorbeeld het kijk- en luistergeld afgeschaft. Een heel eenvoudige maatregel, maar ik ben er negen maanden mee bezig geweest. Extreem complex was dat. Meer wil ik niet over hem zeggen. Geen enkele Tubbie heeft al over hem gesproken. We hebben dat niet afgesproken, nee, het komt gewoon te dicht."

Hoe lastig is het voor u oppositie te voeren na decennia in de regering? Elke kritiek komt toch ongeloofwaardig over?

"Nog minstens vijf jaar zullen ze zeggen dat alles de schuld is van de socialisten. Zo niet langer. Op een debat begin ik daar vaak mee: 'Het is allemaal de schuld van de socialisten. Kunnen we dan nu verder?' Het allerbelangrijkste voor mijn geweten is dat de ongelijkheid onder ons beleid is verminderd. De armoede is in Vlaanderen gedaald.

"Laten we deze en de vorige regering maar vergelijken. De diamantsector heeft die karaattaks ook aan ons voorgesteld. Wij hebben geweigerd: dat is geen belasting. Dat is een gift."

Toen u in 2007 in de Senaat belandde, verveelde u zich dood. Nu ook?

"De Senaat was de ergste beproeving in mijn leven. Ik heb een licht probleem met geduld. Als kind ben ik ooit nog vastgebonden op mijn stoel omdat ik te veel bewoog en zelfs toen ben ik op de grond geklasjt. Wel, in de Senaat voelde ik mij ook vastgebonden en dus veel te hard gestraft."

Snapt u dat Bruno Tobback wel op zijn stoel blijft zitten? Dat hij de beproeving maar laat duren.

"Mensen met een hoge graad van maturiteit, ik ben er zo eentje, beweren altijd dat ze geen schoonmoeder zullen spelen. Ze zeggen in interviews: ik ga me niet moeien, maar... Wel, bij mij is er geen 'maar'. Maak dat de partij klaar is in september 2016. Dan hebben we nog tijd genoeg voor de volgende verkiezingen. Meer wil ik niet zeggen. Ik zal dus geen schoonmoeder spelen."

N-VA staat er nu al met zijn helfies.

"Mocht ik met hen in de regering zitten, zou ik dat verschrikkelijk vinden. CD&V en Open Vld vinden dat blijkbaar leuk. Ze kijken stilzwijgend toe hoe ze zichzelf de hemel in prijzen."

Uw eigen partij mag zichzelf dus nog een jaar in de vernieling rijden?

"De Open Vld in 2012, waar stond die? Die partij lag volledig overhoop, de journalisten verkneukelden zich elke dag. Maar het is niet aan mij te zeggen wat de partij moet doen. Als de jonge mensen mij iets vragen, dan zal ik hen wel een antwoord geven."

Hoe vaak vraagt John Crombez u dan iets?

"Over nationale politiek? Wij spreken daar elke maand één uurtje over. Voor de parlementsverkiezingen heb ik hem wel gezegd hoe ik de campagne wou aanpakken, en dat verschilde nauwelijks van wat hij wou doen. Dat was snel beklonken."

Houdt u niet gewoon achter de schermen de touwtjes in handen? En duldt uw politieke zoon dat?

"Je moet je kinderen loslaten. Ik meen dat en ik kan dat beter dan anderen. Kijk, goed vijf jaar geleden verhuisde John naar Oostende. Volgens de politieke logica moet je dan binnen twee jaar bagarre hebben en gevechten tussen de clans van de oude en de nieuwe leider. Die zijn er niet gekomen. Dat zegt toch veel over mijn ongelofelijk makkelijke manier van werken? Of over het goede karakter van John? De werkelijkheid is dat hij eigenlijk naar Blankenberge wou verhuizen, maar dat ik daar een stokje voor gestoken heb: 'Dat gaat niet door', heb ik hem gezegd. 'We kunnen in Oostende ook mensen gebruiken.' Sindsdien heb ik hem vrij gelaten."

In Oostende hebt u in 2006 en 2012 geen kartel met Groen gesloten. U bent daar dus geen voorstander van?

"Twee keer heb ik hen een plek op de lijst aangeboden, met de garantie dat ze in het schepencollege zouden zitten. Twee keer hebben ze dat genereus aanbod afgeslagen."

Om hen af te straffen, hebt u dan een coalitie met CD&V gesmeed?

"Luister, er zijn wel een paar politieke regels. Als je een genereus aanbod afslaat, heeft dat gevolgen. Wij waren incontournable in Oostende. Wij moesten aan niks niemendal iets geven. Dan moeten ze achteraf niet komen klagen."

Wanneer wordt u burgemeester?

"Volgens de kranten moest ik het al zes maanden zijn, maar ik zit hier nog altijd rustig in het parlement. Als ik het al word, zal het op een tijdstip zijn dat ik bepaal met de burgemeester. Jean Vandecasteele is een persoonlijke vriend van mij. Er zal nooit iets gebeuren zonder dat wij het eens zijn."

Het gerucht gaat dat u niet de steun hebt van de hele socialistische fractie. Dat er enkele handtekeningen ontbreken om u tot burgemeester te kronen.

"Er is nog aan niemand iets gevraagd. Er is zelfs bij niemand al gepolst. (windt zich op) Vraag aan al die mensen maar of ze zijn gevraagd. De geruchten is een mooi boek van Hugo Claus. Maar geen waarheid. Ik probeer in Oostende een bescheiden rol te spelen, ik ben er de stiel aan het leren."

Komaan, dat maakt u toch niemand wijs?

"Het is niet omdat je dertien jaar minister geweest bent dat je weet hoe een schepencollege werkt. Als je in een kernkabinet niet geroepen hebt naar elkaar, is het een slechte kern. Als je in een college gewoon al kwaad kijkt naar iemand, is het een slecht college. (lacht) Dat is het grote verschil en dat moet ik nog een beetje leren."

Open Vld zegt dat u uw bevoegdheden te buiten gaat. Dat u meer wil zijn dan enkel schepen en dat ze u al enkele keren op de vingers hebben moeten tikken.

"Ik heb dat nog niet gemerkt."

Misschien zegt dat wel alles?

(lacht)

Zijn uw huisbezoeken het begin van uw campagne voor 2018?

"Ik probeer één huisbezoek per dag te doen. Voor een politicus geldt niet: an apple a day keeps the doctor away. Wel: one house a day keeps the distance away. Dat wil ik tot 2037 volhouden."

Stoort het niet dat u weinig kunt aanvangen met die huisbezoeken? Dat u uw macht kwijt bent?

"Nee. Het is gevaarlijk om te lang minister te zijn. Als mensen rondom jou jarenlang 'ja' knikken, ga je zweven. Dan is het goed om een hele zaterdagnamiddag met gewone mensen te praten. Onlangs kwam ik bij een man met een handicap die enkele dagen per maand ging werken. Hij kreeg daardoor een lagere uitkering dan wanneer hij zou thuisblijven. Ik heb dat zitten berekenen, en het bleek te kloppen. Dat ik dat als vicepremier niet gezien heb, vind ik jammer. Maar ik ga daarover een wetsvoorstel indienen en wil wedden dat het zal aangenomen worden. U hebt mij uitgedaagd. Dat komt in orde."

Hoeveel deuren krijgt u in uw gezicht?

"Eén op honderd. Ik ben natuurlijk wel een zeer aangenaam persoon (lacht). Improviseren bij huisbezoeken is uit den boze. Je moet twintig, dertig huizen voorbereiden en in drie uur kun je er dan tien bezoeken. Op de kieslijsten kijk ik tegenwoordig goed na wie waar woont."

Hebt u fichebakken zoals Herman De Croo?

"(helemaal op dreef) Fichebakken heb ik niet, wel een 'thuisboek', met carbonpapier. Daarin schrijf ik alles wat ik weet, en als er een vraag is, kan ik de dubbel uittrekken en aan een medewerker geven."

We horen ook dat u nog naar de kabinetten belt om zaakjes te regelen.

"Iedere schepen doet dat toch? Ik ga ervan uit dat het niet hun eerste bekommernis is Oostende cadeautjes te geven, maar ik kan niet klagen over een onredelijke behandeling. Ik krijg wel dingen gedaan, ja. Tuurlijk is het makkelijker als je in de regering zit. Een van mijn grote nadelen is dat ik een zeer redelijk mens ben. Dat helpt me nu, maar dat is ook een van de redenen waarom ik nooit de meest populaire man van Vlaanderen ben geweest en dat ook nooit zal kunnen worden. Daarvoor moet je de onredelijkheid kunnen beoefenen."

Blinkt Bart De Wever dan uit in politieke onredelijkheid?

"Ja. Hij nuanceert niet, hij gaat rechtdoor en ziet dan achteraf wel. Ik bedoel dat niet eens negatief. Als je de nuances brengt die de waarheid je oplegt, gaat het niet. Hij kon met zoveel aplomb zeggen dat de vorige regering een belastingregering was."

En jullie maken van deze regering een 'factuurregering'.

"(lacht) Mooi statement, hé? Ik wil dat meteen nuanceren, maar dat kan dus niet. Ik kan gewoon niks poneren dat voor 90 procent klopt en die 10 procent negeren. Ach, ik zit al lang in de top van de vijf populairste politici van het land. Dat volstaat voor mij. (kijkt gepijnigd naar de fotograaf) Kom, we gaan een beetje voortmaken. Van een lelijkaard kun je toch geen schone foto nemen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234